ΤΩΡΑ |
Ο θείος μου, ο ψυχίατρος Θάνος Κωσταντινίδης ήταν από τη Σμύρνη. Γεννημένος στη Σμύρνη το 1921 και βαφτισμένος στην Άγια Φωτεινή από τον ίδιο τον εθνομάρτυρα Χρυσόστομο Σμύρνης, ήταν γόνος μιας από τις σπουδαιότερες οικογένειες των Βουρλών.
Παιδάκι θυμάμαι τις δραματικές ιστορίες που περιέγραφε, τους συμμάχους να κόβουν τα χέρια των αβοήθητων Σμυρνιών όταν προσπαθούσαν να ανέβουν στις βάρκες για να σωθούν. Όλα αυτά τα άκουγα σαν σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Ιστορίες για την καταστροφή αυτής της μαγικής πόλης, τα προσφυγικά, η Νέα Σμύρνη, η Ευαγγελική Σχολή που τελείωσε και η μητέρα μου μου φαίνονταν βαρετά μπροστά στα καλλιστεία, τη Eurovision, τους Άγγελους του Τσάρλι.
Άλλη μία μεγάλη “ταλαιπωρία” που πέρασε η χώρα μας. Ο παππούς μου, στρατηγός αργότερα, Θεόδωρος Πολίτης, φωτογραφημένος στο Εσκί Σεχίρ στο βιβλίο του Μπουασονά.. για ποιο λόγο πολεμούσαν εκεί άραγε;..
‘Ολα αυτά τα έβαλε σε τάξη η θεατρική παράσταση της Μιμής Ντενίση, “Σμύρνη μου Αγαπημένη”. Η Μιμή είναι φίλη μου χρόνια, τα τελευταία ακόμα περισσότερο. Έτσι έχω δει πολλές παραστάσεις της, άλλες μου άρεσαν περισσότερο, άλλες λιγότερο. Σε αυτήν όμως, που παρακολούθησα με τη μητέρα μου και το μικρό μου γιο, έτρεξα συγκινημένη να την συγχαρώ.
Μετά διάβασα, σέρφαρα στο Ίντερνετ και έμαθα πολλά για την καταστροφή της Σμύρνης και τα αίτιά της. Στο σχολείο άλλωστε δεν είχαμε εμβαθύνει καθόλου στο θέμα αφού η ελληνική ιστορία επαναλαμβάνεται με κακογραμμένα βαρετά βιβλία που αφήνουν παγερά αδιάφορα τα παιδιά ακόμα και σήμερα.
Η Μιμή, σεναριογράφος-ιστορικός πια, τα εξηγεί όλα σωστά και αντικειμενικά. Για να τα καταλάβουμε όλοι, τα κάνει λιανά.
Αμέσως είπαμε πως αυτή η παράσταση πρέπει να γίνει τηλεοπτική σειρά ή ταινία. Και στο sequel, “Από Σμύρνη Σαλονίκη” παρακολουθήσαμε τι απέγινε η Φιλιώ Μπαλτατζή και πάλι μάθαμε πολλά πράγματα για τους πρόσφυγες, τα προβλήματα, την αντιμετώπιση τους από την κοινωνία και τις δυσκολίες.
Όμως το απόλυτο θέμα σε όλα τα παραπάνω είναι αυτό της μεγάλης καταστροφής. Έτσι μέσα σε πάρα πολύ δύσκολες συνθήκες η Μιμή Ντενίση έτρεξε βρήκε χρηματοδότες, συνεργάτες, τοποθεσίες για να κάνει την ταινία των ονείρων της. Κατάφερα και την είδα πριν λίγες ημέρες. Δεν θα γράψω κριτική – έχει γράψει μια εξαιρετική ήδη ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος στη Lifo- γιατί γνωρίζω λεπτομέρειες για τα γυρίσματα. Η ταινία δεν φοβάται να κοιτάξει την ιστορία αντικειμενικά και κατάματα, ούτε την απόγνωση, ούτε τη φωτιά, ούτε το αίμα, ούτε τον ρομαντισμό, ούτε το συναίσθημα.
Είναι βέβαια σοκαριστικό το γιατί δεν αξιοποίησε η περιφέρεια αυτό το συγκλονιστικό σκηνικό της προβλήτας.
Η παραγωγή, κατάφερε ακατόρθωτα πράγματα για τα ελληνικά δεδομένα με τα εξαιρετικά σκηνικά και κοστούμια.Όλα αποτέλεσμα της χαρακτηριστικής τόλμης, επιμονής, δουλειάς και μόρφωσης της Μιμής, της γυναίκας που δεν βγαίνει ποτέ από το δρόμο της.
Ναι, στο δεύτερο μέρος της ταινίας κλαις. Κλαις γιατί όλα αυτά που έγιναν 4 γενιές πίσω είναι αληθινά. Κλαις γιατί τα ίδια δράματα επαναλαμβάνονται, γιατί ο κόσμος δεν έγινε καλύτερος και γιατί μέσα σου φοβάσαι πως θα επαναληφθούν.
Έτσι η ταινία της Μιμής μετά τις καραντίνες, παίζει παράλληλα με το δράμα της Ουκρανίας. Με τις διαχρονικές φοβίες της γειτονικής μας Τουρκίας που δεν έχει ποτέ σταματήσει να μας κουνάει το δάκτυλο.
Κλαις με την υποκρισία, με το ξεχασμένο για τους σημερινούς activists του ινσταγκραμ, θέμα της Κύπρου, τα λάθη των πολιτικών, την αδικία, τις χαμένες ζωές των ανθρώπων, την κτηνωδία.
Η “Σμύρνη μου Αγαπημένη” σε κάνει να ψαχτείς ακόμα περισσότερο και έχει και άλλους αληθινούς πρωταγωνιστές παράλληλα με την οικογένεια της Φιλιώς. Σε προτρέπει να μάθεις τα πάντα για τον Άγιο πια Χρυσόστομο,τους μάρτυρες δημογέροντες της Σμύρνης Γεώργιο Κλιμάνογλου και τον Νικόλαο Τσουρούκτσογλου. Τον απαίσιο Νουρεντίν Πασά, τον Έλληνα αλλά τελικά ανθέλληνα ύπατο αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη, τον φιλέλληνα αμερικανό πρόξενο Θόρτον και τον “Σίντλερ της Σμύρνης” Έιζα Τζένιγκς, που έσωσε τη ζωή 350.000 Ελλήνων με μεγάλες προσπάθειες και δικά του χρήματα. Το όνομα του Τζένιγκς δεν αναφέρεται σε κανένα σχολικό βιβλίο Ιστορίας στην Ελλάδα. Καμία οδός δεν φέρει το όνομα του, εκτός από πρόσφατα στο δήμο του Βόλου και κανένα ανδριάντας δεν ανεγέρθη προς τιμήν του κι ας ήταν ο μόνος που αντιπροσώπευσε και την Ελλάδα και την Τουρκία στην Συνθήκη της Λωζάνης για την ανταλλαγή πληθυσμών.
(Στην οικογένεια μας είναι γνωστή η στιχομυθία του θείου μου Θάνου Κωνσταντινίδη με τον στρατηγό Νικόλαο Πλαστήρα λίγο πριν το θάνατο του τελευταίου, όπου ο στρατηγός είπε στον Κωνσταντινίδη χαρακτηριστικά, “εννιά έπρεπε να εκτελεστούν όχι έξι, μαζί τους ο Πρίγκηπας Ανδρέας, ο Αριστείδης Στεργιάδης και ο Αγγελος Βλάχος”…)
Πέρα λοιπόν από τα ωραία κοστούμια και την ιστορία της ωραίας οικογένειας Μπαλτατζή, τις αναμνήσεις, τις συνταγές και τις μυρωδιές, τις εξόδους στο Σπόρτινγκ και στην Όπερα, τα ψώνια στη γαλλική γειτονιά, αυτό που μου έμεινε από την ταινία της Μιμής Ντενίση είναι ένα δυνατό στενάχωρο και νοσταλγικό συναίσθημα.
Μπορεί να μην καταφέρει να πάει στα Οσκαρς αλλά σίγουρα είναι καλύτερη και πιο σοβαρή από σαχλαμάρες σαν το “Nightmare Alley” που με παιδιάστικη πλοκή και κλισέ ερμηνείες, θα πάνε και μπορεί και να σαρώσουν..
Ιστορία
H Filio Williams, μία ηλικιωμένη Ελληνοαμερικανίδα, σπεύδει στη Μυτιλήνη με την εγγονή της Helen, για να συμπαρασταθεί στους Σύριους πρόσφυγες. Κανείς δεν ξέρει την καταγωγή της, κανείς δεν ξέρει ότι η Σμυρνιά γιαγιά της Φιλιώ Μπαλτατζή βρέθηκε κάποτε στο ίδιο νησί κατατρεγμένη και προσφυγοπούλα. Το τεφτεράκι με τις συνταγές της συνονόματης γιαγιάς ξετυλίγει την πολυτάραχη ιστορία της κοσμοπολίτικης οικογένειας Μπαλτατζή, όπως διαμορφώνεται από τις τραγικές διεθνείς εξελίξεις που καθόρισαν τη μοίρα ολόκληρων λαών. Διαφορετικές γενιές γυναικών της ίδιας οικογένειας ενώνονται στον χώρο και τον χρόνο, μέσα από τα νήματα της ιστορίας. Παρόν και παρελθόν γίνονται ένα.
Εκατό χρόνια μετά, η ιστορία επαναλαμβάνεται. Τραγωδίες σαν αυτή της Σμύρνης, του Πόντου, της Μικράς Ασίας, παντελώς ξεχασμένες, αγνοημένες από το σημερινό διεθνές κοινό, συμβαίνουν ξανά και ξανά. Γιατί πάντα τα αίτια, τα οικονομικά συμφέροντα και το πολιτικό παρασκήνιο μένουν στο σκοτάδι. Έτσι ύστερα από λίγο τα γεγονότα ξεχνιούνται και πολλές φορές δεν συμφέρει να συμπεριλαμβάνονται στην Επίσημη Ιστορία της εκάστοτε χώρας.
Λαμπερό καστ ηθοποιών
Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι ηθοποιοί Μιμή Ντενίση, Λεωνίδας Κακούρης, Burak Hakki, Κρατερός Κατσόθλης, Ταμίλλα Κουλίεβα, Κατερίνα Γερονικολού, Ντίνα Μιχαηλίδου, Αναστασία Παντούση, Ozdemir Ciftcioglu, Νέδη Αντωνιάδη, Γιάννης Εγγλέζος, Έφη Γούση, Nathan Thomas, Χρήστος Στέργιογλου, Θοδωρής Κατσαφάδος, Daniel Crossley, Dunkan Skinner, Δάφνη Αλεξάντερ, Μιχάλης Μητρούσης, Nαταλία Δραγούμη, Μανώλης Γεραπετρίτης, Ανδρέας Νάτσιος, Ian Roberson, Joanna Kalafatis και ο Γιάννης Βογιατζής, ενώ special guest stars οι Jane Lapotaire, Susan Hampshire και ο Rupert Graves.
Σχόλια για αυτό το άρθρο