Μαριάννα Λούρμπα: «Εαρινή ισημερία» στη Roma Gallery

Η Roma Gallery παρουσιάζει την πρώτη ατομική έκθεση της Μαριάννας Λούρμπα. Φιλοτεχνημένα την τελευταία διετία, τα έργα που απαρτίζουν την έκθεση «Εαρινή ισημερία» δομούνται μέσα από συνδυασμούς χρωμάτων και σχημάτων. Κυριαρχεί ένα ημικυκλικό σχήμα με λαιμό, το οποίο ενδύεται ποικίλες μορφές: ανάλογα με τη θέση του, μπορεί να είναι γυναικεία κόμη, σώμα ή και πρόσωπο, δύο σώματα έτοιμα να ενωθούν ή δύο πρόσωπα λίγο πριν φιληθούν. Στο έργο που δίνει τον τίτλο στην έκθεση και σηματοδοτεί την έναρξή της (21 Μαρτίου 2024), το ίδιο σχήμα μοιάζει με τραβηγμένη κουρτίνα, που αφήνει να φανεί η αντίθεση της μέρας με τη νύχτα, του φωτός με το σκοτάδι.

ΣχετικάΆρθρα

Οι εικόνες της Λούρμπα δεν έχουν αρχή και τέλος – συμπληρώνει η μία την άλλη, συμμετέχει η μία στον κόσμο της άλλης, με χάρη, ισορροπία, μουσικότητα, αρμονία και ρυθμό. Τα χρώματα στα έργα της εκφράζουν την ιδιαιτερότητα του ελληνικού τοπίου, όπως έχει εγγραφεί στις αισθήσεις και τις συνειδήσεις μας από τον Όμηρο έως σήμερα. Το σκούρο κόκκινο υποδηλώνει το ηλιοβασίλεμα («Πορφυρή ίρις») και το κρασί («οἶνοψ»), ενώ το μπλε –σήμα κατατεθέν της Ελλάδας– τον ουρανό και τη θάλασσα. Οι τίτλοι των ζωγραφικών κατασκευών αποκαλύπτουν τη σχέση της τέχνης της με την Ελλάδα του μύθου και της εμπειρίας. Ο θεατής συναντά μυθικά νησιά («Αία») και πλοία («Αργώ»), θεότητες-νύμφες της ελληνικής μυθολογίας («Πλειάδες», «Αλκυονίδες»), μορφές που παραπέμπουν σε φουσκωμένα πανιά και σε ασβεστωμένους θόλους κυκλαδίτικων ναών. Η θάλασσα είναι πανταχού παρούσα («Αλμυρόν ύδωρ»), όλα συμβαίνουν δίπλα της («Παρά θίν’ αλός»). Η καλλιτέχνις μάς υπενθυμίζει ότι είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι από αυτό το μπλε, από τη θάλασσα που μας περιβάλλει.

Οι κατασκευές της Λούρμπα αποτελούνται από στρώσεις ξύλινων επιφανειών βαμμένες με ακρυλικά. Σε κάποια έργα η καλλιτέχνις χρησιμοποιεί και χαρτί, ενώ σε κάποια άλλα ενσωματώνει led φώτα. Από την άλλη, τα γλυπτά της μοιάζουν να αποτελούν μακέτες για μεγαλύτερης κλίμακας κατασκευές, που προορίζονται για τον δημόσιο χώρο. Ο φωτεινός «Αίολος» είναι έτοιμος να υποδεχτεί τον άνεμο. Το «Σώμα» λικνίζεται αποκαλύπτοντας τις γυναικείες καμπύλες του. Αποτελούμενο από τρεις κάθετες επιφάνειες, μία κεντρική μαύρη και δύο λευκές που την πλαισιώνουν αμφίπλευρα και συμμετρικά, αυτό το σχηματοποιημένο γυμνό συνδυάζει τον ερωτισμό με την αυστηρότητα. Τέλος, το «Αντίκρυ», που συνομιλεί οπτικά και χρωματικά με την «Εαρινή ισημερία», συνοψίζει ωραία την ιδέα της έλξης (ανάμεσα σε όμοια αλλά διαφορετικά βαλμένα σώματα), που χαρακτηρίζει τα περισσότερα έργα της Λούρμπα.

Η Μαριάννα Λούρμπα γεννήθηκε το 1980 στη Αθήνα. Κατέχει Πτυχίο Art & Design του Πανεπιστημίου Middlesex του Λονδίνου και μεταπτυχιακό στην Οπτική Επικοινωνία και το Design από το IED (Instituto Europeo di Design) του Μιλάνου. Μέχρι και σήμερα έχει συμμετάσχει σε 20 ομαδικές εκθέσεις και σε 5 ατομικές εκθέσεις παγκοσμίως. Έχει λάβει διακρίσεις και βραβεία από το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ και άλλους διακεκριμένους πολιτιστικούς φορείς και εταιρίες. Από το 2012 συνεργάζεται με το Art Shop του Μουσείου Μπενάκη. Από το 2013 διδάσκει σε ιδιωτικό κολλέγιο της Αθήνας το μάθημα Οπτική Επικοινωνία, ταυτόχρονα είναι Creative Director του εργαστηρίου σύγχρονης τέχνης Apolyto Creative Spot. Έργα της βρίσκονται σε σημαντικές ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Ο Χριστόφορος Μαρίνος, Ιστορικός τέχνης και επιμελητής, γράφει για την “Εαρινή ισημερία”: Όταν κοιτάζεις την «Ιθάκη» της Μαριάννας Λούρμπα το βλέμμα σου ταξιδεύει: πηγαινοέρχεται από τη μια φόρμα στην άλλη. Το φόντο εμφανίζεται και χάνεται, γίνεται οπτασία. Είναι το λευκό, το γκρι ή το μαύρο; Είναι ένα από αυτά ή και τα τρία; Κοιτάζεις την «Ιθάκη» και νομίζεις ότι αποτελεί μέρος της «Εαρινής ισημερίας», αλλά και το αντίστροφο. Οι εικόνες της Λούρμπα δεν έχουν αρχή και τέλος – συμπληρώνει η μία την άλλη, συμμετέχει η μία στον κόσμο της άλλης, με χάρη, ισορροπία, μουσικότητα, αρμονία και ρυθμό. Σε όλες τις συνθέσεις της υπάρχει το λευκό. Είναι ο αθόρυβος πρωταγωνιστής, ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στα έργα, το χρώμα που ενώνει τις «Κυκλάδες» με το «Αιγαίο», τις «Πλειάδες» με τις «Αλκυονίδες», τον «Αίολο» με τον «Αύγουστο». Το λευκό αυτό είναι άλλοτε πλακάτο και ψηφιακό, κι άλλοτε φυσικό, βγαλμένο από την πραγματική ζωή και τη λαϊκή μας αρχιτεκτονική. Τα χρώματα στα έργα της Λούρμπα εκφράζουν την ιδιαιτερότητα του ελληνικού τοπίου, όπως έχει εγγραφεί στις αισθήσεις και τις συνειδήσεις μας από τον Όμηρο έως σήμερα. Το σκούρο κόκκινο υποδηλώνει το ηλιοβασίλεμα («Πορφυρή ίρις») και το κρασί («οἶνοψ»), ενώ το μπλε –σήμα κατατεθέν της Ελλάδας– τον ουρανό και τη θάλασσα. Οι τίτλοι των ζωγραφικών κατασκευών αποκαλύπτουν τη σχέση της τέχνης της με την Ελλάδα του μύθου και της εμπειρίας. Ο θεατής συναντά μυθικά νησιά («Αία») και πλοία («Αργώ»), θεότητες-νύμφες της ελληνικής μυθολογίας («Πλειάδες», «Αλκυονίδες»), μορφές που παραπέμπουν σε φουσκωμένα πανιά και σε ασβεστωμένους θόλους κυκλαδίτικων ναών. Η θάλασσα είναι πανταχού παρούσα («Αλμυρόν ύδωρ»), όλα συμβαίνουν δίπλα της («Παρά θίν’ αλός»). Η καλλιτέχνις μάς υπενθυμίζει ότι είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι από αυτό το μπλε, από τη θάλασσα που μας περιβάλλει. Φτιαγμένα την τελευταία διετία, τα έργα που απαρτίζουν την έκθεση «Εαρινή ισημερία» δομούνται μέσα από συνδυασμούς χρωμάτων και σχημάτων. Κυριαρχεί ένα ημικυκλικό σχήμα με λαιμό, το οποίο επαναλαμβάνεται χωρίς πολλές φορές να το αντιλαμβάνεσαι. Το σχήμα αυτό ενδύεται ποικίλες μορφές: ανάλογα με τη θέση του, μπορεί να είναι γυναικεία κόμη, σώμα ή και πρόσωπο, δύο σώματα έτοιμα να ενωθούν ή δύο πρόσωπα λίγο πριν φιληθούν. Στο έργο που δίνει τον τίτλο στην έκθεση και σηματοδοτεί την έναρξή της (21 Μαρτίου 2024), το ίδιο σχήμα –σε γκρι απόχρωση– μοιάζει με τραβηγμένη κουρτίνα, που αφήνει να φανεί η αντίθεση της μέρας με τη νύχτα, του φωτός με το σκοτάδι. Οι κατασκευές της Λούρμπα αποτελούνται από στρώσεις ξύλινων επιφανειών βαμμένες με ακρυλικά. Σε κάποια έργα η καλλιτέχνις χρησιμοποιεί και χαρτί, ενώ σε κάποια άλλα ενσωματώνει led φώτα. Από την άλλη, τα γλυπτά της μοιάζουν να αποτελούν μακέτες για μεγαλύτερης κλίμακας κατασκευές, που προορίζονται για τον δημόσιο χώρο. Ο φωτεινός «Αίολος» είναι έτοιμος να υποδεχτεί τον άνεμο. Το «Σώμα» λικνίζεται αποκαλύπτοντας τις γυναικείες καμπύλες του. Αποτελούμενο από τρεις κάθετες επιφάνειες, μία κεντρική μαύρη και δύο λευκές που την πλαισιώνουν αμφίπλευρα και συμμετρικά, αυτό το σχηματοποιημένο γυμνό συνδυάζει τον ερωτισμό με την αυστηρότητα. Τέλος, το «Αντίκρυ», που συνομιλεί οπτικά και χρωματικά με την «Εαρινή ισημερία», συνοψίζει ωραία την ιδέα της έλξης (ανάμεσα σε όμοια αλλά διαφορετικά βαλμένα σώματα), που χαρακτηρίζει τα περισσότερα έργα της Λούρμπα. «Τα ωραία έργα είναι τέκνα της μορφής τους, η οποία γεννιέται πριν από αυτά», γράφει ο Paul Valéry στις Σημειώσεις του καθρέφτη. Πράγματι, οι αρχετυπικές μορφές στα έργα της Λούρμπα μας συνοδεύουν από πάντα, και ίσως γι’ αυτό μας είναι οικείες. Και το ίδιο μπορεί να πει κανείς για τα χρώματα που επιμένει να χρησιμοποιεί. Η καλλιτέχνις φαίνεται να έχει λάβει σοβαρά υπόψη της την παρατήρηση της Maggie Nelson στο Bluets: «Στις μέρες μας, ο μισός πληθυσμός του δυτικού κόσμου δηλώνει το μπλε ως το αγαπημένο του χρώμα». Η νέα έκθεση της Μαριάννας Λούρμπα σηματοδοτεί μια σημαντική κατάκτηση για την ίδια, που δεν είναι άλλη από τη δημιουργία του δικού της λεξιλογίου μορφών. Στα μάτια μας, η «Εαρινή ισημερία» είναι μια άρτια δουλεμένη συμφωνία χρωμάτων και υλικών, σχημάτων και συναισθημάτων.

Kείμενο από την Χρυσάνθη Κουτσουράκη: Μετά από δύο χρόνια διαρκούς ενασχόλησης της Μαριάννας Λούρμπα με τις γνώριμες πλέον φόρμες της, οι αρχικές γραμμές των προσχεδίων της, από απλές πινελιές γίνονται πλέον ξύλινες… ξεκολλάνε από την επιφάνεια στην οποία δημιουργούνται και μεταφέρονται σε δύο ή τρία επίπεδα. Κάποιες από αυτές τις γραμμές αποκτούν φως, τονίζοντας έτσι όχι μόνο τα φωτεινά ζωγραφικά σημεία αλλά κυρίως τη δύναμη της σκιάς. Η αγκαλιά, το αντάμωμα, η αγάπη αλλά κυρίως η δύναμη της ισορροπίας παύουν να είναι επιφανειακές. Αποκτούν μια βαθύτερη διάσταση, πιο ώριμη και κάποιες φορές πιο φωτεινή. Στην εποχή των social media, που όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο Κώστας Λασκαράτος στο βιβλίο του “Μουσεία influencers” (εκδ. Σιδέρη 2023, σελ. 41)”… δημιουργούνται “μουσεία των selfies”, μουσεία χωρίς εκθέματα, με λόγο της ύπαρξης τους να μετατραπούν οι ίδιοι οι επισκέπτες τους σε “έκθεμα” των social media…”, έρχεται η πιο πρόσφατη δημιουργία της Μαριάννας Λούρμπα, να μας τονίσει ότι το έργο τέχνης (ειδικά στην εποχή των social media) πρέπει να έχει τη δύναμη να υπάρχει ανεξάρτητα από το περιβάλλον που εκτίθεται, να έχει όλα τα στοιχεία που σε κάνουν να το θυμάσαι και να θέλεις να το ξαναδείς. Μόνο που εδώ για να το “δεις” καλά, θέλεις και να το αγγίξεις. Θέλεις να αγγίξεις την τεχνική τελειότητα, θαυμάζοντας την μελετημένη ισορροπία… πρέπει να ενεργοποιήσεις την αίσθηση της αφής. Δυσκολεύεσαι να πεις ότι “βλέπεις αγγίζοντας” τη φόρμα και τη σκιά της. Γιατί συνειδητοποιείς ότι η σκιά είναι του άλλου σου εαυτού. Αυτόν που αφήνεις να εκτεθεί σε πρώτο επίπεδο, αυτόν που εκτίθεται πιο εύκολα, του συνήθως “ατσαλάκωτου”…

Λόγια από καρδιάς. Από μια φίλη κυκλαδίτισσα. Χρυσάνθη Κουτσουράκη