Με βράγχια ανασαίνω: συνέντευξη με την Ελένη Αράπη για την πρώτη ποιητική της συλλογή

Η Ελένη Αράπη γεννήθηκε το 1972 στον Πειραιά. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών και εργάζεται ως καθηγήτρια φιλόλογος. Κριτικά σημειώματα και ποιήματά της έχουν δημοσιευτεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά.Το βιβλίο Με βράγχια ανασαίνω είναι η πρώτη της ποιητική συλλογή. Όπως λέει η ίδια “Η ποίηση μου… το βιογραφικό μου”

ΣχετικάΆρθρα

Τι ήταν εκείνο που σε έκανε να θέλεις να ασχοληθείς με τη συγγραφή βιβλίων;

Από παιδί έγραφα, από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, κάθε φορά που βίωνα έναν μέγιστο πόνο, μόνη μου λύτρωση ήταν η γραφή. Ο πόνος μετουσιωνόταν σε τέχνη. Γράφοντας με ανακάλυπτα, σαν να ξεκαθάριζε το τοπίο, αντίκριζα πτυχές μου άγνωστες μέχρι τότε. Δάκρυ και λέξεις, αυτόματες στην αρχή, άναρχες λέξεις, φορτισμένες με την αλμύρα της ζωής.

Η γραφή για μένα είναι Ανάγκη, το δικό μου καταφύγιο, η ανάσα μου. Έχει ελάχιστο οξυγόνο και πολύ αίμα. Πολλές φορές δεν ξέρω τι πρόκειται να γράψω, χαράσσω μια λέξη στο χαρτί και ένας χείμαρρος από συναισθήματα, σκέψεις, που από καιρό λαχταρούν να ελευθερωθούν, με κατακλύζουν. Η γραφή τρέχει πιο γρήγορα από την σκέψη μου. Αποκαλύπτει αλήθειες, προγονικές, σαν να μιλάνε τα κύτταρά μου, φωνές των λατρεμένων νεκρών, που επιβάλλουν να εκφραστούν, να ζωντανέψουν ξανά, μέσα από νέα σάρκα, την παρουσία τους να δηλώσουν. Η γραφή είναι η συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας.

Ανάγκη και χρέος λοιπόν. Αυτές οι δυο λέξεις πυροδοτούν τα ποιήματά μου. Όταν γράφω ίσως είναι η μοναδική στιγμή στη ζωή μου που νιώθω απόλυτα ελεύθερη, η πρώτη ιδίως γραφή, πριν από την τεχνική επεξεργασία, είναι έρωτας, λύτρωση, κάθαρση.

Το ποίημα με το που ολοκληρώνεται, φεύγει από μένα δεν μου ανήκει πια, αποτελεί ένα οντολογικό αυτόνομο γεγονός, ένα κλαδάκι ελεύθερο, που το παρασύρει ο άνεμος και πάει και στέκεται όπου το αναζητήσουν, αγγίζει όποιον είναι έτοιμος να αγγιχτεί.

Από που εμπνέεσαι και από που αντλείς ιδέες για τη συγγραφή των έργων σου;

Κινητήριος δύναμη της γραφής μου, της ψυχής μου ο έρωτας, και δή ο θάνατός του. Όταν βιώνεις τον έρωτα δεν έχεις λόγο να γράψεις, θέλεις να ζήσεις, να ξεχυθείς, να ουρλιάξεις την χαρά σου, να χαρίσεις χαμόγελα σε όλον τον κόσμο. Όταν όμως κοντοζυγώνει το τέλος, και εσύ το βλέπεις, γιατί πάντα το βλέπεις, πάντα το ξέρεις, μερικές φορές ίσως και να το προκαλείς, με τα άκρα ακροβατείς, τότε ναι… τότε γεννιέται η ποιηση. Η ποίηση πάντα γράφεται την επόμενη μέρα και είναι πάντα προσωπική, μοναχική υπόθεση.

Ο πόνος όχι μόνο του έρωτα, μα και του συνανθρώπου, που τον παραδέρνει η ζωή, που τον λυγίζει, που τον μαστιγώνει, ο πόνος αυτός γίνεται δικός μου πόνος. Η λαχτάρα μου να δράσω, να πετάξω τα μολύβια και στη μάχη να ριχτώ, η αδυναμία μου, το λίγο μου, ίσως και να γεννήσουν το ποίημα…

Και φυσικά ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης αποτελεί η ίδια η τέχνη. Ένας πίνακας μερικές φορές σου μιλάει, εξιστορεί ιστορίες που μόνο οι μυημένοι μπορούν να αφουγκραστούν.

Ένα ποίημα, μια λέξη μπορεί να σου γεννήσει ένα έντονο συναίσθημα που να σε εμπνεύσει τη δική σου ιστορία να χαράξεις.

Γενικά πιστεύω ότι η τέχνη γεννά τέχνη, αρκεί να κρατάς μεγάλη γόμα και μικρό μολύβι. Όπως εξάλλου λέει και ο Βαγενάς “Καλό είναι ο ποιητής να συχνάζει σε επιπλοποιεία”. Ακόμα και το πιο μεγάλο ταλέντο έχει ανάγκη τη μαθητεία.

Έχεις αγαπημένους συγγραφείς Έλληνες ή ξένους; Έχεις επηρεαστεί από αυτούς.

Στην τέχνη δεν υπάρχει παρθενογένεση. Όλοι μας έχουμε ανάγκη από ρίζες, που να μας κρατάνε γερά, ώστε ελεύθεροι να μπορούμε να πετάμε αλλά να μην παρασυρθούμε από τη λαίλαπα των καιρών.

Οι δικές μου ρίζες είναι οι αγαπημένοι μου συγγραφείς, οι λατρεμένοι μου νεκροί, όπως τους ονομάζω.

Ξεκινώντας από τον Όμηρο, τον μέγιστο ποιητή και ψυχογράφο, συνεχίζοντας με τον λυρικό ποιητή μας Αρχίλοχο, που έθεσε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του το προσωπικό βίωμα και φτάνοντας μέχρι τον Κάλβο, τον μέγιστο καρμπονάριο ποιητή, τον Σαχτούρη και τον Εμπειρίκο, εμπνέομαι και την παράδοση συνεχίζω.

Αυτός είναι και ο λόγος που μέσα στο βιβλίο μου “Με βράγχια ανασαίνω” συνομιλώ μαζί τους και όπως λέω και σε ένα μου ποίημα την “Ιερογαμία” αποτελώ γέννα τους.

Ιερογαμία

Αφού εναπόθεσα το παραγεμισμένο

μάγουλο στο προσκεφάλι

γυναίκα γδύθηκες εμπρός μου

εντός σου τίκτεται το ποίημα.

Τριγύρω οι εραστές σου

Σαχτούρης Κάλβος Εμπειρίκος

τη σπορά τους φτύνουν στο κορμί.

Πυρρίχιο χορεύουν τα μαχαίρια

αναστενάζουνε οι μιναρέδες

Φλέγεσαι.

Καίγομαι.

Με αίμα κι ηδονή

γεννιέται η κάθε λέξη.

Μην την αγγίζετε

τις σάρκες της χαράσσει

κυοφορεί εμένα.

Στηριζόμενη λοιπόν στο παρελθόν, συνθέτοντας αντιθέσεις, προσπαθώ να διαμορφώσω το δικό μου αρμονικό παρόν, αποσκοπώντας στο υπερχρονικό.

Ένα βιβλίο είναι πιο πολύ μέσο ψυχαγωγίας ή πνευματική τροφή;

Το βιβλίο είναι ένα ταξίδι στον κόσμο, στον έσω εαυτό σου, ανοίγει νέους ορίζοντες. Μπορεί να μην κάνεις ούτε βήμα κι όμως μέσα από αυτό να ζήσεις χίλιες ζωές, όπως και με το θέατρο.

Τρέφουμε το σώμα μας με κουρέλια και νομίζουμε ότι γινόμαστε όμορφοι, αδιαφορώντας για την ψυχή μας…Μα η ομορφιά αντανακλάται στα μάτια μας και δεν μπορεί παρά να ΄ναι εσωτερική. Κι όσο περνάνε τα χρόνια η ομορφιά της ψυχής σε κάνει να φαντάζεις ήλιος στους άλλους, αυτόφωτος και ας είσαι γυμνός, μάλιστα όσο πιο γυμνός τόσο πιο φωτεινός. Φοβούνται οι άνθρωποι τη γύμνια, αποκαλύπτει την αλήθεια τους. Κι όμως μόνο αν τα σπλάχνα μας αντικρίσουμε μπορεί εντέλει, ίσως και να δούμε το πραγματικό μας πρόσωπο, χωρίς στολίδια, δίχως προσωπεία. Ίσως αυτός να ‘ναι και ο μόνος δρόμος για την κατάκτηση της στιγμιαίας ευτυχίας.

Ναι, το βιβλίο είναι η μοναδική πνευματική τροφή, ο μοναδικός δρόμος που άγει προς τα άνω την ψυχή μας.

Η οικονομική δυσπραγία επηρέασε τις πωλήσεις;

Η οικονομική δυσπραγία αποτελεί έκφραση της πνευματικής μας τελμάτωσης. Ένας πολιτισμός που επικεντρώνεται στην ύλη, που στην πυραμίδα των αξιών τοποθετεί το χρήμα και όχι τον άνθρωπο, πως να οδηγηθεί στην ευημερία. Οι πωλήσεις είναι το λιγότερο. Κανένας νομίζω δεν γράφει αποσκοπώντας στο κέρδος. Η γραφή, όπως είπα, είναι ανάγκη, είναι κατάθεση ψυχής. Όλοι λαχταράμε να αγγίξουμε, να ταξιδέψουν οι σκέψεις μας σε άλλες ψυχές, να αφυπνίσουν, τον άνθρωπο μέσα μας να ξυπνήσουν.

Και εδώ έρχεται καίριος ο ρόλος του πνευματικού ανθρώπου, σε μια εποχή καθήλωσης, διαφθοράς, κρίσης όλων των αξιών, εδώ καλούνται όλοι οι πνευματικοί άνθρωποι να αποδείξουν τον ενεργητικό τους ρόλο. Λέει ο Λάιμπνιτς ότι δεν δρα δεν υπάρχει. Μήπως σωπαίνοντας απο αδυναμία ή αυταρέσκεια πρόδιδονται και προδίδουν, αποδεικνύονται αυτοηδονιζόμενοι νάρκισσοι, κενοί και λίγοι για να σηκώσουν τον ρόλο του πνευματικού ηγέτη.

Μιλησε μου για την τελευταία σου δουλειά με τίτλο “Με βράγχια ανασαίνω”απο τις εκδόσεις Γαβριηλίδης.

Αυτό το βιβλίο είναι η πρώτη μου ποιητική συλλογή, η πρώτη μου ανάσα, γραμμένο με λίγο οξυγόνο και πολύ αίμα, εξ ου και ο τίτλος.

Αυτό το βιβλίο μοσχομυρίζει θάλασσα, εμπεριέχει όλα τα πρόσωπα της, τον παφλασμό των κυμάτων, τον ρυθμό των στίχων, τον καρδιακό παλμό, όταν το αίμα βράζει στις φλέβες. Ροή, αμνιακό υγρό, δάκρυ, οργασμός, γέννα¨ η δική μου, η εν ζωή γέννα μου.

Ευχαριστώ από καρδιάς τον εκδοτικό μου οίκο, που πίστεψε στις λέξεις μου και τους έδωσε φτερά να ταξιδέψουν, νέες ψυχές να αγγίξουν.

Τι θα συμβουλεύατε τους νέους ποιητές:

Θα σας απαντήσω πάλι με ένα ποίημα μου, από την πρώτη μου ποιητική συλλογή, που φανερώνει την αντίληψη μου για την ποίηση.

Πολεμιστής

Εκκλησία η ποίηση

γδύνεσαι τ’ άρματα

πλένεις τα χέρια ανάβεις κερί

καίγεσαι, αυτό-

αναφλέγεσαι.

Η στάχτη που μένει

μοναδική αλήθεια.

Μπήκα πολεμιστής