ΤΩΡΑ |
Ο Σεπτέμβριος είναι ο ένατος μήνας του Γρηγοριανού ημερολογίου και ο πρώτος του φθινοπώρου. Στο αρχαίο ρωμαϊκό ημερολόγιο ήταν στην αρχή έβδομος (Septem). Από εκεί προέρχεται και το όνομά του. Όταν αργότερα μετακινήθηκε στο ημερολόγιο, δεν άλλαξε όνομα.
Το μήνα αυτό στην αρχαία Ρώμη γιορταζόταν ο Jupiter, o Ζεύς πατήρ, θεός του ουρανού και της θύελλας. Ο εορτασμός γινόταν με μεγαλοπρέπεια, με ιερό συμπόσιο, με θεάματα και αγώνες. Η 1η Σεπτεμβρίου ήταν για τους Ρωμαίους σαν Πρωτοχρονιά. Την ονόμαζαν Indictio (Iνδικτιώνα) που σημαίνει κατανομή των φόρων. Αυτό το μήνα είχαν πια συγκεντρωθεί όλα τα εισοδήματα και το κράτος όριζε τι φόρο θα πλήρωνε ο καθένας.(Τίποτα δεν έχει αλλάξει τελικά, όσοι αιώνες και να περάσουν!)
Στην αρχαία Αθήνα αυτόν το μήνα που αντιστοιχούσε με το Βοηδρομιώνα, οι μεγαλύτερες γιορτές ήταν τα Μικρά και τα Μεγάλα Ελευσίνια, καθώς και τα Μυστήρια προς τιμήν της Δήμητρας και της Κόρης. Δεν έχουμε καθόλου πληροφορίες για τα Ελευσίνια γιατί οι μυημένοι έπαιρναν όρκο σιωπής και δεν φανέρωναν τι γινόταν μέσα στο ιερό της Δήμητρας. Όμως γνωρίζουμε ότι η μύηση δεν ήταν κάποια διδασκαλία, αλλά αναπαράσταση της αρπαγής της Κόρης από τον Πλούτωνα, της αναζήτησής της από την Δήμητρα και της επανόδου της Κόρης από τον Άδη στο φως.
Στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. καθιερώθηκε στην Κωνσταντινούπολη ως αρχή του εκκλησιαστικού έτους η 1η Σεπτεμβρίου, με ειδική λειτουργία, την “Ακολουθία της Ινδίκτου”. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μέχρι σήμερα εξακολουθεί να γιορτάζει την αρχή του εκκλησιαστικού έτους τον Σεπτέμβριο. Ο μήνας αυτός συνδέεται με πολλές προλήψεις. Έτσι σε ορισμένα μέρη θεωρείται η 1η Σεπτεμβρίου “ημέρα του Χρονικογράφου” καθώς πιστεύεται πως τη μέρα αυτή ο Χάροντας γράφει στο τεφτέρι του όσους θα πεθάνουν στη διάρκεια του χρόνου. Για να εξορκίσουν το Χάροντα τη μέρα αυτή, σπάνε ρόδια στην είσοδο των σπιτιών. Στην Κρήτη κάνουν μαντική. Παίρνουν ένα καρύδι από την παραμονή, το αφήνουν στην ταράτσα να το δουν τα άστρα και το πρωί της 1ης Σεπτεμβρίου το σπάνε. Αν βγει ολόκληρο και καθαρό σημαίνει ότι όλοι θα είναι γεροί όλο το χρόνο.
Ο Σεπτέμβριος έχει πολλές λαϊκές ονομασίες όπως Ορτυκολόγος, λόγω του περάσματος των ορτυκιών που αποδημούν νότια, Τρυγομηνάς λόγω του τρύγου, Άι-Νικήτας από τη γιορτή του Αγίου Νικήτα και βέβαια Σταυρίτης ή Σταυριάτης από τη μεγάλη γιορτή της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού.
Αυτή την εποχή οι βροχές είναι καλές και κακές. Κακές γιατί, “Αν ίσως βρέξει ο Τρυγητής χαράς στον τυροκόμο” και καλές γιατί “Του Σεπτέμβρη οι βροχές πολλά καλά μας φέρνουν”. Για τους αγρότες ξεκινάνε οι εργασίες για το όργωμα και τη σπορά. Όπως λένε στην Κρήτη: “Τον Σεπτέμβρη στάρι σπείρε και στο πανηγύρι σύρε”
Όμως η κυριότερη ασχολία είναι ο τρύγος. “Του Σεπτέμβρη τα σταφύλια, του Οκτώβρη τα κουδούνια” που λέει κι η παροιμία. Τα παλιά χρόνια οι τρυγητάδες ξεκίνούσαν από τα χαράματα για τα αμπέλια, μαζί με φίλους και με γείτονες. Απέφευγαν να τρυγήσουν Τρίτη και Παρασκευή και πρόσεχαν να μην τελειώσουν Σάββατο. Υπάρχει και σχετική παροιμία:”Την Τρίτη, την Παρασκευή, το αμπέλι μην τρυγήσεις.” Κουβαλούσαν με κοφίνια τα σταφύλια, τα έβαζαν στα πατητήρια και ο μούστος που έβγαινε, τον έβαζαν σε καθαρά βαρέλια. Μετά άρχιζε το γλέντι.
Η μεγαλύτερη γιορτή του Σεπτεμβρίου είναι αυτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στις 14. Σύμφωνα με την παράδοση, η Αγία Ελένη, μητέρα του Αγίου Κωνσταντίνου έψαχνε να βρει το Σταυρό του Χριστού και όταν είδε σε ένα σημείο να φυτρώνει ένας βασιλικός, έσκαψε, τον βρήκε και τον ύψωσε. Για αυτό το λόγο, ανήμερα στη γιορτή, στην εκκλησία μοιράζουν βασιλικούς στο εκκλησίασμα. Οι πιστοί κρατάνε αυστηρή νηστεία γιατί είναι ” μέρα σταυρωμένη” σαν τη Μεγάλη Παρασκευή.
Παλιά, όταν δεν υπήρχε η εταιρεία σπόρων Monsanto, τη μέρα του Σταυρού άρχιζαν οι γεωργοί τις προετοιμασίες για τη σπορά. Κατέβαζαν από το εικονοστάσι τα στάχυα του θερισμού που τα είχαν κάνει σταυρό, τα έτριβαν, έπαιρναν το σπόρο και τον ανακάτευαν μαζί με αυτά που προόριζαν για σπορά. Τον πήγαιναν στην εκκλησία και ο παπάς διάβαζε μια ειδική ευχή. Υπάρχει και ανάλογη παροιμία. “Του Σταυρού σταύρωνε και σπέρνε” την οποία παραλλαγμένη την λένε και οι ναυτικοί “Του Σταυρού σταύρωνε και δένε” γιατί αυτή την εποχή σταματούσαν τα ταξίδια με ιστιοφόρα. Γενικά ο Σεπτέμβριος με τις προετοιμασίες που γίνονται για το χειμώνα θεωρείται κουραστικός μήνας. “Θέρος, τρύγος, πόλεμος”.
Eπίσης το Σεπτέμβριο ανοίγουν τα σχολεία και ξεκινάει η σχολική χρονιά. Τέλος, στις 22 γίνεται η φθινοπωρινή ισημερία και η μέρα έχει ίση διάρκεια με τη νύχτα όπως λέει και η παροιμία “Μάρτη και Σεπτέμβρη, ίσα τα μεσάνυχτα”. Αυτά προς το παρόν, καλό μήνα και καλά κρασιά!
Σχόλια για αυτό το άρθρο