Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο: Όταν ο άθεος Παζολίνι επαναμυθοποίησε τον Ιησού και το Βατικανό τον λάτρεψε

Από την/τον Taz: Το Μαύρο Πρόβατο του cosmopoliti | 5 Απριλίου 2018

Pier Paolo Pasolini sul set di Il Vangelo secondo Matteo

Ο ΤΑΖ υποκλίνεται απέναντι σε έναν καλλιτέχνη, που τα βράδια ψωνιζόταν στα πάρκα στα οποία και δολοφονήθηκε αλλά δημιούργησε την πιο σεβαστική ίσως χριστιανική ταινία

To 1922, γεννιέται στην Μπολόνια, ένα ανήσυχο παιδί που έγινε ευρέως γνωστός σαν σκηνοθέτης, ήταν όμως ταυτόχρονα συγγραφέας, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, ζωγράφος και αντιφατική πολιτική περσόνα όντας κομμουνιστής και ομοφυλόφιλος. Η πλειοψηφία της κινηματογραφικής του δημιουργίας ανήκει στα αριστουργήματα της σύγχρονης τέχνης, πολλές φορές όχι απλώς αγγίζοντας, αλλά ξεπερνώντας τα άκρα όπως το περιβόητο και απαγορευμένο γα χρόνια σε πολλές χώρες «120 Μέρες στα Σόδομα», μια εκτός περιγραφής μεταφοράς του περιβόητου μυθιστορήματος του Μαρκησίου Ντε Σαντ, στη φασιστική Ιταλία, γεμάτη σκηνές πραγματικού σοκ, σεξουαλικού, βίας και εξευτελισμού της ανθρώπινης υπόστασης που ακόμα και μένα μου είναι δύσκολο να το δω. Ο νεορεαλισμός, η ποίηση, ο ερωτισμός και η πολιτική , σε διαφορετικές ισορροπίες και με άλλο στόχο, βρισκόντουσαν ακόμα και στις πιο ακραίες ταινίες του ενώ συγκλονιστική παραμένει η Μήδεια  με την Μαρία Κάλλας το 1969. Στην ουσία, πρόκειται για έναν δημιουργό που «τέντωσε» τα άκρα του νεορεαλισμού τοποθετώντας μέσα του αισθητικές βόμβες, εκρηκτικές όσο και η σχέση του με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ιταλίας και τον κύκλο των διανοούμενων που δεν μπορούσαν να τον κατατάξουν κάπου. Πώς γίνεται μια τέτοια μορφή να ψωνίζεται  τα βράδια στις πιάτσες των αγοριών;

1bd4513247831a2aea7c1ad7d3b33b0a

Το 1964, αποφασίζει προς έκπληξη όλων, να σκηνοθετήσει το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο κερδίζοντας το Ασημένιο Λιοντάρι στο Φεστιβάλ Βενετίας. Το Βατικανό λάτρεψε έναν gay κομμουνιστή που τα βράδια ψωνιζόταν χωρίς να το κρύβει,  στα πάρκα στα οποία και δολοφονήθηκε το 1975 δημιουργώντας πολλές θεωρίες συνομωσίας για το αν ο θάνατός του ήταν οργανωμένος ή τυχαίος. Αυτός λοιπόν, ο Pier Paolo Pasolini, δημιούργησε την πιο σεβαστική ίσως χριστιανική ταινία, χωρίς πομπές και σκηνικά, με νεορεαλισμό και ερασιτέχνες ηθοποιούς που δεν είχαν ξαναπαίξει ποτέ στη ζωή τους εφόσον η δουλειά τους ήταν να μπογιατίζουν ή να θερίζουν τα σπαρτά, και με πρωταγωνιστή ως Ιησού τον τότε 19χρονο μάλλον τεκνό του σκηνοθέτη Ενρίκ Ιραζοκάι σε ρόλο αγριεμένου επαναστάτη με κοντά μαύρα μαλλιά. Το Βατικανό μέσα από την επίσημη εφημερίδα του, αποκάλεσε την ταινία ως την καλύτερη φιλμική απεικόνιση του Θείου Δράματος που έχει γίνει ποτέ και ο Παζολίνι χρησιμοποίησε ανεπεξέργαστους τους διαλόγους του Ευαγγελίου εφόσον πίστευε πως καμιά εικόνα δεν μπορεί να φτάσει τα ποιητικά ύψη του κειμένου. Ενδεικτικό της ταραχώδους πορείας και σκέψης του σκηνοθέτη είναι το ότι ένα χρόνο πριν είχε κατηγορηθεί για βλασφημία με τη μικρού μήκους ταινία του, “La ricotta”.

Όπως και με τα «120 Μέρες στα Σόδομα», ο Παζολίνι, δηλωμένος άθεος, έμεινε μαγεμένος από το κείμενο του Ευαγγελίου αλλά προτίμησε να παρουσιάσει τον Ιησού σαν ένα τσαμπουκαλεμένο Μαρξιστή χωρίς χλαμύδες και τεράστια σκηνικά, προσπαθώντας να εντάξει την παρουσία του στο σήμερα. «Δεν θέλω να τον απομυθοποιήσω, θέλω να τον επαναμυθοποιήσω» είχε δηλώσει αφιερώνοντας την ταινία του στον Πάπα Ιωάννη τον 12ο  (είχε πλακωθεί προηγουμένως με τον Πάπα Παύλο 6ο) με τον οποίον είχαν μια σύντομη συνάντηση. Όπως είναι λογικό, η αναγγελία και μόνο των γυρισμάτων προκάλεσε σάλο, τόσο στους συντηρητικούς όσο και στους κομμουνιστές. Για τον ίδιο ήταν μια μυστικιστική εμπειρία απελευθέρωσης και για τους κριτικούς ένα πραγματικό ποιητικό αριστούργημα με μουσική κλασσικής μουσικής, εβραϊκών ύμνων και άλλων επιλογών που έδωσαν στο έργο μια οικουμενική, διαχρονική ποιότητα. Στην ποιητική του αναρχία, ο Παζολίνι χρησιμοποιεί ενδυματολογικούς και σκηνογραφικούς αναχρονισμούς καταφέρνοντας να δημιουργήσει, ένα ατόφια «λαϊκό» έργο τέχνης, Βυζαντινό, Αναγεννησιακό, Ιμπρεσιονιστικό και σχεδόν ντοκιμενταρίστικο όσον αφορά τις σκηνές που δικάζεται ο Ιησούς. Το αποτέλεσμα ήταν επαναστατικό στο πως γυρίζεις μια τέτοια ταινία και φυσικά ποτέ κανείς δεν τόλμησε να το επαναλάβει.

cinema-ergo-sum-04-vangelo-1

Είναι μια ταινία – εμπειρία, όπως και όλο το Θείο Δράμα, από έναν άθεο σκηνοθέτη που συγκινήθηκε από τα κείμενα της Καινής Διαθήκης και προσπάθησε σεβαστικά και επιτυχημένα να συγχωνεύσει την δική του «απιστία» με την πίστη στους ανθρώπους και το ξημέρωμα μιας καλύτερης, ελεύθερης ψυχικά και δίκαιης ζωής. Το «Κατά Ματθαίον» του Παζολίνι, είναι με ένα μεταφυσικό τρόπο, η παράδοση του δημιουργού του απέναντι στο βάρος της τέχνης που κουβαλάει. Το 1975 ο Παζολίνι βρέθηκε δολοφονημένος με φρικτό τρόπο στην παραλία της Όστια. Τα είχε κάνει όλα, τα είχε πει όλα, τον είχαν λατρέψει ως «Μεσσία» και τον είχαν αποκηρύξει σαν προδότη ιδεολογίας, κομμουνιστές και φασίστες μαζί. Η δολοφονία του ακόμα και σήμερα αποτελεί ένα μυστήριο για το κατά πόσο ήταν ένα τυχαίο ή στημένο πολιτικά περιστατικό. Ένας περαστικό Ιησούς ίσως; Το θέμα είναι πως η συγκεκριμένη ταινία του, είναι ένα μυστήριο με τη θρησκευτική και πολιτική έννοια αν θες, και μια εμπειρία που σε προκαλεί να βρεις τον όποιον Χριστό, όπως εσύ τον ονομάζεις, μέσα σου.

******Για μηνύσεις και απλήρωτα δάνεια, στείλτε μήνυμα στο terra_gelida@hotmail.com. Για μαύρες ορχιδέες, δέχομαι παραγγελίες στο www.facebook.com/tazthebuzz

Taz: Το Μαύρο Πρόβατο του cosmopoliti

Taz: Το Μαύρο Πρόβατο του cosmopoliti

Μικρός ήθελε να γίνει καραγκιοζοπαίχτης και πορνοστάρ. Αγαπημένη του ταινία είναι «Η Υπολοχαγός Νατάσσα» γιατί πάντα κλαίει εκεί που η Αλίκη βρίσκει το παιδί της και ξεμουγκεύει. Στα σινεμά τον έβαζαν πάντα τσάμπα γιατί χάζευε με τις ώρες τις φωτογραφίες από έξω και τον λυπόντουσαν για φτωχό. Τότε αποφάσισε ότι η ζωή είναι σινεμά. Από τα media πέρασε μια μέρα τυχαία σαν ντελιβεράς με καφέδες, αλλά τον έκαναν συντάκτη για λόγους που σύντομα θα διδάσκονται ως παράδειγμα προς αποφυγή σε όλα τα πανεπιστημιακά τμήματα των media.

ΣΧΟΛΙΑ

Your email address will not be published. Required fields are marked *