Σταμάτης Φασουλής: «Τα προτερήματά μου είναι και τα ελαττώματά μου»

Με το όνομα του Σταμάτη Φασουλή ανοίγει πάντοτε μια αυλαία βαριά από ιστορία, μνήμη και αδιάψευστη θεατρική αλήθεια- μια αυλαία που συμπυκνώνει δεκαετίες δημιουργικής προσφοράς και αισθητικής συνέπειας. Ένας σπουδαίος θεατράνθρωπος, από εκείνους που δεν υπηρέτησαν  απλώς το θέατρο, αλλά το διαμόρφωσαν, το φώτισαν και το παρέδωσαν πλουσιότερο, ουσιαστικότερο και βαθύτερο στοχαστικό στις επόμενες γενιές! Η πορεία του είναι συνυφασμένη με αμέτρητες επιτυχίες, με παραστάσεις που γνώρισαν, δόξα, συγκίνηση και καθολική αποδοχή με ένα αποτύπωμα τόσο βαθύ και καθοριστικό, ώστε το όνομά του να έχει χαραχθεί με χρυσά, ανεξίτηλα γράμματα στο χρόνο της ελληνικής θεατρικής ιστορίας, ως σημείο αναφοράς και μέτρο σύγκρισης. Οι σκηνοθεσίες του, μεγαλειώδεις και ουσιαστικές, συνιστούν υποδειγματικές ασκήσεις θεατρικής γραμματικής και σκηνικής ευφυΐας- δεν περιορίζονται στη φόρμα ή στο εντυπωσιακό εύρημα, αλλά αρθρώνουν σαφή καλλιτεχνικό λόγο, με εσωτερική συνοχή και βαθιά γνώση της δραματουργίας. Αναπνέουν μέσα από την τεράστια αγάπη του για το θέατρο, εκεί όπου η σκέψη, το χιούμορ και η κριτική ματιά συνυπάρχουν δημιουργικά, χωρίς ιδεολογικές αγκυλώσεις, αλλά με καθαρή θέση απέναντι στην κοινωνία και την εποχή. Ο Σταμάτης Φασουλής γνωρίζει όσο λίγοι να συνδυάζει το λαϊκό με το υψηλό, τη σάτιρα με τη βαθιά ανθρώπινη συγκίνηση, την ελαφρότητα με τη σοβαρότητα του στοχασμού, επιτυγχάνοντας μία σπάνια ισορροπία που τον καθιστά διαχρονικά επίκαιρο. Ως άνθρωπος και καλλιτέχνης παραμένει αεικίνητος, δημιουργικός, πνευματικά ανήσυχος, αιχμηρός όταν το επιλέγει, χιουμορίστας και καυστικός με ακρίβεια χειρουργική, πάντα όμως με επίγνωση του μέτρου της ιστορικότητας και της ευθύνης του δημόσιου λόγου του. Η παρουσία του στο θεατρικό χώρο λειτουργεί παιδευτικά και παραδειγματικά, καθώς συνδυάζει εμπειρία, γνώση και τόλμη, αποδεικνύοντας ότι η ωριμότητα δεν σημαίνει στασιμότητα αλλά συνεχή ανανέωση… Κάθε του επιστροφή στη σκηνή δεν είναι απλώς ένα θεατρικό γεγονός, αλλά μια υπενθύμιση του τι σημαίνει ζωντανό, ανήσυχο και βαθιά πολιτικό θέατρο, με την ευρεία έννοια του όρου. Από τις 28 Ιανουαρίου, ο Σταμάτης Φασουλής μεταφέρει στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος τη μεγάλη του επιτυχία ”Η Δεξιά, η Αριστερά και ο κυρ- Παντελής” των Σακελλάριου- Γιαννακόπουλου, ένα έργο που γνώρισε θερμή υποδοχή και μεγάλη επιτυχία στην Αθήνα και τώρα έρχεται να συναντήσει και το κοινό της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μια ακόμη στιγμή όπου το θέατρο γίνεται καθρέφτης της κοινωνίας, πεδίο διαλόγου και αυτογνωσίας, μέσα από το σταθερό, ευφυές και απολύτως αναγνωρίσιμο βλέμμα ενός δημιουργού που συνεχίζει, ακούραστα και με ακμαία πνευματική διαύγεια, να μας θυμίζει γιατί το θέατρο έχει λόγο ύπαρξης και γιατί παραμένει αναντικατάστατο!

– Το θέατρο τι σου έδωσε και τι σου πήρε;

Δεν έχω κάνει ακόμη το λογαριασμό… Ξέρω, όμως, ότι χωρίς αυτό δεν μπορώ να ζήσω, αν αυτό είναι μια απάντηση στο ερώτημα.

– Ισχύει ότι σου αρέσει περισσότερο το νεοελληνικό έργο από τους συγγραφείς ρεπερτορίου;

Δεν ξέρω αν μου αρέσει περισσότερο, αλλά νομίζω ότι τους Έλληνες τους ξέρω πολύ καλά ως ψυχοσύνθεση και ως συμπεριφορά…Παρά ταύτα και το ξένο ρεπερτόριο με θέλγει, εξίσου!

– Γιατί τα έργα των Σακελλάριου- Γιαννακόπουλου αντέχουν στο χρόνο;

Για το λόγο που σου είπα πριν, αναγνωρίζει ο θεατής σε αυτά τον εαυτό του. Παρ’ όλο το πέρασμα του χρόνου, ακόμη και στα πρωτόλεια τους, οι χαρακτήρες τους είναι τόσο αναγνωρίσιμοι που σχεδόν σοκάρουν. Και ύστερα, αυτή η δυνατότητα που έχουν σε μια ατάκα να συμπυκνώνουν όλα τα γνωρίσματα ενός χαρακτήρα είναι μοναδική! Θα σου πω μια ατάκα που έλεγε ο Λογοθετίδης στο ”Ένα βότσαλο στην λίμνη” για τον διακόπτη του ηλεκτρικού: ”Μπαίνεις κρακ βγαίνεις κρακ”, για να δηλώσει την τσιγκουνιά του.

– Τι είσαι εντυπωσίασε στο έργο ”Η Δεξιά, η Αριστερά και ο κυρ- Παντελής’’ και το ανέβασες;

Πρώτα από όλα ήταν το ίδιο το έργο και το ότι λαχταρούσα να παίξω κωμωδία μετά από πολλά χρόνια! Και το να κάνεις τον εαυτό σου και τον κόσμο να γελά με πράγματα που σε πόνεσαν πραγματικά είναι μεγάλη νίκη, και μετά η παράσταση που δικαίωσε τους συγγραφείς και εμένα! Το γέλιο είναι άφθονο σχεδόν σε κάθε ατάκα και το απολαμβάνει ο κόσμος!

– Γιατί το έργο σημείωσε τόσο μεγάλη επιτυχία και παίζεται επί δύο συνεχείς σεζόν;

Για αυτούς τους λόγους που είπαμε. Το να βλέπει ο θεατής  κωμικά μία δραματική περίοδο, χωρίς να τον κοροϊδεύει. Και αυτό που καταφέραμε είναι αυτό που προσπαθώ τόσα χρόνια. Να παίζουμε δηλαδή, την κωμωδία σοβαρά, χωρίς μορφασμούς, φωνές και φανφάρες. Όσο πιο σοβαρά εκφέρεις τον λόγο, τόσο πιο δυνατό και καταιγιστικό είναι το γέλιο! Το κοινό δεν γελά μόνο με την ατάκα ή τον τρόπο εκφοράς της, αλλά και με τον τρόπο που παίζεται: σοβαρά αυστηρά και μετρημένα…

– Η κωμωδία είναι λυτρωτική;

Αν πετύχει σίγουρα ή μάλλον σιγουρότατα!

– Τι θυμάσαι με αγάπη από όλα όσα έχεις κάνει;

Τα χρόνια στο Ελεύθερο Θέατρο και την Ελεύθερη Σκηνή, το ”Τρίτο στεφάνι”, το ”Βίρα τις άγκυρες”, ”Το κλουβί με τις τρελές”, ”Το θάνατο του εμποράκου” του Μίλερ και τον ”Μπαμπά” του Ζελέρ.

– Τα λάθη σου τα αναγνωρίζεις;

Φοβάμαι πως μόνο τα λάθη μου, μόνο αναγνωρίζω…

– Η νέα γενιά των ηθοποιών είναι ταλαντούχα; Διαθέτει και ήθος, όπως εσείς η παλαιά;

Νομίζω, ότι η νέα γενιά είναι πολύ ταλαντούχα! Δεν ξέρω, όμως, αν χρησιμοποιεί σωστά το ταλέντο της, γιατί είναι πιο σημαντικό από το δικό μας… Δεν ξέρω αν σε εμάς υπερίσχυε το ταλέντο ή λαχτάρα για το θέατρο ή ο συνδυασμός και των δύο!

– Τι ζητά η ψυχή σου;

Ένα τέλος χωρίς πόνο και χωρίς ανημπόρια του μυαλού και του σώματος…

-Μετανιώνεις για το χαμένο χρόνο;

Δεν μας φέρετε καλά ο χρόνος… Αν είναι κάτι που μετανιώνω είναι ότι δεν τον κατάλαβα νωρίς και του έδειξα εμπιστοσύνη και τώρα με προδίδει, κατάλαβες; ”Και τώρα αρχίζει και με προδίδει, α να χαθεί και αυτός…”(γέλια)

– Στην τηλεόραση γιατί δεν σε βλέπουμε;

Δεν με θέλουνε… Ούτε που να με δούνε, για να μην πω τίποτα χειρότερο…( γέλια).

-Τι σε φοβίζει, τι σε ανησυχεί και τι σε τρομάζει στην εποχή μας; 

Και τα τρία αυτά στο φουλ!

– Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σου;

Ούτε να το πω δεν μπορώ…

– Οι επιρροές είναι πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή ή οι επιλογές;

Θεωρώ, ότι είναι και τα δύο εξίσου σημαντικά. Και τι επιλέγεις και ποιες είναι οι επιρροές σου, αλλά κάτι πιο σημαντικό είναι η τύχη, η τύχη, η τύχη…

– Έχεις εμπιστοσύνη στη γνώμη των κριτικών;

Δεν τους διαβάζω, με ελάχιστες εξαιρέσεις και αυτοί είναι δύο άτομα, ακόμη και αν δεν εγκρίνουν την παράστασή μου στο θέατρο. Οι υπόλοιποι είναι παρουσιαστές παραστάσεων… Πλήττω!

– Θα μοιραστείς μαζί μου ένα χαρακτηριστικό σου ελάττωμα και ένα χαρακτηριστικό σου προτέρημα;

Μήπως ξέρω τι μου γίνεται; Μάλλον τα προτερήματα είναι και τα ελαττώματά μου. Η όποια εξυπνάδα μου με έκανε να αργήσω να ολοκληρωθώ και ως σκηνοθέτης και ως ηθοποιός. Γιατί, μετά από πολλά χρόνια κατάλαβα ότι η εξυπνάδα δεν έχει να κάνει με την ποίηση του θεάτρου…

Φωτογραφίες : Γιώργος Καβαλλιεράκης