ΤΩΡΑ |
Πρόκειται για έναν από τους πλέον ταλαντούχους και αντισυμβατικούς αρχιτέκτονες που έχουν υπάρξει στη χώρα μας. Κατόπιν παρότρυνσης οικογενειακού φίλου προσανατολίστηκε στις αρχιτεκτονικές σπουδές και με αυτήν την προοπτική μαθήτευσε στη σχολή αρχιτεκτονικού σχεδίου (Σχολή Αρχιτεκτονικών Μελετών) η οποία απευθυνόταν σε σπουδαστές του Ε.Μ.Π το οποίο, όπως όλες οι σχολές, υπολειτουργούσε την περίοδο της κατοχής.
Το 1945 έφυγε απ’ την Ελλάδα με υποτροφία για να σπουδάσει αρχιτεκτονική στο Παρίσι, στην Ecole des Beaux Arts, το 1952 τελειώνει τον κύκλο σπουδών του στη σχολή και το 1953 παρουσιάζει τη διπλωματική του εργασία με θέμα «Μικρόπολις – Αυτόνομη οικιστική μονάδα». Αυτά και άλλα πολλά τον έκαναν έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής γενιάς.
Ο Tάκης Ζενέτος ήταν Έλληνας αρχιτέκτονας που γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926 και ήταν γόνος εύπορης οικογένειας κοσμηματοπωλών. Σπούδασε Καλές Τέχνες στο Παρίσι (από το 1945), ήταν μαθητής του Λε Κορμπυζιέ και αποφοίτησε το 1954. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1956, όπου άρχισε μα φτιάχνει την καριέρα του. Μέσα στην επόμενη 20ετία αποτέλεσε μια ξεχωριστή περίπτωση στα ελληνικά πράγματα. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’60 δημιούργησε μια σειρά από κατοικίες που έδωσαν το στίγμα του.
Το σπίτι στο Καβούρι (1959-1961) με τον τολμηρό πρόβολο του εξώστη ο οποίος αιωρείται στον αέρα, δείχνει το ενδιαφέρον του για την εκμετάλλευση της θέας.
Επέστρεψε στην Ελλάδα οριστικά το 1955 και άνοιξε σε συνεργασία με τον Μαργαρίτη Αποστολίδη γραφείο μελετών στην οδό Ακαδημίας 61. Τα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής του δραστηριότητας ήταν ιδιαίτερα γόνιμα. Τα πρώτα έργα μαζί με τον Αποστολίδη ήταν εντυπωσιακά και ανάμεσα τους το εργοστάσιο του Φιξ στη Λεωφόρο Συγγρού. Ωστόσο, μέχρι το 1962 παρέμεινε ουσιαστικά άγνωστος. Σε μία εποχή στην οποία κυριαρχούσε η μαζική, πρόχειρη δόμηση, ο Ζενέτος υποστήριζε ότι η ανθρώπινη κατοικία πρέπει να είναι το υψηλότερο και πλέον πολυτελές προϊόν του σύγχρονου πολιτισμού. Θεωρούσε απαραίτητη την κατάργηση του κύβου κουτιού της μοντέρνας κατοικίας και την ενσωμάτωση της στο περιβάλλον. Την περίοδο εκείνη η Αθήνα ζούσε την εποχή της αλόγιστης καταστροφής των παλαιότερων κτιρίων και την ανέγερση κακότεχνων πολυκατοικιών που στέγασαν τους εσωτερικούς μετανάστες.
Του ανατέθηκε επίσης, στα μέσα της δεκαετίας του ’60, το υπαίθριο θέατρο στο Λυκαβηττό. Αμέσως οραματίστηκε ένα θέατρο μέσα στα βράχια, σαν αχιβάδα.
Ένα πολύ ιδιαίτερο έργο του είναι το στρογγυλό σχολείο στον Άγιο Δημήτριο, με ένα σχεδιασμό εντελώς πρωτοποριακό. Το σχολείο ξεκίνησε να κατασκευάζεται μέσα στην χούντα -το 1970 και παραδόθηκε το 1974. Και ήταν ένα σχολείο που δεν έμοιαζε με κανένα. Το κυκλικό σχήμα του κτιρίου σχημάτιζε μια εσωτερική αυλή και διέθετε 36 αίθουσες. Ο Ζενέτος από τότε είχε προβλέψει ότι η διδασκαλία θα περιλάμβανε και την ψηφιακή τεχνολογία, τη χρήση υπολογιστών συνδεδεμένους με βιβλιοθήκες και έναν πυρήνα οπτικοακουστικών μέσων. Βέβαια το σχολείο λειτουργεί σαν ένα κανονικό σχολείο, μακριά από το όραμα του σε σχέση με τις εξελίξεις στην εκπαίδευση.
Ο Ζενέτος δεν ασχολήθηκε μόνο με τη σχεδίαση κτιρίων, αλλά ασχολήθηκε εκτενώς με τη πολεοδομία και την “ηλεκτρονική πολεοδομία”. Η πρώτη δημοσίευση της «Ηλεκτρονικής Πολεοδομίας» έγινε το 1963 στο περιοδικό Αρχιτεκτονική. Επρόκειτο για το όραμα του για τις μελλοντικές πόλεις.
Στην τρίγλωσση έκδοση του 1969, ο Τάκης Ζενέτος αναδιατυπώνει τις μέχρι τότε προτάσεις του τοποθετώντας στον πυρήνα της “Ηλεκτρονικής Πολεοδομίας” τις νέες τεχνολογίες της επικοινωνίας. Ο υπότιτλος Telepolis Versus Megapolis είναι αρκετά εύγλωττος και δίνει το στίγμα της μελέτης του. Η άποψη του Ζενέτου ήταν πως το μέλλον των πόλεων βρίσκεται στον… αέρα. Όλα τα παραπάνω, καθιστούν τον Ζενέτο έναν πραγματικά πρωτοπόρο αρχιτέκτονα και μια μοναδική περίπτωση στα Ελληνικά πράγματα.
Ο Ζενέτος όμως είχε ήδη οραματιστεί την εξέλιξη της πόλης, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρη τη Δύση. Είχε προβλέψει τις τεχνολογικές εξελίξεις που θα επηρέαζαν τη ζωή και τις δραστηριότητες του ανθρώπου και τα επόμενα χρόνια θα προσπαθούσε να διατυπώσει τη δική του άποψη για την ιδανική μορφή της και να χτίσει κτίρια που θα την υπηρετούσαν. Ο Τάκης Ζενέτος αυτοκτόνησε στις 28 Ιουνίου του 1977 πηδώντας από το παράθυρο του γραφείου του στο Κολωνάκι.
Νίκος Μουρατίδης
Σχόλια για αυτό το άρθρο