ΤΩΡΑ |
Όλη η Ελλάδα της ελπίδας τα χρόνια μετά τον πόλεμο, βρίσκεται στους Δελφούς, μέσα από την αριστουργηματική έκθεση «Η Ελλάδα μετά τον πόλεμο – Τα χρόνια της ελπίδας» με φωτογραφίες του φιλέλληνα Robert McCabe με κείμενα Παναγιώτη Ροϊλού και Κατερίνας Λυμπεροπούλου στο Συνεδριακό Κέντρο του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών. Παράλληλα, μέχρι το τέλος του χρόνου, φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών η έκθεση “Οι Δελφοί το ΄50” με 26 επιλεγμένες ασπρόμαυρες φωτογραφίες του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών στην δεκαετία του 1950 από το φακό του Robert McCabe Οι σαγηνευτικές φωτογραφίες του Robert McCabe και στις δύο εκθέσεις, μας μεταφέρουν σε στιγμές της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού στη μεταπολεμική Ελλάδα. Aξίζει έστω και αυθημερόν να ταξιδέψετε μέχρι τους Δελφούς για να θαυμάσετε τις φωτογραφίες τους, που είναι γεμάτες Ελλάδα και συναισθήματα για εκείνα τα χρόνια αλλά και για τα επόμενα που ακολούθησαν. Κάθε φωτογραφία αποτελεί ιστορικό μνημείο και όσα συγχαρητήρια και να δώσουμε στον Robert McCabe, πάλι δεν θα είναι αρκετά. Η νοσταλγία της Ελλάδας στα χρόνια της ελπίδας μέσα από τις φωτογραφίες τους δεν είναι επιθυμία για επιστροφή στο παρελθόν αλλά μάθημα μνήμης. Το έργο του Robert McCabe είναι πολιτιστική παρακαταθήκη που αφορά όλους μας.
Οι φωτογραφίες του Robert McCabe, ασπρόμαυρες αλλά και σε χρώμα, «αφηγούνται» την μεταπολεμική ιστορία της Ελλάδας, όπως την κατέγραψε στα ταξίδια του, τις δεκαετίες ’50 και ’60 από την Ήπειρο μέχρι την Κρήτη και από την Πύλο μέχρι τη Ρόδο. Παρ’ ότι βουτηγμένοι στη φτώχεια, το κέφι, η ζεστασιά και το φιλόξενο πνεύμα των ανθρώπων της Ελλάδας που είχαν επιβιώσει από τον εφιάλτη του πολέμου και τα επακόλουθα δεινά του, τον εξέπληττε διαρκώς. Τα ταξίδια στην Ελλάδα συνεχίστηκαν και ο βαθύς δεσμός του Robert McCabe με τη χώρα δυνάμωσε με το πέρασμα των χρόνων.
Για το ισχυρό δέσιμο που έχει με την Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια, την έκθεση στους Δελφούς, τις φωτογραφίες του που είναι πλέον ιστορικές, τη σύγκριση του τότε με το τώρα και πολλά άλλα, ο Robert McCabe μου έκανε την τιμή να μου παραχωρήσει αποκλειστική συνέντευξη για το Cosmopoliti. Τον ευχαριστώ από καρδιάς!
-Ποια ήταν η πρώτη φωτογραφία που έβγαλες στην Ελλάδα; Τι θυμάσαι από εκείνη τη στιγμή;
Νομίζω ότι ήταν στην Ακρόπολη. Θυμάμαι ότι περίμενα την επίσκεψη στο μέρος αυτό με πολύ ανυπομονησία την πρώτη μέρα, οπότε σίγουρα τράβηξα φωτογραφίες από εκεί, με ασπρόμαυρο φιλμ. Πάντως ποια είναι η πρώτη δεν ξέρω, είναι ένα μυστήριο αυτό. Έχω αρκετές φωτογραφίες της Ακρόπολης από το 1954 και 1955, συμπεριλαμβανομένης ενός τμήματος της ζωφόρου που ακόμη ήταν πάνω στον Παρθενώνα! Αλλά αυτή που θεωρώ την πρώτη “ελληνική” φωτογραφία ήταν του πλοίου “Αχιλλεύς” στη Βενετία πριν ξεκινήσω για το πρώτο μου ταξίδι στην Ελλάδα το 1954. Τη θεωρώ συμβολική της αλλαγής στη ζωή μου που μόλις άρχιζε.
-Κάθε φωτογραφία σου νιώθω ότι έχει μια ιστορία πίσω της. Ισχύει αυτό; Θυμάσαι όλες τις στιγμές που φωτογράφισες;
Υπάρχουν ιστορίες πίσω από πολλές από τις φωτογραφίες μου. Μάλιστα, δουλεύω πάνω στην αφήγηση μερικών από αυτές σε συνδυασμό με την παράθεση των φωτογραφιών. Όσο για την μνήμη των στιγμών: θυμάμαι την περίσταση και το μέρος όπου τράβηξα κάθε φωτογραφία τα πρώτα 40 χρόνια πολύ καθαρά. Επίσης είχα αριθμήσει κάθε αρνητικό και κράτησα κατάλογο των τοποθεσιών. Αλλά όταν η οικογένειά μου μετακόμισε στο Κονέκτικατ, αυτό το πολύτιμο σημείο αναφοράς χάθηκε από τους μεταφορείς. Οπότε, τα τελευταία χρόνια έχω βρει αρκετές φωτογραφίες των οποίων οι τοποθεσίες έχουν ξεχαστεί. Έχω βάλει μερικές στο Instagram και από αυτό βρήκα κάποιες καλές πληροφορίες. Για την έκθεση στη Σέριφο με βοήθησαν δύο κυρίες από το νησί, η Σίλβια Κρέμερ και η Ουρανία Βιζυηνού που αναγνώρισαν αρκετές από τις φωτογραφίες και τους περισσότερους ανθρώπους σε αυτές πριν 60 χρόνια!
-Στα ταξίδια σου εκείνα τα χρόνια, γνώρισες κέφι, ζεστασιά και φιλοξενία. Πιστεύεις ότι έχουμε αυτά τα χαρακτηριστικά ακόμη ως Έλληνες;
Φυσικά, οι Έλληνες ακόμη έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά! Τα βιώνει κάποιος συνέχεια μεταξύ φίλων και ακόμη και σαν ξένος που ταξιδεύει σε απομονωμένες κοινότητες. Αλλά ο μαζικός τουρισμός έχει αλλάξει τα πράγματα. Για παράδειγμα, είναι δύσκολο για αρκετούς Έλληνες να απολαύσουν το καλοκαίρι γιατί πνίγονται στη δουλειά στον τουρισμό κατά τη διάρκεια μίας σύντομης σεζόν, όπως είναι η καλοκαιρινή. Οι όμορφες παραλίες, τα μαγαζιά στα χωριά και οι ταβέρνες έχουν γίνει μεγάλες επιχειρήσεις που συχνά διαχειρίζονται από μη ντόπιους και αυτό αλλάζει την ατμόσφαιρα. Είναι δυσάρεστο να ακούω ότι είναι δύσκολο για Έλληνες να διαθέσουν χρήματα για διακοπές στα ίδια τους τα νησιά λόγω της μαζικής άφιξης ξένων επισκεπτών.
-Υπάρχει κάποια φωτογραφία μέσα από το βιβλίο «Η Ελλάδα μετά τον πόλεμο» που είναι η αγαπημένη σου;
Είναι δύσκολο να διαλέξω μία! Είναι τουλάχιστον 10 φωτογραφίες στο βιβλίο που είναι αγαπημένες. Κάποιες ήταν απλά τυχαίες λήψεις, όπως οι δύο άντρες που έπιναν τον καφέ τους με το παλαιό πλοίο “Αιγαίο” (από το 1911) πίσω τους. Άλλες εικόνες κρύβουν μεγάλες ιστορίες, όπως αυτή με την χήρα στην Κάσο να κοιτά οικογενειακές φωτογραφίες γεμάτες αναμνήσεις.
-Αν έπρεπε να διαλέξεις κάποιο από εκείνα τα μέρη που φωτογράφισες τότε να μείνεις μόνιμα, ποιο θα ήταν αυτό και γιατί;
Διάλεξα! Πριν από 40 χρόνια. Επιλέξαμε την Πάτμο λόγω της Βυζαντινής ιστορίας της, της ισχυρής ντόπιας κοινότητας και του γεγονότος ότι – αντίθετα από πολλά άλλα μέρη – η ομορφιά του τοπίου, τα μνημεία και τα χωριά προστατεύονται αυστηρά από νόμους που εφαρμόζονται στην πράξη από την κυβέρνηση και την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Αγοράσαμε ένα αγρόκτημα, 40 λεπτά περπάτημα από τον πλησιέστερο δρόμο, μία όμορφη διαδρομή μέσω ενός παλιού μονοπατιού. Δεν υπήρχε ακόμη ηλεκτρικό και τρεχούμενο νερό και αισθανόμασταν πρωτοπόροι. Σχεδίασα και τοποθέτησα το πρώτο σύστημα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, σύμφωνα με το τελωνείο.
-Πώς ήταν η συνεργασία με την Κατερίνα Λυμπεροπούλου, τον Παναγιώτη Ροϊλό και το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών;
Διασκεδάσαμε με αυτό το έργο εξαρχής. Η Κατερίνα κι εγώ είχαμε ξαναδουλέψει μαζί στις Στροφάδες. Και η κόρη μου ήξερε τον καθηγητή Ροϊλό από το Χάρβαρντ. Η επικοινωνία ήταν πολύ καλή. Όλα έγιναν εγκαίρως χάρη σε μία ομάδα που δούλεψε πολύ. Η Βασιλική Καρμίρη και ο Αλέξης Βερούκας έκαναν υπέροχη δουλειά στο σχεδιασμό του βιβλίου. Ο εκδοτικός οίκος Trifolio στη Βερόνα, επίσης. Το Idolo Lab εκτύπωσε τις φωτογραφίες για την έκθεση και ο Κώστας Καρασαββίδης τις ανάρτησε. Το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο είναι ένας μοναδικός θεσμός στους όμορφους και ιστορικούς Δελφούς και είναι τιμή για εμένα να εκθέτω εκεί και στο Αρχαιολογικό Μουσείο των Δελφών όπου συνεργαστήκαμε με την Νάνσυ Ψάλτη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Φωκίδας και την Σοφία Χινιάδου-Καμπάνη που την επιμελήθηκε. Πολλοί καλοί φίλοι έκαναν το ταξίδι από την Αθήνα για να την επισκεφθούν στην έναρξη και υπήρχε και μία ειδική προσκεκλημένη, η Λούλα Χριστοπούλου, την οποία είχα φωτογραφήσει με τον πατέρα της μπροστά από το ξενοδοχείο του La Belle Helene στις Μυκήνες πριν από 70 χρόνια!
-Ποια είναι τα επόμενα σχέδια για την Έκθεση;
Ίσως η έκθεση ταξιδέψει στο εξωτερικό αργότερα. Πότε και πού θα ξέρουμε σε λίγες εβδομάδες.
-Είσαι ενεργός στα social media. Ποια είναι η γνώμη σου που πλέον ο καθένας μπορεί να φωτογραφίζει ο,τιδήποτε με το κινητό του τηλέφωνο;
Η ποιότητα των φωτογραφιών από τα κινητά τηλέφωνα είναι καταπληκτική. Η δυνατότητα σωστής και αυτόματης έκθεσης με εκπλήσσει. Ακόμη και σε χαμηλό φωτισμό μπορεί κάποιος να έχει τέλειο αποτέλεσμα. Παλιά ήταν μεγάλο πρόβλημα, δεν μπορούσες να βασιστείς στα μέτρα. Οπότε δεν ήξερες τι τράβηξες μέχρι να τελειώσει η εμφάνιση των φωτογραφιών.
-Υπάρχουν φωτογραφίες στο αρχείο σου που δεν δημοσιεύθηκαν ποτέ;
Το ψηφιακό μου αρχείο περιλαμβάνει πάνω από 95.000 εικόνες. Έχουν δημοσιευθεί μόλις μερικές εκατοντάδες. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του αρχείο αποτελείται από ψηφιακές φωτογραφίες σε αυτήν τη μοντέρνα εποχή μας που δεν χρειάζεται να ανησυχεί κάποιος για το κόστος και τη διαθεσιμότητα του φιλμ…
-Προτιμάς το ασπρόμαυρο ή το έγχρωμο φιλμ;
Πλέον φωτογραφίζω με ψηφιακές κάμερες, οπότε τραβάω έγχρωμες φωτογραφίες, ξέροντας ότι πολύ εύκολα μπορώ να τις μετατρέψω σε ασπρόμαυρες.
-Τι θα σε ενδιέφερε να φωτογραφίσεις τώρα στην Ελλάδα;
Απομακρυσμένα μέρη, ιστορικές τοποθεσίες και τοπία. Με τις αρχαιολογικές τοποθεσίες υπάρχουν ανεξάντλητες δυνατότητες. Το φως είναι διαφορετικό κάθε μέρα του χρόνου και κάθε λεπτό της ημέρας. Αν συνυπολογίσουμε και τις αλλαγές του καιρού, έχουμε ατελείωτες πιθανότητες. Μερικές φορές είναι ενδιαφέρουσα η σύγκριση “τότε και τώρα”. Για παράδειγμα τα πλοία που συνδέουν τα νησιά. 70 χρόνια αλλάζουν πολλά!
Φωτογραφίες: Robert McCabe
Φωτογραφία εξωφύλλου: Studio Panoulis
Κατερίνα Λυμπεροπούλου μεγάλο ευχαριστώ!
Συντελεστές έκθεσης:
Συντονισμός – έρευνα: Κατερίνα Λυμπεροπούλου
Οργανωτική υποστήριξη έκθεσης και ημερίδας Δελφών:
Μάρω Νικολοπούλου, Προϊσταμένη Τμήματος Συνεδρίων και Καλλιτεχνικών Προγραμμάτων – Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.
Περικλής Σπάτουλας, Προϊστάμενος Γραφείου Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων – Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.
Σχεδιασμός – γραφικά: A4_Design
Στήσιμο: Νίκος Κουτσοκέρας, Μαρία Αλεξίου
Εκτυπώσεις σε αλουμίνιο: Apolyto
Τοποθέτηση φωτογραφιών: Κώστας Καρασαββίδης
Τεχνική υποστήριξη-slide show: Νίκος Κουτσοκέρας
Εκτυπώσεις και σαρώσεις: Γιώργος Μαρίνος και Σοφία Πάνου, Idolo Lab
Έρευνα και τεκμηρίωση πλοίων: Άρης Μπιλάλης
Μοντάζ βίντεο: Κωνσταντίνος Τζωρτζίνης
H εκτύπωση κι η βιβλιοδεσία του βιβλίου «Η Ελλάδα μετά τον πόλεμο. Τα χρόνια της ελπίδας» (εκδόσεις Πατάκη / Abbeville Press) που συνοδεύει την έκθεση έγινε στο Trifolio srl, Βερόνα, Ιταλία.
Κείμενα: Robert McCabe, Παναγιώτης Ροϊλός, Κατερίνα Λυμπεροπούλου.
Σχεδιασμός: Αλέξης Βερούκας, Βασιλική Καρμίρη.
Διορθώσεις: Anne McCabe
Διάρκεια έκθεσης:
10 Ιουνίου – 30 Σεπτεμβρίου 2023
Τηλ. επικοινωνίας 0030 2103312781-2265082732
Σχόλια για αυτό το άρθρο