Ένας αυθεντικός καλλιτέχνης, με πηγαίο σεβασμό για την παράδοση, που όμως δεν ζει χωρίς τα Apple του και το instagram. Ένα «σπασικλάκι», όπως λέει ο ίδιος, που βρέθηκε από τα Χανιά στην Αθήνα για να σπουδάσει οικονομικά. Αλλά και αποφασισμένος, σ’ αυτόν το νέο τόπο, να κάνει για πρώτη φορά αυτό που πραγματικά αγαπούσε: τέχνη. Αρχικά πειραματίστηκε με διάφορα μέσα έκφρασης, μέχρι που βρέθηκε βοηθός στο ατελιέ της κεραμίστριας Χριστίνας Μόραλη για μία δεκαετία. Παράλληλα, παρέδιδε και μαθήματα κεραμικής στο Πολυτεχνείο. Επέστρεψε όμως στον τόπο του, όχι στα Χανιά, αλλά σε ένα πέτρινο βενετσιάνικο χάλασμα με θέα στον Αποκόρωνα και τα Λευκά Όρη που ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα. Από τότε ζει και εργάζεται εκεί, «σε ένα από τα ωραιότερα σπίτια της Μεσογείου» σύμφωνα με διεθνή περιοδικά διακόσμησης, σε ένα σπίτι φιλόξενο και ζεστό, πάντα ανοιχτό για τους διάσημους πελάτες του, τους φιλότεχνους ταξιδιώτες ή όσους θέλουν να παρακολουθήσουν τα σεμινάρια κεραμικής στο εργαστήριο του.

Έργα του πωλούνται από τη Βηρυτό ως το Λος Άντζελες, ενώ ως κεραμίστας και ζωγράφος έχει συμμετάσχει σε διεθνείς εκθέσεις στην Γερμανία, στον Καναδά, στη Δανία, στη Σουηδία, στην Ισπανία, στο Ισραήλ, κ.ά. Είναι, επίσης, συνιδιοκτήτης της θρυλικής γκαλερί Τζάμια-Κρύσταλλα στα Φηρά της Σαντορίνης, ενώ όσοι τον γνωρίζουν καλά (ή από το προφίλ του @manousos_ch στο instagram) ξέρουν πως το μεγάλο του πάθος είναι η φωτογραφία. Αυτό που τον έκανε ωστόσο να ξεχωρίσει ως κεραμίστας και γλύπτης είναι ότι έδωσε σύγχρονη πνοή σε μια παραδοσιακή ελληνική τέχνη, αλλά και ότι διασώζει πρωτόγονες τεχνικές, όπως είναι τα γυαλώματα (σ.σ. ανακαλύφθηκε από τους Αιγύπτιους το 5000 π.Χ.) ή το τρίψιμο των κεραμικών με λεία αντικείμενα, όπως βότσαλο ή κουτάλι εξ ολοκλήρου στο χέρι (ώστε να κλείσουν οι πόροι του πηλού, να δώσει χρώμα στο κεραμικό και να γίνει ένα αντικείμενο χρήσεως). «Ό,τι κι αν έχεις κάνει», λέει ο ίδιος ταπεινά, με την αφοσίωση και τον σεβασμό που διακρίνει έναν αυθεντικό καλλιτέχνη, «ποτέ δεν μπορείς να πεις ξεπέρασα την αρχαία παράδοση. Το μόνο που μπορείς, είναι να πας πιο πέρα τον εαυτό σου».

Ποια ανάγκη σας εκφράζει η ενασχόληση με την τέχνη;
Έχω ανάγκη να προχωρώ δημιουργώντας, να πλάθω φόρμες και να ζωγραφίζω τα δικά μου χρώματα.

Τι είναι τέχνη για εσάς; 
Οι γνώμες των φιλοσόφων πάνω στο ερώτημα διίστανται. Για κάποιους είναι το παν, για άλλους το τίποτα. Για μένα, τα πάντα.

Ως κεραμίστας, τι απαντάτε σ’ αυτούς που λένε ότι τα χρηστικά αντικείμενα δεν είναι τέχνη;
Και τα χρηστικά και τα “άχρηστα” αντικείμενα μπορούν να είναι τέχνη. Σημασία έχει η πνοή που τους έχει εμφυσήσει κάποιος.

Η naïve ζωγραφική εκφράζει την παιδικότητα του καλλιτέχνη;
Αναμφισβήτητα. Μόνο αν αφήσεις το παιδί που έχεις μέσα σου να «παίξει» πάνω στον καμβά, θα καταφέρεις να έχεις έναν αξιόλογο naïve πίνακα.

Ποιο στοιχείο του χαρακτήρα σας δείχνει πως παραμένετε ένα παιδί; 
Ντρέπομαι σαν παιδί, δημιουργώ σαν παιδί.

Η αίσθηση που έχετε όταν τελειώνει ένα γλυπτό σας;
Μεγάλη αγωνία για την αποδοχή του, είτε πρόκειται για ένα μικρό ρόδι είτε για ένα δέντρο τριών μέτρων.

Σκέφτεστε ποτέ την πορεία των έργων σας όταν «φεύγουν» από το εργαστήριο; 
Σχεδόν ποτέ. Ο ρόλος μου ολοκληρώνεται, όταν ένα έργο μου περνάει σε άλλα χέρια.

Ένα μη αναμενόμενο σημείο που αντικρίσατε έργο σας και συγκινηθήκατε; 
Πάντα συγκινούμαι όταν βρίσκω τυχαία έργα μου σε σπίτια ή άλλους χώρους, ακόμα και στο εξωτερικό. Ένα μη αναμενόμενο σημείο νομίζω ότι είναι το κοτέτσι της Κυρά Δέσποινας, της γειτόνισσάς μου εδώ στο χωριό.

Πώς ξοδέψατε τα πρώτα λεφτά που βγάλατε πουλώντας έργο σας; 
Έκανα το πρώτο μου ταξίδι στο Παρίσι, που ήταν το όνειρό μου από παιδί.

Ποιο πράγμα δεν μπορεί να αγοραστεί με χρήματα; 
Το να κοιμάσαι ήσυχος τα βράδια.

Χωρίς τι δεν μπορείτε να σκεφτείτε τη ζωή σας; 
Χωρίς τεχνολογία.

Τρία διαχρονικά αγαπημένα σας έργα τέχνης;
Το Όρος των Ελαιών του Ελ Γκρέκο, Ο Ερωτόκριτος του Θεόφιλου και ο Ερμής του Πραξιτέλη.

Τρία πράγματα που ξεχωρίζετε από τη σύγχρονη ποπ κουλτούρα; 
Την τραγουδίστρια Λάνα Ντελ Ρέι, το ξεκαρδιστικό show του Άλαν Καρ στο βρετανικό Channel 4 και τα προϊόντα της Apple.

Χανιά για εσάς σημαίνουν; 
Η μυρωδιά από ένα μπουκέτο γιασεμί στο στήθος της μητέρας μου.

Και Αθήνα για εσάς σημαίνει;
Θόρυβος και τέχνη.

Μια στιγμή στην καριέρα σας που σκεφτήκατε «θα τα παρατήσω»;
Ξέρετε, η κεραμική έχει μία ιδιαιτερότητα που δεν συναντάται εύκολα σε άλλες μορφές τέχνης. Αυτό που δημιούργησες με κόπο και αγάπη, μπορεί να το δεις κατεστραμμένο όταν ανοίξεις τον φούρνο… Ακόμα και αυτές τις δύσκολες ώρες, δεν σκέφτηκα ποτέ να τα παρατήσω.

Η μεγαλύτερη απειλή για την τέχνη σήμερα;
Η οικονομική κρίση.

Αγαπημένος τίτλος έργου – δικού σας ή μη;
Ο πασίγνωστος πίνακας του Νταλί, με τα λιωμένα ρολόγια, έχει τον υπέροχο τίτλο Η Εμμονή της Μνήμης.

Ένα έργο τέχνης που θα θέλατε να σας ανήκει; 
Οι 4 εποχές του Τσαρούχη.

Καλλιτέχνες που θαυμάζετε; 
Τον Ιερώνυμο Μπος για τις υπέροχες και παράξενες φαντασιώσεις του. Τον Χρήστο Μποκόρο για τη ρεαλιστική ευαισθησία του. Τον Τσαρούχη για την ελληνικότητα της τέχνης του. Τον Θεόφιλο ως τον μεγαλύτερο λαϊκό ζωγράφο της Νεοελληνικής Τέχνης.

Από την ελληνική πολιτιστική σκηνή, ένας τουρίστας πρέπει οπωσδήποτε να δει….
Μία παράσταση στην Επίδαυρο.

Ποιο τραγούδι θα επιλέγατε ως soundtrack της ζωής σας;
Το Can we start again των Tindersticks.

Σε ένα πηγαδάκι, θα θέλατε να σας συζητούν ως…
Έντιμο άνθρωπο.

Tο μεγαλύτερο επαγγελματικό σας προσόν;
Η αφοσίωση.

Και το μειονέκτημά σας;
Η ανασφάλεια.

Με ποιον θα θέλατε να συνεργαστείτε σε ένα art project; 
Θα μου άρεσε πολύ να συνεργαστώ με τον Jeff Koons. Οι φόρμες των γλυπτών του έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για μένα.

Ένα motto ή μια ρήση που εκφράζει τη διάθεσή σας αυτή την περίοδο; 
“Τα πάντα ρει” και “ουδέν μένει”…

#Ινσταντανέ, 25 Σεπτεμβρίου – 18 Οκτωβρίου @ Zoumboulakis Galleries (Κριεζώτου 6, Κολωνάκι)