ΤΩΡΑ |
Ο Γιώργος Σαμπάνης έχει γράψει τόσες επιτυχίες για άλλους τραγουδιστές, που αν αποφάσιζε μια μέρα να τις πάρει πίσω, θα δημιουργούσε σοβαρό πρόβλημα στην ελληνική δισκογραφία. Και το ωραίο είναι ότι δεν τον έχω ακούσει ποτέ να το χρησιμοποιεί ως επιχείρημα για τη σπουδαιότητά του. Ούτε να διεκδικεί περισσότερο χώρο από αυτόν που του αναλογεί. Τον ενδιαφέρει η μουσική, όχι η φασαρία γύρω της.
Τον θεωρώ έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες της γενιάς του. Όχι μόνο επειδή έχει γράψει δεκάδες επιτυχίες, αλλά επειδή διαθέτει κάτι πολύ δυσκολότερο: μουσική προσωπικότητα, ευαισθησία και το ένστικτο να καταλαβαίνει τι ταιριάζει στον άνθρωπο για τον οποίο γράφει.
Και κάτι ακόμη, που προσωπικά εκτιμώ περισσότερο από τα βραβεία και τις πρωτιές. Έχει άποψη. Δεν προσπαθεί να είναι αρεστός σε όλους, δεν χαϊδεύει αυτιά και δεν αντιμετωπίζει τις ανθρώπινες σχέσεις σαν δημόσιες σχέσεις. Σε έναν χώρο όπου η κολακεία έχει εξελιχθεί σχεδόν σε επαγγελματική ειδικότητα, αυτό από μόνο του έχει αξία.
Αρκεί να κοιτάξει κανείς τη δισκογραφία του για να αντιληφθεί το μέγεθος της προσφοράς του. Από την Έλενα Παπαρίζου και την Πέγκυ Ζήνα μέχρι τον Βασίλη Καρρά, τον Πασχάλη Τερζή, τον Γιώργο Νταλάρα, τον Αντώνη Ρέμο, τον Νίκο Οικονομόπουλο και τον Γιώργο Μαζωνάκη, ο Σαμπάνης έχει δώσει τραγούδια σε φωνές με εντελώς διαφορετική ταυτότητα.
Δεν γράφει το ίδιο τραγούδι είκοσι φορές αλλάζοντας ερμηνευτή. Έχει την ικανότητα να ακούει τη φωνή του άλλου πριν ακόμη γραφτεί η τελευταία νότα. Να καταλαβαίνει πού βρίσκεται η δύναμή της και, κυρίως, πού κρύβεται η ευαισθησία της.
Με τον Γιώργο Μαζωνάκη η μουσική τους συνάντηση υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική. Είκοσι δύο τραγούδια. Από το «Λείπει Πάλι Ο Θεός» και το «Το Παράξενο Με Μένα» μέχρι τις «Ώρες Μικρές» και το «Ένα Θαύμα». Δεν είναι απλώς ένας εντυπωσιακός αριθμός. Είναι μια ολόκληρη δημιουργική σχέση, που έδωσε στον Γιώργο μερικές από τις πιο ιδιαίτερες στιγμές του.
Και επειδή τον Μαζωνάκη τον γνώρισα πολύ πριν γίνει ο Μαζωνάκης, ξέρω πόσο δύσκολο ήταν να γράψει κάποιος πραγματικά για εκείνον. Δεν του αρκούσε μια ωραία μελωδία. Έπρεπε το τραγούδι να έχει χαρακτήρα, να του αφήνει χώρο να το κάνει δικό του. Ο Γιώργος είχε μια μοναδική σχέση με τον στίχο, την ερμηνεία, την παύση, ακόμη και με τη σιωπή ανάμεσα στις λέξεις.
Ο Σαμπάνης κατάλαβε αυτή την ιδιαιτερότητα. Και του έδωσε μουσικές που μπορούσαν να την αναδείξουν.
Οι «Ώρες Μικρές» είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένα σύγχρονο ζεϊμπέκικο που συνδυάζει τη λαϊκή ψυχή με μια εξαιρετικά προσεγμένη μελωδική δομή. Με τους στίχους της Ελένης Γιαννατσούλια και την ερμηνεία του Μαζωνάκη, έγινε ένα τραγούδι που ξεπέρασε τα όρια της συνηθισμένης επιτυχίας.
Το «Λείπει Πάλι Ο Θεός», από την άλλη, είναι μια εντελώς διαφορετική μουσική πρόταση. Ένα τραγούδι με υπαρξιακή ένταση, που ο ίδιος ο Σαμπάνης έχει ξεχωρίσει ανάμεσα στις σημαντικότερες συνθέσεις του.
Στον Νίκο Οικονομόπουλο έδωσε εξίσου σημαντικά τραγούδια. Το «Για Κάποιο Λόγο», τον «Έκπτωτο Άγγελο», το «Από Έρωτα», την «Οδό Μοναξιάς». Τραγούδια που αναδεικνύουν τη δραματικότητα της φωνής του, χωρίς να την εγκλωβίζουν σε εύκολες λαϊκές συνταγές.
Έχει ενδιαφέρον μάλιστα ότι το «Για Κάποιο Λόγο» είχε περάσει από απορρίψεις πριν καταλήξει στον Οικονομόπουλο, ο οποίος το επέλεξε ο ίδιος. Άλλη μία απόδειξη ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με απόλυτη βεβαιότητα την τύχη ενός τραγουδιού.
Το ίδιο συνέβη και με το «Μην Ξαναρθείς», που είχε αρχικά προοριστεί για τον Μαζωνάκη και τελικά κατέληξε στον Αντώνη Ρέμο.
Αυτές οι ιστορίες έχουν ενδιαφέρον γιατί αποκαλύπτουν κάτι που συχνά αγνοεί το κοινό: πίσω από μια μεγάλη επιτυχία υπάρχουν αποφάσεις, συμπτώσεις, απορρίψεις, αλλαγές και πολλές φορές ένα τραγούδι που περιμένει τον κατάλληλο άνθρωπο.
Ο Σαμπάνης ξέρει να περιμένει.
Και ξέρει επίσης να μην αντιμετωπίζει τις συνθέσεις του σαν προϊόντα με ημερομηνία λήξης. Έχει αποκαλύψει ότι είχε γράψει τραγούδια για τον Δημήτρη Μητροπάνο, τα οποία δεν πρόλαβε να του δώσει και δεν θέλησε στη συνέχεια να τα παραχωρήσει σε άλλον ερμηνευτή. Γιατί τα είχε γράψει για τη δική του φωνή.
Εμένα αυτό μου λέει πολλά για τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τη μουσική.
Δεν είναι όλα προς πώληση. Δεν είναι κάθε μελωδία κατάλληλη για οποιονδήποτε. Και δεν χρειάζεται κάθε δημιουργία να κυκλοφορήσει για να δικαιώσει τον άνθρωπο που την έγραψε.
Αυτή η στάση έχει κάτι βαθιά ρομαντικό, με την καλή έννοια. Και αρκετά σπάνιο για την εποχή μας.
Είναι επίσης ένας συνθέτης που δεν φοβήθηκε να δώσει τις καλύτερες ιδέες του σε άλλους. Η Έλενα Παπαρίζου τραγούδησε το «Αν Ήσουνα Αγάπη», το «Φιλί Της Ζωής», το «Η Καρδιά Σου Πέτρα», τα «Πυροτεχνήματα». Η Πέγκυ Ζήνα το «Χάνομαι», ένα τραγούδι για το οποίο ο ίδιος έχει εκφράσει ιδιαίτερη υπερηφάνεια. Η Καίτη Γαρμπή τα «Ανεμοδαρμένα Ύψη», ο Βασίλης Καρράς τη «Λύκαινα», η Νατάσα Θεοδωρίδου τον «Ανήσυχο Καιρό».
Αυτές οι συνεργασίες δεν αποδεικνύουν μόνο την παραγωγικότητά του. Δείχνουν ότι έχει τη δυνατότητα να κινείται ανάμεσα σε διαφορετικά μουσικά είδη, χωρίς να χάνει την προσωπική του ταυτότητα.
Και βέβαια υπάρχει ο ίδιος ως ερμηνευτής. Με το «Μόνο Εξ Επαφής», το «Κανείς Δεν Ξέρει», το «Πριν Πεις Σ’ Αγαπώ», το «Άγρια Θάλασσα», το «Σ’ Αφήνω Τώρα Στον Επόμενο» και τόσα ακόμη τραγούδια, δημιούργησε μια προσωπική πορεία που δεν στηρίχθηκε μόνο στη συνθετική του φήμη.
Αυτό που ακούω στη μουσική του είναι μια διαρκής προσπάθεια να εκφράσει το συναίσθημα χωρίς να το εκβιάσει. Οι μελωδίες του έχουν ένταση, αλλά και μια ευαισθησία που πολλές φορές βρίσκεται σε αντίθεση με τον δυναμισμό της ερμηνείας.
Δεν φοβάται τη μελαγχολία. Δεν προσπαθεί να κάνει τον έρωτα πιο εύκολο ή πιο ευχάριστο απ’ όσο είναι. Και έχει συνεργαστεί με στιχουργούς που μπορούν να δώσουν ουσία σε αυτή τη μουσική, όπως η Ελεάνα Βραχάλη, η Ελένη Γιαννατσούλια, ο Νίκος Μωραΐτης, ο Νίκος Γρίτσης και η Νίκη Παπαθεοχάρη.
Ο καλός συνθέτης οφείλει να ξέρει και να ακούει. Όχι μόνο μουσική, αλλά και ανθρώπους.
Και ο Σαμπάνης, αν κρίνω από το έργο του, έχει ακούσει πολύ προσεκτικά και τα δύο.
Αν απομονώσουμε είκοσι μόνο τραγούδια από την τεράστια συνθετική του παραγωγή, η εικόνα είναι αποκαλυπτική. «Ώρες Μικρές», «Λείπει Πάλι Ο Θεός», «Το Παράξενο Με Μένα» και «Να Περνάς» με τον Γιώργο Μαζωνάκη. «Έκπτωτος Άγγελος», «Για Κάποιο Λόγο» και «Από Έρωτα» με τον Νίκο Οικονομόπουλο. «Αν Ήσουνα Αγάπη» με την Έλενα Παπαρίζου. «Μην Ξαναρθείς» και «Λένε» με τον Αντώνη Ρέμο. «Χάνομαι» με την Πέγκυ Ζήνα. «Λύκαινα» με τον Βασίλη Καρρά. «Ανήσυχος Καιρός» και «Άσ’ Τα Όλα Κι Έλα» με τη Νατάσα Θεοδωρίδου. «Ανεμοδαρμένα Ύψη» με την Καίτη Γαρμπή. «Κάνε Κάτι» με τη Δέσποινα Βανδή. «Δεν Θέλω Επαφή» με τον Πάνο Κιάμο. Και φυσικά, τα δικά του «Μόνο Εξ Επαφής», «Κανείς Δεν Ξέρει» και «Σ’ Αφήνω Τώρα Στον Επόμενο».
Είκοσι τραγούδια, διαφορετικές φωνές, διαφορετικές εποχές, διαφορετικά μουσικά ύφη. Και ένας κοινός παρονομαστής: ο Γιώργος Σαμπάνης.
Δεν θα τον αξιολογούσα μόνο με βάση τον αριθμό των επιτυχιών του. Θα τον αξιολογούσα από το πόσους διαφορετικούς καλλιτέχνες έχει βοηθήσει να εκφράσουν μια πλευρά του εαυτού τους που ίσως δεν είχε ακουστεί μέχρι τότε. Από το πόσες φορές κατάφερε να δώσει σε μια μεγάλη φωνή ένα ακόμη σπουδαίο τραγούδι. Από το πόσο συχνά το όνομά του βρίσκεται πίσω από μουσικές που θεωρούμε πλέον αυτονόητο κομμάτι της ζωής μας.
Και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει την επιτυχία.
Μου αρέσουν οι άνθρωποι που έχουν το θάρρος της γνώμης τους. Ακόμη περισσότερο όταν αυτή η γνώμη συνοδεύεται από ταλέντο, δουλειά και σεβασμό. Η ειλικρίνεια δεν είναι πάντα βολική. Δεν εξασφαλίζει προσκλήσεις, συμμαχίες και δημόσιες φιλοφρονήσεις. Είναι όμως ένα χαρακτηριστικό που, όταν υπάρχει, ξεχωρίζει.
Ο Γιώργος Σαμπάνης έχει ήδη αποδείξει την αξία του ως συνθέτης και ερμηνευτής. Δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι είναι σημαντικός απαριθμώντας επιτυχίες. Αυτές υπάρχουν, ακούγονται και συνεχίζουν να αγαπιούνται.
Και αν κάτι εύχομαι, είναι να συνεχίσει να γράφει με την ίδια ελευθερία, να εμπιστεύεται το ένστικτό του και να μη χάσει ποτέ την ευαισθησία που βρίσκεται πίσω από τη μουσική του.
Oι μεγάλες φωνές χρειάζονται μεγάλους συνθέτες. Και ο Γιώργος Σαμπάνης είναι ένας από αυτούς.
Οι 20 συνθέσεις που αξίζει να ξεχωρίσουμε
Η επιλογή είναι δημοσιογραφική, όχι επίσημη κατάταξη πωλήσεων ή streams. Περιλαμβάνει τραγούδια που ερμήνευσε ο ίδιος και συνθέσεις που χάρισε σε άλλους, με έμφαση στις πιο χαρακτηριστικές συνεργασίες του.
20 χαρακτηριστικές συνθέσεις του Γιώργου Σαμπάνη
1. «Ώρες Μικρές» – Γιώργος Μαζωνάκης
2. «Έκπτωτος Άγγελος» – Νίκος Οικονομόπουλος
3. «Λείπει Πάλι Ο Θεός» – Γιώργος Μαζωνάκης
4. «Για Κάποιο Λόγο» – Νίκος Οικονομόπουλος
5. «Αν Ήσουνα Αγάπη» – Έλενα Παπαρίζου
6. «Μην Ξαναρθείς» – Αντώνης Ρέμος
7. «Χάνομαι» – Πέγκυ Ζήνα
8. «Λύκαινα» – Βασίλης Καρράς
9. «Ανήσυχος Καιρός» – Νατάσα Θεοδωρίδου
10. «Το Παράξενο Με Μένα» – Γιώργος Μαζωνάκης
11. «Μόνο Εξ Επαφής» – Γιώργος Σαμπάνης
12. «Σ’ Αφήνω Τώρα Στον Επόμενο» – Γιώργος Σαμπάνης
13. «Κανείς Δεν Ξέρει» – Γιώργος Σαμπάνης
14. «Ανεμοδαρμένα Ύψη» – Καίτη Γαρμπή
15. «Κάνε Κάτι» – Δέσποινα Βανδή
16. «Άσ’ Τα Όλα Κι Έλα» – Νατάσα Θεοδωρίδου
17. «Δεν Θέλω Επαφή» – Πάνος Κιάμος
18. «Από Έρωτα» – Νίκος Οικονομόπουλος
19. «Λένε» – Αντώνης Ρέμος
20. «Να Περνάς» – Γιώργος Μαζωνάκης
Σχόλια για αυτό το άρθρο