“Αν είναι να τραγουδώ όπως οι άλλοι, καλύτερα να μην τραγουδάω καθόλου”

Η μητέρα της Sadie ήταν έφηβη όταν γεννήθηκε και πατέρας της εικάζεται ότι ήταν ο μουσικός Κλάρενς Χολιντέι. Τα πρώτα 5 χρόνια της ζωής της ασχολήθηκε ελάχιστα με την κόρη του. Η μητέρα της παντρεύτηκε ξανά το 1920 και για μερικά χρόνια είχαν μια ήσυχη οικογενειακή ζωή. Αυτό όμως δεν κράτησε πολύ και συχνά την Billie φρόντιζαν άλλοι, φίλοι της μητέρας της και σκληρόκαρδοι συγγενείς. Άρχισε νωρίς να το σκάει από το σχολείο, ώσπου κλείστηκε σε ηλικία 9 χρόνων σε οικοτροφείο. Το 1926 η μητέρα της ξαναπαίρνει την κηδεμονία της, αλλά, σύμφωνα με ένα βιογράφο της, επιστρέφει τον ίδιο χρόνο όταν γίνεται θύμα σεξουαλικής επίθεσης (από κάποιον από τους παροδικούς ‘μπαμπάδες’).

Από νωρίς βρίσκει παρηγοριά στη μουσική, τραγουδώντας μαζί με τους δίσκους της Μπέσι Σμιθ και του Λιούις Άρμοστρονγκ. Στα τέλη της δεκαετίας του ’20 μετακομίζει με τη μητέρα της στη Νέα Υόρκη και βγάζουν τα προς το ζην πουλώντας το κορμί τους σε ένα πορνείο του Χάρλεμ. Το 1930 αρχίζει να τραγουδά σε τοπικά κλαμπ. Εκεί την ανακαλύπτει ο παραγωγός Τζον Χάμοντ και ηχογραφεί τις πρώτες τις επιτυχίες με τον -τότε- ανερχόμενο κλαρινετίστα και διευθυντή ορχήστρας Μπένι Γκούντμαν. Γίνεται γνωστή για την εκφραστική της βραχνάδα και το 1935 εμφανίζεται στην ταινία Symphony in Black με τον Ντιούκ Έλλινγκτον.

Γνωρίζει και κάνει δεσμό με τον σαξοφονίστα Λέστερ Γιανγκ (που της δίνει το ψευδώνυμο Lady Day) και για ένα διάστημα ζουν στο ίδιο σπίτι με τη μητέρα της. Το 1937 αρχίζει περιοδεία με την ορχήστρα του Κάουντ Μπέισι και την επόμενη χρονιά γίνεται η πρώτη Αφροαμερικανίδα που συνεργάζεται με λευκούς μουσικούς (την ορχήστρα του Άρτι Σόου), όμως οι αντιδράσεις της μουσικής βιομηχανίας και της ακόμη ανώριμης κοινωνίας, την αναγκάζουν να παραιτηθεί.

Τότε αρχίζει σόλο καριέρα και υιοθετεί τη χαρακτηριστική γαρδένια στα μαλλιά, τραγουδώντας με ελαφρά κεκλιμένο το κεφάλι κομμάτια μελαγχολικά, ανάμεσα τους και το Strange Fruit (Παράξενο Φρούτο), που το θέμα του (το λυντσάρισμα μαύρων στον Αμερικανικό Νότο) δημιουργεί θύελλα αντιδράσεων. Γίνεται όμως τεράστια επιτυχία, παρόλο που αποκλείεται από ορισμένους ραδιοφωνικούς σταθμούς και το 1999 προτείνεται από το περιοδικό Time σαν “Το τραγούδι του 20ου αιώνα”.

Ερμηνεύει τραγούδια όπως τα “T’aint nobody’s business if I do” και “My man” που αντανακλούν την ταραχώδη προσωπική της ζωή. Το 1941 παντρεύεται τον Τζέημς Μονρό και προσθέτει στον εθισμό της στο αλκοόλ, τον εθισμό του άντρα της στο όπιο. Αργότερα χωρίζουν. Ηχογραφεί μουσικά διαμάντια όπως το God Bless the Child και το Lover Man (με καινούρια εταιρία) το 1944. Την ίδια χρονιά παντρεύεται τον τρομπετίστα Τζο Γκάι και από αυτόν μαθαίνει την ηρωίνη. Μετά το θάνατο της μητέρα της το 1945, πίνει ακόμη περισσότερο για να αντιμετωπίσει τη θλίψη της.

Παρά τα προσωπικά της προβλήματα η δημοφιλία της ανεβαίνει και το 1947 εμφανίζεται με το είδωλο της, τον Λιούις Άρμστρονγκ στην ταινία New Orleans, όπου παίζει το ρόλο μιας υπηρέτριας. Την ίδια χρονιά συλλαμβάνεται για κατοχή ναρκωτικών και καταδικάζεται σε φυλάκιση ενός έτους σε ίδρυμα αποκατάστασης. Αποφυλακίζεται, αλλά της απαγορεύεται να τραγουδήσει σε κλαμπ. Παρ’ όλ’ αυτά, της επιτρέπεται να κάνει συναυλίες και λίγο μετά γεμίζει το Κάρνεγκι Χολ. Γνωρίζει και ερωτεύεται τον Τζον Λέβι, ιδιοκτήτη νάιτ-κλαμπ, που προστίθεται στην μακριά αλυσίδα των αντρών που την εκμεταλλεύτηκαν.

Αν και η ταραχώδης προσωπική της ζωή αρχίζει να επηρεάζει τη φωνή της, η Holiday συνεχίζει να ηχογραφεί και να περιοδεύει τη δεκαετία του 1950 (η περιοδεία της στην Ευρώπη το 1954 έχει τεράστια επιτυχία). Το 1956 εκδίδει την αυτοβιογραφία της και γνωρίζει τον Λιούις ΜακΚέι, ο οποίος επίσης τη χρησιμοποίησε για να ανελιχθεί. Συλλαμβάνονται για ναρκωτικά και την επόμενη χρονιά παντρεύονται στο Μεξικό. Δίνει μια καταπληκτική ερμηνεία στην τηλεοπτική εκπομπή του CBS The Sound of Jazz και το Μάιο του 1959 κάνει την τελευταία της εμφάνιση στη Νέα Υόρκη.

Λίγο μετά κάνει εισαγωγή στο νοσοκομείο με καρδιακά και ηπατικά προβλήματα (κίρρωση του ήπατος από τις καταχρήσεις), συλλαμβάνεται για κατοχή μέσα στο νοσοκομείο και λίγο αργότερα (στις 17 Ιουλίου) πεθαίνει στην ηλικία 44 ετών. Η περιουσία της ήταν 750 δολάρια στην τράπεζα αν και ήταν από τις πιο ακριβοπληρωμένες ερμηνεύτριες στην εποχή της. 

Τρεις χιλιάδες θαυμαστές και η αφρόκρεμα των τζαζ μουσικών την αποχαιρετούν στην τελετή. Στην αυτοβιογραφική ταινία του 1972 η Νταϊάνα Ρος την υποδύεται. Η ίδια θα απονείμει τις τιμές στην τελετή με την οποία το 2000 μπαίνει στο Πάνθεον του Ροκ ν’ Ρολ. Το τραγούδι των U2 Angel of Harlem είναι αφιερωμένο σ’ αυτήν, ενώ επηρέασε τραγουδίστριες όπως την Τζάνις Τσόπλιν και την Τζόνι Μίτσελ.

Σε συνέντευξη της είπε ότι αντιμετωπίζει τη φωνή της σαν μουσικό όργανο: “Αν είναι να τραγουδώ όπως οι άλλοι, καλύτερα να μην τραγουδάω καθόλου. Αισθάνομαι τη φωνή μου σαν πνευστό και αυτοσχεδιάζω. Ό,τι βγαίνει είναι αυτό που νοιώθω“.