Ιστορία της ελληνικής χρεοκοπίας

Η χώρα μας έχει μακρά ιστορία οικονομικής καταστροφής και πιστωτικής ανυποληψίας. Αποκομμένη από την καρδιά της Ευρωπαϊκής επιστημονικής και οικονομικής προόδου για γεωγραφικούς και ιστορικούς λόγους, με φτωχό και λιγότερο παραγωγικό έδαφος και οικονομικές ελίτ που εμφορούνταν από τοπικισμό και πελατειακή νοοτροπία, ποτέ δεν μπόρεσε να εκβιομηχανιστεί πλήρως. Και άλλες χώρες παγκοσμίως έχουν χρεοκοπήσει στην πρόσφατη και παλαιότερη ιστορία. Η Γερμανία μάλιστα 3 φορές (1932, 1939 και 1948), ενώ το 1953 σε συνέδριο στο Λονδίνο ένα μεγάλο μέρος (50%) του γερμανικού χρέους διαγράφηκε από τους πιστωτές της (ανάμεσα στους οποίους και η Ελλάδα). Ας δούμε όμως τις προηγούμενες ελληνικές χρεοκοπίες από την αρχαιότητα έως τον 20ο αιώνα.

Η πρώτη καταγεγραμμένη χρεοκοπία έγινε τον 4ο αιώνα π.Χ. όταν 13 πόλεις-κράτη δανείστηκαν λεφτά από το ιερό της Δήλου (πλούσιο σε αφιερώματα) και δεν τα επέστρεψαν. Ο ναός έχασε το 80% του αρχικού του κεφαλαίου και εγκαινίασε έτσι τη δυσπιστία των κατά καιρούς ιερατείων της χώρας προς το κράτος. Αργότερα, ο τύραννος Διονύσιος των Συρακουσών, έχοντας χρεοκοπήσει την πόλη με τις πολεμικές του επιχειρήσεις, έκανε κατάσχεση των οικονομιών των πολιτών και άλλαξε την αξία του τοπικού νομίσματος. Η “μία” δραχμή έγινε “δύο” και – ονομαστικά και μόνο – η πόλη έγινε ξανά “πλούσια” σε φαντασιακό επίπεδο, αφού στο νόμισμα δεν αντιστοιχούσε υπάρχον προϊόν, πλούτος.

Στη νεότερη εποχή, η χώρα χρεοκόπησε 5 φορές (1826, 1843, 1860, 1894 και 1932), μένοντας οικονομικά μετέωρη για το 50% της ελεύθερης ιστορίας της, δηλαδή για 90 χρόνια.

To 1824 ένα δάνειο 472.000 στερλίνων εξασφαλίστηκε από το χρηματιστήριο του Λονδίνου για τις ανάγκες του Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Πριν φτάσουν αυτά τα λεφτά στην Ελλάδα για να αγοραστούν πολεμοφόδια, ένα μεγάλο μέρος τους είχε ήδη υποκλαπεί από μεσάζοντες στο Σίτυ (ένα σχεδόν αυτόνομο κράτος εν κράτει όπου και σήμερα βρίσκουν καταφύγιο ναυτιλιακά κεφάλαια για να μην φορολογηθούν), ενώ η χώρα το 1826 ακολουθώντας τη μακρά παράδοση διχασμού έπεσε σε εμφύλιο πόλεμο. Μόλις το 1878 μπόρεσε η Ελλάδα να αποπληρώσει το δάνειο που με τους τόκους είχε φτάσει τα 10 εκατομμύρια.

Το 1832, μετά την Ανεξαρτησία, δόθηκε ακόμη ένα δάνειο, ύψους 60 εκατομμυρίων δραχμών, από τις κυβερνήσεις της Γαλλίας, Ρωσίας και Αγγλίας. Το μεγαλύτερο μέρος σπαταλήθηκε για τη συντήρηση του στρατού και της βασιλικής αυλής του Όθωνα, που στο μεταξύ είχε επιβληθεί από τις Εγγυήτριες Δυνάμεις σαν βασιλιάς της Ελλάδας. Το δάνειο σταμάτησε να εξυπηρετείται το 1843. Μετά από αυτό, η χώρα έμεινε έξω από τις διεθνείς αγορές για δεκαετίες και η κυβέρνηση δανειζόταν για τις ανάγκες της από την Τράπεζα της Ελλάδας με τόκο διπλάσιο απ’ ότι ίσχυε διεθνώς.

Το 1893 ο δανεισμός έφτασε πάλι σε δυσθεώρητα ύψη και η διεθνής πίεση ανάγκασε την Ελλάδα να αποδεχτεί Διεθνή Επιτροπή Διαχείρισης του Ελληνικού Χρέους που επέβλεπε την οικονομική πολιτική της χώρας αλλά και τη συλλογή των φόρων.

Το 1932, μερικά χρόνια μετά το Μεγάλο Κραχ του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης, πολλές χώρες και ανάμεσά τους και η Ελλάδα, χρεοκόπησαν. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος επέβαλλε αναστολή στις αποπληρωμές των δόσεων της χώρας που κράτησε ως το 1964.