ΤΩΡΑ |
Τους γνώρισα στα εγκαίνια της έκθεσής τους «Απεικονίσεις & Αναπαραστάσεις του ελληνόφωνου κόσμου – από τον 18ο στον 21ο αιώνα» που φιλοξενείται μέχρι 28 Οκτωβρίου στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και αμέσως υπήρξε ουσιαστική ψυχική επαφή, πράγμα όχι συνηθισμένο σε ανθρώπους που συναντιούνται για πρώτη φορά. Όμως οι συλλέκτες Γιώργος Γαϊτανάρης και Ιώ Ντόλκα, έχουν το χάρισμα να σε κάνουν να νιώθεις άνετα μαζί τους, σαν να τους γνωρίζεις χρόνια. Ζουν στην Αμερική και διαπρέπουν στο χώρο της Επιστήμης και της Ιατρικής, με κοινό τους σημείο τη λατρεία που έχουν στην Τέχνη. Είναι ένα εκλεκτό ζευγάρι που ανακάλυψα περισσότερο τον ξεχωριστό χαρακτήρα που έχουν μέσα από την κουβέντα που κάναμε τις επόμενες μέρες. Μου μίλησαν για την Τέχνη γενικότερα, για τις συλλογές τους, για τις δουλειές τους, για τη ζωή τους στην Αμερική και την απόφασή τους να επιστρέψουν στην Ελλάδα που είναι η πατρίδα τους. Ήθελα να μάθω όσα περισσότερα μπορούσα, αλλά ο χρόνος δεν είναι ποτέ αρκετός. Ανανεώσαμε το ραντεβού μας στο επόμενο ταξίδι τους στη χώρα μας (εκτός αν πάω πιο σύντομα στην Αμερική να δω από κοντά την ενδιαφέρουσα συλλογή τους που δεν μπορεί να έρθει ολόκληρη στην Ελλάδα). Ανακαλύψτε δύο λαμπρούς ανθρώπους που ζουν με την Τέχνη.
Ο Γιώργος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Τρίπολη. Η Ιώ γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Ο πατέρας της έζησε στην Τρίπολη μέχρι που έφυγε για το Πανεπιστήμιο. Θεωρούσε την Τρίπολη το σπίτι του, όπως έλεγε. Οι οικογένειές του γνωρίζονταν αλλά οι ίδιοι δεν είχαν συναντηθεί ποτέ. Το 1981 ο Γιώργος πάει στην Αμερική. Μετά από 17 χρόνια η Ιώ φεύγει και εκείνη για την Αμερική και γνωρίζονται εκεί. Από τότε είναι μαζί 25 χρόνια. Ποιο είναι το μυστικό τους; «Η πραγματική αγάπη» μου λένε και αυτό το καταλαβαίνεις όταν τους συναντήσεις από κοντά.
Η Ιώ δραστηριοποιείται 11 χρόνια στο χώρο υποστήριξης και καθοδήγησης ασθενών με σπάνιες παθήσεις και με διαγνωστικές δυσκολίες, έχοντας προηγουμένως κάνει καριέρα στον τομέα της βιοτεχνολογίας. Είναι από τους πρωτοπόρους σε παγκόσμιο επίπεδο στο χώρο της και ιδρυτικό στέλεχος μη κερδοσκοπικών και άλλων φορέων προς εξυπηρέτηση των ασθενών αυτών. Η στροφή αυτή ξεκίνησε από προσωπική εμπειρία, όταν μετά από βαριά και πολύχρονη ασθένεια κατάφερε να επιστρέψει από τη χώρα των νεκρών στη χώρα των ζωντανών, και πλέον προσφέρει στους ανθρώπους που έχουν πρόβλημα τη γνώση και την εμπειρία της μέσω μίας συμβουλευτικής εταιρείας που ίδρυσε το 2015 στο Σιάτλ.
Ο Γιώργος Γαϊτανάρης είναι γιατρός-ερευνητής με πλούσια δράση στο χώρο της βιοτεχνολογίας και σύντομα ελπίζει στο φάρμακο για τη θεραπεία του κορωνοϊού. Το 2019, του απονεμήθηκε το Prix Galien Canada, μία από τις πιο μεγάλες διακρίσεις στον τομέα της φαρμακολογίας, που αναφέρεται ως το βραβείο Νόμπελ φαρμακευτικής έρευνας. Όπως μου αποκάλυψε, μικρός μάζευε γραμματόσημα –που τα έχει ακόμα- οπότε ήταν φυσικό επακόλουθο να ασχοληθεί με τις συλλογές μεγαλώνοντας.
-Στα εγκαίνια της έκθεση, ήταν αξιοπρόσεχτη η φιλοξενία σας και το αληθινό ενδιαφέρον που δείξατε σε όλους τους καλεσμένους.
Γιώργος: Είναι μια αμφίδρομη αντίδραση. Ίσως το γεγονός ότι έχουμε φύγει τόσα πολλά χρόνια στην Αμερική και δεν υπάρχει τριβή μεταξύ μας., Έχουμε κρατήσει τις επαφές μας με όλο τον κόσμο και αυτό μας γεμίζει όσο δε φαντάζεσαι. Βασικά έχουμε δύο πατρίδες, που από τη μια μεριά είναι σχιζοφρενικό αλλά από την άλλη είναι και μεγάλο πλεονέκτημα. Παρότι έχουμε μείνει στην Αμερική τόσα χρόνια, η επιθυμία μας και ο στόχος μας είναι να γυρίσουμε μια μέρα στην Ελλάδα σε μόνιμη βάση. Θέλουμε να γυρίσουμε πίσω γιατί πιστεύουμε ότι έχουμε να δώσουμε πολλά πράγματα στην Ελλάδα και θέλουμε να τα δώσουμε. Δεν ζητάμε να πάρουμε αλλά να κάνουμε πράγματα για τον τόπο.Ξέρουμε ότι θα αντιμετωπίσουμε δυσκολίες, αλλά ζώντας στην Αμερική 40 χρόνια, έχεις μάθει να ξεπερνάς το ένα εμπόδιο μετά το άλλο. Θα υπάρξουν κι εδώ εμπόδια, αλλά αυτός δεν είναι λόγος για να σταματήσεις. Βλέπουμε ότι υπάρχει μια πνοή να γίνουν πράγματα στην Ελλάδα. Αυτό είναι πολύ ευχάριστο και αισιόδοξο.
-Τι θα σας λείψει από την Αμερική όταν γυρίσετε στην Ελλάδα μόνιμα;
Ιώ: Με μία λέξη: η οργάνωση. Στην Αμερική τα πράγματα είναι οργανωμένα, δομημένα, δεδομένα κατά κάποιο τρόπο. Θέλεις να κάνεις μια δουλειά, υπάρχει ένας τρόπος να γίνει και είναι ο ίδιος για όλους, ξέρεις τι να περιμένεις και ξέρεις τι μπορείς να κανονίσεις. Στην Ελλάδα δεν ισχύει αυτό όπως ξέρουμε, δεν χρειάζεται να το εξηγήσω. Κι αν είσαι παραγωγικός και θέλεις να δημιουργήσεις, αυτό είναι εμπόδιο. Δεν μπορείς να προγραμματίσεις χωρίς να βγουν προβλήματα, υπάρχουν πάρα πολλά παράπλευρα στην Ελλάδα. Στην Αμερική δεν είναι έτσι, υπάρχει διαύγεια στα πράγματα. Αυτό κάνει τεράστια διαφορά και είναι το μόνο που φοβάμαι για την επιστροφή μας στην Ελλάδα, αν γίνει πραγματικότητα κάποια στιγμή.
-Ποιος ήταν ο λόγος που ξεκινήσατε τη συγκεκριμένη συλλογή;
Γιώργος: Ο παππούς μου, Γιώργος Δημητρακόπουλος, ήταν ιστορικός και η μητέρα μου, Μαίρη Δημητρακοπούλου, δασκάλα. Μεγάλωσα μέσα στην ιστορία. Έπαιζα στις σχολικές παραστάσεις, έργα για την επανάσταση του 1821. Καταλαβαίνεις ότι το ΄21 ήταν πολύ έντονο στην παιδική μου ηλικία. Αυτονόητο ότι θα είναι και στη ζωή μου μετά. Ο λόγος που ξεκινήσαμε τη συλλογή, ήταν για το σπίτι μας στην Τρίπολη που θέλουμε να περνάμε καιρό εκεί. Αυτή η συλλογή θα μείνει στην πόλη όταν θα φύγουμε από τη ζωή, εφόσον βέβαια υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες, μην αφήσουμε τη συλλογή και δεν την προσέξουν όπως χρειάζεται. π.χ. Ο τωρινός Δήμαρχος της Τρίπολης που είναι εξαιρετικός, έχει υποσχεθεί ότι θα κάνει πολλά γι΄αυτό. Θα δούμε, το ελπίζουμε… Εμείς έχουμε όλη τη διάθεση να μείνει εκεί η συλλογή και να μην ξαναφύγει από την Τρίπολη.
-Με ποιο κριτήριο κάποια κομμάτια της συλλογής, δεν μπήκαν στην έκθεση;
Γιώργος: Η έκθεση επιμελήθηκε από τον ιστορικό Κωνσταντίνο Μπάσιο, οπότε εκείνος είχε τον κύριο λόγο για την παρουσίαση της έκθεσης. Εμείς μείναμε έξω από αυτό, είπαμε μόνο για την Περικεφαλαία Αυτοκτονίας να μπει, που είναι και το μόνο γλυπτό της έκθεσης. Είναι δημιούργημα του γλύπτη Θόδωρου (Παπαδημητρίου), σημαντικού εκπροσώπου της σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής με διεθνή αναγνώριση. Το γλυπτό αυτό είναι από μια σειρά 7 κομματιών, το καθένα από μπρούτζο και φτερά στρουθοκαμήλου. Το κάθε κομμάτι είναι μοναδικό, η μπρούτζινη βάση είναι ίδια αλλά τα φτερά από στρουθοκάμηλο είναι διαφορετικά. Το συγκεκριμένο έργο έγινε ειδικά για τη συλλογή.
-Ποια είναι η ιστορία της Περικεφαλαίας Αυτοκτονίας;
Γιώργος: Η περικεφαλαία είναι σύμβολο εξουσίας και η εξουσία στην Ελλάδα έχει καταστρέψει πολλές φορές τον τόπο. Οπότε το αυτοκτονία είναι αυτό ακριβώς. Αυτή ήταν και η σκέψη του Θόδωρου στη δημιουργία του έργου, σύμφωνα με τις κόρες του. Για εμάς, ήταν μεγάλη μας επιθυμία να το έχουμε στη συλλογή μας. Είναι ένα διαχρονικό κομμάτι, που περνάει από την Αρχαία Ελλάδα στο σήμερα.
-Ποιο κομμάτι της συλλογής είναι το αγαπημένο σας;
Γιώργος: Για μένα η περικεφαλαία. Με διαφορά!
Ιώ: Μ΄αρέσει πάρα πολύ η περικεφαλαία, δεν το συζητώ. Το κομμάτια όμως που ξεχωρίζω γενικά, είναι τα 24 κομμάτια του Παναγιώτη Ζωγράφου και του Μακρυγιάννη. Με συνεπαίρνει η κατανόηση του Μακρυγιάννη, ότι ωραία τα έγραψα τα Απομνημονεύματα, αλλά κανείς δεν ξέρει να διαβάζει. Ότι κάτι άλλο έπρεπε να κάνει για να πει στον κόσμο τη σύγχρονη -τότε-ιστορία, τι έγινε στην Επανάσταση. Για τρία χρόνια, πήγαινε μαζί με τον Παναγιώτη Ζωγράφο και τα παιδιά του στα μέρη που έγιναν μεγάλες μάχες και ζωγράφιζαν για να πουν την ιστορία, όχι για την εικαστική παρέμβαση. Στα 24 κομμάτια συμπεριλαμβάνονται οι πιο πολλές σημαντικές μάχες του αγώνα, και είναι κάτι πλήρες, όπου μαθαίνεις τι έγινε. Το γεγονός μάλιστα ότι οι περισσότεροι πίνακες έχουν εξηγήσεις γραμμένες κάτω από τις εικόνες με αντίστοιχα νούμερα πάνω στις εικόνες, είναι πραγματικά η ιστορία εικονογραφημένη. Το βλέπεις ξεκάθαρα στο Λεύκωμα, που ακολουθεί τις ενότητες της έκθεσης με περισσότερες πληροφορίες.
-Πώς επιλέγετε το κάθε έργο και πόσο εύκολη είναι η συντήρησή τους;
Ιώ: ‘Η επιλογή των έργων έχει πολύ δουλειά σε καθημερινό επίπεδο. Μαζεύουμε σύγχρονη τέχνη και αυτό έχει μια ένταση και φρεσκάδα καθώς νέοι καλλιτέχνες και έργα βγαίνουν καθημερινά. Πέρα από την αγορά, τα έργα απαιτούν συντήρηση και ασφάλιση. Το να μαζεύεις την Τέχνη είναι ένα πράγμα, το να μπορείς να την έχεις σε άρτια κατάσταση για να μπορείς να την χαρείς, από πίσω έχει πάρα πολλά πράγματα. Η αλήθεια είναι ότι η Τέχνη έχει μεγάλα κόστη. Αυτό δυστυχώς έχει απομονώσει τα νέα παιδιά. Η εμπορικότητα της Τέχνης είναι επίσης μια άλλη μεγάλη ιστορία.
-Πού βρίσκεται η συλλογή σας; Στο σπίτι φαντάζομαι είναι δύσκολο να την έχετε.
Ιώ: Στο σπίτι δεν χωράνε όλα τα έργα. Ο χώρος είναι το πρόβλημα που έχει κάθε συλλέκτης. Η μεγάλη πλειοψηφία της συλλογής μας είναι σε αποθήκες ειδικά διαμορφωμένες για έργα Τέχνης. Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να ανανεώνουμε αυτά που έχουμε στο σπίτι μας. Σχεδόν κάθε εξάμηνο, το αργότερο κάθε χρόνο, ό,τι υπάρχει στο σπίτι φεύγει και έρχεται μια άλλη σειρά από έργα. Και ζούμε με τα έργα. Είναι ανάμεσα στους καναπέδες, μέσα στην κουζίνα, στο μπάνιο… Ζούμε με τα αγάλματα, είναι η παρέα μας, είναι κομμάτια της ζωής μας, ζούμε με την Τέχνη, δεν την κρύβουμε. Πιστεύουμε ότι η Τέχνη πρέπει να είναι ανοιχτή για τον κόσμο. Επειδή δεν έχουμε μουσείο για να τη βλέπει το κοινό, κάθε φορά που αλλάζουμε έργα στο σπίτι, καλούμε τους φίλους μας να τα δει. Πολλοί συλλέκτες στην Αμερική το κάνουν αυτό. Η τέχνη σήμερα είναι ακριβή, αλλά η λογική μας είναι να τη μοιραστούμε με άλλους. Η κύρια συλλογή μας είναι σύγχρονη τέχνη, ειδικά ένα σημαντικό κομμάτι είναι μαύροι καλλιτέχνες, που αν είναι να έρθει κάτι στην Ελλάδα, θα είναι αυτό.
-Πώς είναι η καθημερινότητά σας;
Γιώργος: Η μέρα μας στην Αμερική δεν διαφέρει από τη μέρα οποιοδήποτε άλλου ανθρώπου. Αυτό όμως που γίνεται, είναι γεμάτη από δραστηριότητες. Το ένα κομμάτι, το πιο μεγάλο της ημέρας, είναι η δουλειά μας, με πολλές ευθύνες και για τους δύο. Το υπόλοιπο κομμάτι αφορά την Τέχνη. Τουλάχιστον εγώ, ασχολούμαι με την Τέχνη 5 ώρες την ημέρα. Ενδιάμεσα, θα βγούμε έξω για φαγητό μόνοι μας ή με φίλους. Μ ‘αρέσει να βγαίνω έξω να δοκιμάζω καινούργιες κουζίνες. Σχεδόν κάθε ευκαιρία που έχουμε για ταξίδι, θα έρθουμε στην Ελλάδα. Τα ταξίδια που κάνουμε εκτός Ελλάδας, είναι κυρίως σε σχέση με την Τέχνη. Οι δύο άξονες της ζωής μας είναι η δουλειά μας και η Τέχνη. Έχουμε αφήσει όμως ένα μεγάλο κομμάτι για τους φίλους και συγγενείς μας κι αυτό γεμίζει τη ζωή μας. Η δικιά μου λογική είναι να κοιμάμαι όσο πιο λίγο γίνεται για να προλαβαίνω να κάνω πολλά πράγματα. Ο ύπνος τρώει μεγάλο κομμάτι από τη ζωή μου, το μόνο μου άγχος είναι να φύγω από αυτή τη ζωή και να αφήσω πίσω μου πράγματα που δεν έχω κάνει. Όταν με ρωτάνε πότε θα βγω στη σύνταξη, απαντάω «5 χρόνια μετά το θάνατό μου».
Αξίζει να επισκεφτείτε την έκθεση, για λίγες μέρες ακόμη στην Αθήνα, μέχρι τις 28 Οκτωβρίου, στο Ίδρυμα Κακογιάννης. Και μην ξεχάσετε να προμηθευτείτε το πολυτελές Λεύκωμα που τη συνοδεύει. Δεν θα το βρείτε αλλού και αποτελεί ένα κόσμημα για τη βιβλιοθήκη σας. Κι αν δεν κάνετε συλλογή από βιβλία, το συγκεκριμένο αποτελεί ένα καλό λόγο να ξεκινήσετε μιας και 100% των εσόδων θα διατεθούν για τις ανάγκες της Φιλαρμονικής Τρίπολης που είναι ενεργή συνεχόμενα από τον αιώνα της Επανάστασης.
Σχόλια για αυτό το άρθρο