Κάρολος Κουν -Αφιέρωμα

Υπάρχουν σκηνοθέτες ψώνια, υπάρχουν νάρκισσοι, υπάρχουν φλύαροι, υπάρχουν ημι- ατάλαντοι και υπάρχουν και κάποιοι με όραμα. Αυτοί που θέλουν να δημιουργήσουν ένα χώρο, να παρουσιάσουν μεγάλους συγγραφείς και να αναβιώσουν τα Αρχαιοελληνικά κείμενα.
Ο Κάρολος Κουν ήταν ένας απ’ αυτούς. Ο πρώτος. Ο άνθρωπος που ξεκίνησε ακόμα και απ’ την σχολή που δίδασκε, να παρουσιάζει αρχαιοελληνικές κωμωδίες και τραγωδίες με ένα σύγχρονο τρόπο. Γεννήθηκε στην Προύσα στις 13 Σεπτεμβρίου του 1908 και πέθανε στην Αθήνα στις 14 Φεβρουαρίου του 1987. Ήταν κορυφαίος θεατράνθρωπος.

ΣχετικάΆρθρα

Φοίτησε στη Ροβέρτειο Σχολή της Κωνσταντινούπολης και σπούδασε αισθητική στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Το 1929 διορίστηκε καθηγητής αγγλικών στο Κολέγιο Αθηνών και η πρώτη του εμφάνιση ως σκηνοθέτη ήταν στο Τέλος του ταξιδιού του Σέριφ και με μαθητές του, από το Κολέγιο, παρουσίασε έργα του Αριστοφάνη και του Σαίξπηρ. Το 1934 ίδρυσε την Λαϊκή Σκηνή και συνεργάστηκε με διάφορους θιάσους της εποχής.

Θέατρο Τέχνης
Το 1942 ίδρυσε το Θέατρο Τέχνης κι’ έτσι η Αθήνα μπόρεσε να δει έργα των: Ίψεν, Τζορτζ Μπέρναρντ Σο, Πιραντέλο, Λόρκα, Τένεσι Ουίλιαμς, Άρθρουρ Μίλερ κ.α. Επίσης το ίδιο έτος (1942) ίδρυσε την δραματική σχολή του θεάτρου Τέχνης, στην οποία μαθήτευσαν οι σημαντικότεροι σκηνοθέτες και ηθοποιοί της μεταπολεμικής γενιάς. Οικονομικές όμως δυσχέρειες ανάγκασαν το Θέατρο Τέχνης να διαλυθεί (1949). Τη περίοδο εκείνη (1950-53) ο Κουν συνεργάστηκε με το Εθνικό θέατρο σκηνοθετώντας Τσέχοφ (Ο θείος Βάνιας, Οι τρεις αδερφές), Πιραντέλο (Ερρίκος Δ΄), κλπ.

Με μαθητές της Δραματικής Σχολής του όταν συγκρότησε και πάλι το 1954 το Θέατρο Τέχνης, με τη μορφή κυκλικού θεάτρου, εκτός τους παλαιούς συγγραφείς ο Κουν παρουσίασε τα καινούργια ρεύματα του ξένου μεταπολεμικού θεάτρου (Μπρεχτ, Ιονέσκο, Ντάριο Φο, Αραμπάλ κ.α.) και παράλληλα παρουσίασε έργα πολλών νέων Ελλήνων προικισμένων συγγραφέων – Σεβαστίκογλου, Καμπανέλλη, Κεχαΐδη, Σκούρτη, Λούλα Αναγνωστάκη και Ευθυμιάδη επιστρέφοντας παράλληλα και σε έργα των αρχαίων τραγικών και του Αριστοφάνη.

Το μέγα σκάνδαλο με τους “Όρνιθες”

Από το 1957 αρχίζει μια μελέτη με νέες πρωτοποριακές παραστάσεις των αρχαίων Ελληνικών κειμένων και το 1959 σκηνοθετεί τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, που θεωρήθηκε παράσταση-σκάνδαλο λόγω της πρωτοποριακής της μορφής. Σκηνικά και κοστούμια είχε φτιάξει ο Γιάννης Τσαρούχης, μουσική ο Μάνος Χατζιδάκις και την χορογραφία η Ραλλού Μάνου. Σε πείσμα όλων η παράσταση παίχτηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και συνέχισε μια περιοδεία σε: Παρίσι, Λονδίνο, Ζυρίχη, Μόναχο, Μόσχα, Λένινγκραντ, Βαρσοβία, Βενετία, Βιέννη, Βελιγράδι, Φλάνδρα, Στοκχόλμη, Όσλο και Ελσίνκι.

Όρνιθες: Γιάννης Τσαρούχης, Μάνος Χατζιδάκις, Κάρολος Κουν, Ραλλού Μανού (1959)

Το 1884, εκτός από το περίφημο υπόγειο του θεάτρου Τέχνης (που υπάρχει και σήμερα), το 1984, η Μελίνα Μερκούρη κατάφερε και παραχωρήθηκε ένας χώρος στην Πλάκα (στην οδό Φρυνίχου) για να δημιουργηθεί η νέα σκηνή του θεάτρου, σε ένα χώρο που έχει το όνομα του μεγάλου σκηνοθέτη. Θέατρο Κάρολος Κουν. Ο Κάρολος Κουν τιμήθηκε με το παράσημο Φοίνικα, το Αργυρό Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών και το βραβείο Θεάτρου των Εθνών. Με τη διαθήκη του, που δημοσιεύτηκε λίγες μέρες μετά το θάνατό του τον Φεβρουάριο του 1987, κληροδότησε τον τίτλο Θέατρο Τέχνης στους Γιώργο Λαζάνη, Μίμη Κουγιουμτζή και Γιώργο Αρμένη με την ευχή να συνεχίσουν τη συνεργασία τους στο Θέατρο Τέχνης Κ. Κουν.

Νίκος Μουρατίδης
www.nikosonline.gr

Έγραψε τις μελέτες «Η αρχαία τραγωδία-κωμωδία» και «Ο σκηνοθέτης και το αρχαίο δράμα». Υπήρξε γεγονός πως ως σκηνοθέτη τον Κουν απασχολούσε το σύγχρονο νεοελληνικό έργο, η νεοελληνική θεατρική παράσταση, το αρχαίο δράμα και το κλασσικό θέατρο σε σύγχρονη απόδοση.

Με τον Ευγένιο Ιονέσκο και την Λούλα Αναγνωστάκη

Με τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Γιάννη Τσαρούχη τον ένωνε μεγάλη φιλία και μακρά συνεργασία.

“Η Τέχνη είναι μεγάλη. Θα την πλησιάσουμε με ευλάβεια και σεβασμό. Δεν έχουμε το δικαίωμα να την κατεβάζουμε στο ανάστημά μας. Η αφετηρία και η βάση του θεάτρου, όπως και κάθε μορφής τέχνης, είναι η ποίηση και η μαγεία. Αν λείψουν αυτά, δεν υπάρχει θέατρο.” Κάρολος Κουν

Τα εξώφυλλα των θεατρικών προγραμμάτων του θεάτρου Τέχνης τα έφτιαχναν μεγάλοι ζωγράφοι.