ΤΩΡΑ |
-Συστήσου στο κοινό που δεν σε γνωρίζει
Ονομάζομαι Χρυσαφένια Παπασπηλίου και είμαι τελειόφοιτη της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Μεγάλωσα και ζω στον Πειραιά, όμως η καταγωγή μου είναι από το Σίγρι της Λέσβου, έναν τόπο με τον οποίο διατηρώ μια ιδιαίτερη συναισθηματική σχέση. Παράλληλα με την αρχιτεκτονική, με ενδιαφέρει άμεσα η εικαστική έκφραση και ο τρόπος με τον οποίο η εικόνα, η ύλη και η μορφή μπορούν να μεταφέρουν εμπειρίες και συναισθήματα πέρα από το βιωματικό επίπεδο του καθενός. Η συγκεκριμένη έκθεση αποτελεί μια προσωπική προσπάθεια να προσεγγίσω έναν τόπο που αποτελεί κομμάτι της ζωής μου μέσα από την έρευνα και το σχέδιο.
-Πώς γεννήθηκε η ιδέα να μετατρέψεις το Απολιθωμένο Δάσος σε εικαστική έκθεση;
Η αφετηρία ήταν περισσότερο προσωπική παρά ακαδημαϊκή. Το Σίγρι και το Απολιθωμένο Δάσος αποτελούσαν ανέκαθεν για μένα έναν τόπο ηρεμίας – και όχι μόνο επειδή έχω περάσει όλα τα καλοκαίρια της ζωής μου έως τώρα – καθώς προσφέρει μια αίσθηση που ερχόταν σε έντονη αντίθεση με τους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας στην πόλη. Για πολλά χρόνια βίωνα αυτή την ηρεμία χωρίς να έχω αναρωτηθεί πραγματικά από που προέρχεται. Με αφορμή λοιπόν την ερευνητική μου εργασία άρχισα να αναζητώ την πηγή αυτής της αίσθησης και να παρατηρώ το τοπίο μέσα από μια διαφορετική οπτική.
Σταδιακά συνειδητοποίησα ότι ένα μεγάλο μέρος αυτής της εμπειρίας σχετίζεται με την ίδια την κλίμακα του γεωλογικού χρόνου. Η παρουσία των απολιθωμένων κορμών, που διατηρούν τα ίχνη ζωής 21,5 εκατομμυρίων ετών, έρχεται σε μια σχεδόν ασύλληπτη αντίθεση με τη σύντομη ανθρώπινη διάρκεια. Μπροστά τους, η ανθρώπινη ύπαρξη μοιάζει απειροελάχιστη και οι καθημερινές μας αγωνίες αποκτούν μια διαφορετική διάσταση. Αυτή ακριβώς η αντίθεση αποτέλεσε τον πυρήνα της εικαστικής μου προσέγγισης. Μέσα από τα έργα προσπάθησα να μεταφέρω όχι μόνο την εικόνα και την υλικότητα του Απολιθωμένου Δάσους της Λέσβου αλλά κυρίως την αίσθηση που γεννά η συνάντηση με ένα χρόνο τόσο μεγαλύτερο από το δικό μας.
-Πότε πρωτοπαρουσίασες τα συγκεκριμένα έργα;
Η πρώτη παρουσίαση της δουλειάς μου πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2026 στο ΕΜΠ, στο πλαίσιο της παρουσίασης-έκθεσης της ερευνητικής μου εργασίας, η οποία πραγματευόταν το Απολιθωμένο Δάσος και τη συνύπαρξη του με τον άνθρωπο. Στη συνέχεια, γεννήθηκε μέσα μου η επιθυμία να επιστρέψω τα σχέδια στον τόπο από τον οποίο προέκυψαν. Έτσι, με την πολύ ευγενική πρόταση των ιδιοκτητών του τοπικού καφενείου «Το Κέντρον», πραγματοποιήθηκε μια μικρή έκθεση στον χώρο τους, στο Σίγρι. Ήταν μια ιδιαίτερα συγκινητική εμπειρία για εμένα, καθώς ένιωσα ότι η έρευνα και τα έργα επέστρεφαν, με έναν συμβολικό τρόπο, στην ίδια τους την αφετηρία. Η έκθεση στο Calderone Art Space αποτελεί πλέον μια επόμενη συνάντηση της δουλειάς με ένα διαφορετικό κοινό, διευρύνοντας τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επικοινωνήσει.
-Πόσο επηρέασε το έργο σου το γεγονός ότι κατάγεσαι από το Σίγρι;
Νομίζω πως επηρέασε ολόκληρη την αφετηρία της δουλειάς μου. Η σχέση μου με το Σίγρι δεν είναι μόνο σχέση καταγωγής, αλλά μια σχέση που συνδέεται με αναμνήσεις, βιώματα και ένα διαρκές αίσθημα οικειότητας. Το Απολιθωμένο Δάσος υπήρχε πάντα στο υπόβαθρο αυτής της σχέσης, ακόμη κ αν δεν το αντιλαμβανόμουν συνειδητά. Μέσα από την έρευνα προσπάθησα να καταλάβω βαθύτερα γιατί αυτός ο τόπος με ηρεμεί και με καθησυχάζει ανεξάρτητα από τις προσωπικές μου συνθήκες. Ίσως τελικά η καταγωγή μου να μου έδωσε τη δυνατότητα να προσεγγίσω το φαινόμενο όχι μόνο ως ένα εντυπωσιακό γεωλογικό μνημείο, αλλά ως έναν τόπο με προσωπικό και συναισθηματικό βάρος, ως έναν τόπο, όπως αποκαλούν οι άνθρωποι του Σιγρίου, που είναι πλούσιος σε ενέργεια.
-Πώς ένιωσες που ήρθες αντιμέτωπη με ένα χρόνο 21 εκατομμυρίων ετών;
Είναι δύσκολο να αντιληφθείς πραγματικά μια τέτοια χρονική διάρκεια. Όσο κι αν προσπαθείς να την κατανοήσεις θεωρητικά, παραμένει κάτι σχεδόν ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου. Αυτό που ένιωσα περισσότερο ήταν ένα αίσθημα δέους, αλλά και ηρεμίας. Μπροστά σε ένα τοπίο που διατηρεί ίχνη ζωής εκατομμυρίων ετών, η ανθρώπινη διάρκεια μοιάζει απειροελάχιστη, σαν μια κουκκίδα στην απέραντη γραμμή του γεωλογικού χρόνου. Οι καθημερινές αγωνίες ξαφνικά αποκτούν μια διαφορετική διάσταση και αντιλαμβάνεσαι πως η δική σου παρουσία αποτελεί ένα ελάχιστο μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ιστορίας. Ταυτόχρονα, γεννιέται μια παράξενη επιθυμία να μπορούσες κι εσύ να έχεις κάτι από αυτή τη διάρκεια να παραμείνεις, να μην αλλοιωθείς, να μη χρειαστεί να απουσιάσεις ποτέ.
-Πώς επηρέασε η Αρχιτεκτονική τη ματιά σου πάνω στα απολιθωμένα δέντρα;
Η αρχιτεκτονική με βοήθησε να προσεγγίσω τα απολιθώματα πέρα από την εικόνα τους και την γεωλογική-χημική σημασία τους. Άρχισα να παρατηρώ τη μορφή, την υλικότητα, την κλίμακα, τις αναλογίες και τον τρόπο με τον οποίο κάθε κορμός εντάσσεται στο τοπίο. Με ενδιέφερε ιδιαίτερα η σχέση τους με τον ανθρώπινο σώμα, το πως αντιλαμβάνεσαι το μέγεθος τους όταν στέκεσαι δίπλα τους, πώς κινείσαι ανάμεσα τους και πως αλλάζει η αντίληψη σου για τον χώρο. Η αρχιτεκτονική ματιά μου επέτρεψε να αναγνωρίσω ότι το απολιθωμένο τοπίο δεν αποτελεί μόνο ένα σύνολο φυσικών ευρημάτων, αλλά έναν χώρο με μορφολογικές, αισθητηριακές και βιωματικές ποιότητες.
-Τι ενώνει το απολιθωμένο με το ανθρώπινο;
Πιστεύω πως αυτό που τα ενώνει είναι η σχέση τους με το χρόνο, τη μνήμη και την ανάγκη να διατηρηθεί κάτι από την ύπαρξη. Το απολίθωμα είναι ένα υλικό ίχνος μιας ζωής, μιας οργανικής ύλης, που έχει πάψει να υπάρχει, αλλά εξακολουθεί να είναι παρούσα μέσα από τη μορφή της. Αντίστοιχα, ο άνθρωπος αναζητά διαρκώς τρόπους να διατηρήσει τις εμπειρίες, τις αναμνήσεις και την παρουσία του. Μέσα από τις συνεντεύξεις με ανθρώπους του Σιγρίου διαπίστωσα πως το Απολιθωμένο Δάσος δεν είναι μόνο ένα φυσικό μνημείο για εκείνους. Συνδέεται με προσωπικές αναμνήσεις, αφηγήσεις, βιώματα και την ίδια την ταυτότητα του τόπου.
-Τι παραμένει τελικά στο πέρασμα του χρόνου, σύμφωνα με την έκθεσή σου;
Πιθανότατα αυτό που παραμένει να μην είναι ποτέ ακριβώς αυτό που υπήρξε αρχικά. Το απολιθωμένο δέντρο δεν είναι πια μια οργανική ύλη, έχει μετασχηματιστεί, όμως εξακολουθεί να διατηρεί τη μορφή και τα ίχνη της προηγούμενης ζωής του, καθώς η ύπαρξη του συνεχίζεται με έναν διαφορετικό όρο. Αντίστοιχα, στον άνθρωπο παραμένουν οι μνήμες, οι αφηγήσεις, τα βιώματα του και τα ίχνη που αφήνει στον κόσμο και στους άλλους. Η έκθεση δεν επιχειρεί να δώσει μια οριστική απάντηση, αλλά να θέσει το ερώτημα του τι σημαίνει τελικά να παραμένεις μέσα στο χρόνο.
-Η εποχή μας σε φοβίζει;
Με προβληματίζει περισσότερο απ’ όσο με φοβίζει. Ζούμε σε μια εποχή με πολύ γρήγορους ρυθμούς, διαρκείς αλλαγές και μια αίσθηση ότι πρέπει διαρκώς να προλαβαίνουμε κάτι. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο έχω ανάγκη να επιστρέφω σε τόπους που μου επιτρέπουν να σταματήσω και να παρατηρήσω. Το Απολιθωμένο Δάσος μου υπενθυμίζει ότι υπάρχει ένας χρόνος πολύ μεγαλύτερος από τον δικό μας, που δεν ακολουθεί τους ανθρώπινους ρυθμούς και τα ανάγκες μας. Αυτό δεν αναιρεί τις δυσκολίες του παρόντος, όμως με βοηθά να τις βλέπω από μια διαφορετική οπτική.
-Πώς είναι η καθημερινότητά σου;
Η καθημερινότητα μου αυτή τη περίοδο κινείται ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, την έρευνα και την εικαστική δημιουργία. Ως τελειόφοιτη της Αρχιτεκτονικής, αφιερώνω αρκετό χρόνο στο σχεδιασμό και τη μελέτη, ενώ παράλληλα προσπαθώ να διατηρώ ένα χώρο για τη ζωγραφική, το σχέδιο και την προσωπική μου δημιουργική αναζήτηση. Μου αρέσει να παρατηρώ το χώρο και τις λεπτομέρειες γύρω μου, να φωτογραφίζω, να συλλέγω εικόνες και ερεθίσματα. Νομίζω πως αυτές οι διαφορετικές δραστηριότητες τελικά συνδέονται μεταξύ τους και τροφοδοτούν η μία την άλλη.
–Τι θέλεις να κρατήσει ο επισκέπτης φεύγοντας από το Calderone Art Space;
Θα ήθελα να φύγει με μια σκέψη γύρω από τη δική του σχέση με το χρόνο. Να αισθανθεί, έστω και για λίγο, αυτή την παράξενη αντίθεση ανάμεσα στη συντομία της ανθρώπινης ζωής και στην απεραντοσύνη του γεωλογικού χρόνου. Θα ήθελα επίσης να βιώσει κάτι από την ηρεμία που μου προσφέρει το συγκεκριμένο τοπίο, να απομακρυνθεί για λίγο από το γρήγορο ρυθμό της καθημερινότητας και να κοιτάξει τη δική του ύπαρξη μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο – να αναρωτηθεί τι θα ήθελε ο ίδιος να παραμείνει από αυτόν.
–Μετά από την έκθεση, σκέφτεσαι ένα μεγαλύτερο project για τη Λέσβο;
Θα ήθελα πολύ να συνεχίσω να ασχολούμαι με τον τόπο και μετά την έκθεση. Για εμένα η συγκεκριμένη δουλειά αποτελεί την αρχή μιας βαθύτερης διερεύνησης της σχέσης ανάμεσα στον άνθρωπο, το τοπίο και τη μνήμη. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα το πώς αυτή η σχέση μπορεί να συνδεθεί και με τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, αλλά και το πως μπορεί να δημιουργηθεί μια ουσιαστική σύνδεση ανάμεσα στο φυσικό τοπίο και την καθημερινή ζωή του Σιγρίου. Θα ήθελα οι μελλοντικές μου προσεγγίσεις να συνομιλούν με τον τόπο και τους ανθρώπους του, όχι απλώς να τον αναπαριστούν.
Σχόλια για αυτό το άρθρο