ΤΩΡΑ |
Φέτος πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, στο Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως της Άνδρου η έκθεση LumendeLumine / Φως εκ Φωτός, στο πλαίσιο του εικαστικού θεσμού ΠΛΟΕΣ, ο οποίος διανύει την 31ητου χρονιά. Η έκθεση, στην οποία συμμετέχουν 31 καλλιτέχνες, με έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, κεραμικής, φωτογραφίας κι «εγκαταστάσεων», θα εγκαινιασθεί το Σάββατο 26 Ιουλίου (20:00).
Την επιμέλεια της έκθεσης, καθώς και του συνοδευτικού της Καταλόγου έχει η Ιστορικός Τέχνης & Θεωρίας του Πολιτισμού (ΕΚΠΑ) Αθηνά Σχινά, που συνέστησε και υλοποιεί τον θεσμό ΠΛΟΕΣ όλα αυτά τα χρόνια, με την ένθερμη υποστήριξη του Ιδρύματος, έχοντας εκείνη την ευθύνη για τον τίτλο που κάθε φορά εισηγείται, καθώς και για το σκεπτικό της έκθεσης που ταυτοχρόνως διαμορφώνει, επιλέγοντας έργα και καλλιτέχνες, που τους έχουν ήδη απασχολήσει κάποιες πτυχές του εκάστοτε θέματος, όπως αυτές εμφανίζονται στις παρουσιαζόμενες δημιουργίες τους.
Οι Πλόες έχοντας κατακτήσει με συνέπεια και υπευθυνότητα, με ποιότητα και συνεχόμενη προσπάθεια, την αναγνώριση και την μεγάλη αποδοχή κοινού και ειδημόνων, τους οποίους το Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως ευγνωμονεί για την ενθάρρυνση και την στήριξή τους, όπως επίσης για την αλληλεγγύη και την συμμετοχή τους στην πολιτισμική αυτή συμβολή στα τεκταινόμενα,καθώς και στην προβολή του νησιού.
Οι ΠΛΟΕΣ στις ομαδικές τους εκθέσεις ξεκινούν πάντα από ένα σημαντικό κοινωνικό ζήτημα, που απασχολεί έντονα την καθημερινότητά μας και αφορά μεγάλο μέρος του σύγχρονού μας κόσμου, άλλοτε μέσα από μια σειρά αποριών που ανακύπτουν, πότε πάλι ως ερωτήματα,σε ηθικό κι εμπράγματο επίπεδο. Αυτό το ζήτημα για εφέτος, ως κινητήρια δύναμη για σκέψη κι αναστοχασμό, είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη (ArtificialIntelligence ή συνοπτικά η AI ). Ποιες φαίνεται να είναι οι δυνατότητες και τα όριά της, σχετικά με τις τεχνολογικές χρήσεις της από τον άνθρωπο (σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο)και πώς διαμορφώνεται η αντιμετώπισή της από τον «μετάνθρωπο», όπως συχνά και από διάφορους συγγραφείς αναφέρεται, στον νέο του πλέον κοινωνικό ρόλο, ο οποίος σταδιακά αναδύεται, με βάση την εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης;Ποιους τομείς διευκολύνει η Τεχνητή Νοημοσύνη, που θεωρείται κι αναφέρεται σήμερα ως το φως της γνώσης που μας έλειπε; Σε ποιο βαθμό (και χωρίς δαιμονοποιήσεις) η Τεχνητή Νοημοσύνη -με τη σύνθεση των αλγορίθμων της-επηρεάζει ή αλλάζει την τέχνη και φυσικά τη ζωή μας;
Στα προαπαιτούμενα του θεσμού ΠΛΟΕΣ και ιδιαιτέρως στις ομαδικές του εκθέσεις, όπου αυτό είναι εφικτό, γίνεται αναγωγή στο πολιτισμικό μας παρελθόν, στις μνήμες μας, στα έργα τέχνης και σκέψης, κυρίως όμως στις ουμανιστικές αξίες που κατά καιρούς αναπτύχθηκαν και που μέχρι σήμερα επιβιώνουν με διάφορους τρόπους και σίγουρα με εκσυγχρονισμένη μορφή. Την αφορμή, σχετικά με το φετινό θέμα, την δίνει η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη, εφ’όσον ευρέως θεωρείται ότι μας προσφέρει το φως της γνώσης που μας έλειπε. Χωρίς να υποτιμούμε τις δυνατότητές της, πώς άραγε εμείς -στην δική μας ουμανιστική παρακαταθήκη- έχουμε αντιληφθεί, έχουμε βιώσει κι έχουμε εκφράσει το φως γνώσης κι επίγνωσης, φυσικής και πνευματικής, που μας συνιστά, όπως φαίνεται ιδιαιτέρως μέσα από τα έργα τέχνης και διανόησης;
Το παρελθόν και η πολιτισμική μας παράδοση,(εφόσον την θεωρούμε ζωντανή και μας αφορά) με ποιους τρόπους άραγε έχει φωτίσει, έχει ίδιο σημάνει ή έχει τονίσει το νόημα της γνώσης, όταν μάλιστα αυτό το πολυμερές νόημα, (που αφορά την συνείδηση) επιβεβαιώνει και ταυτοχρόνως υπερβαίνει κατά πολύ τις πέντε μας αισθήσεις; Σε ποιες ποιότητες και με ποιους τρόπους αυτή η συνισταμένη του φωτός (φυσική και πνευματική) έχει διερευνηθεί μέσα από την αναλυτική ψυχολογία, την βιοηθική, την φιλοσοφία και ιδιαιτέρως την τέχνη, με βάση την κομβική παρουσία των έργων στην ζωή μας, μέσα από τις ποικίλες -ανά εποχές- ερμηνευτικές τους προσεγγίσεις;
Την συνισταμένη του φωτός μέσα από την αναλυτική και την συμβολική του ψυχολογία, ανέπτυξε ο κορυφαίος ψυχίατρος Καρλ Γιουνγκ (1875 – 1961) που εφέτος γιορτάζονται σε όλη την Ευρώπη τα 150 χρόνια από την γέννησή του και φυσικά στην χώρα μας οι ΠΛΟΕΣ είναι τιμητικά αφιερωμένοι στην δική του ουσιαστική συμβολή. Ο μεγάλος αυτός επιστήμονας κι ερευνητής, στην ψυχολογία του βάθους που ανέπτυξε, μας αποκάλυψε την λειτουργία των αρχετύπων, της διαχρονικής μνήμης και του συλλογικού ασυνειδήτου, ενώ προσέφερε εξαιρετικές ερμηνείες στους μύθους μας, διευρύνοντας παράλληλα το ερμηνευτικό πεδίο, τόσο της παλαιότερης, όσο και της σύγχρονης τέχνης, μέσα από τις κατάλληλες «γέφυρες» που ο Καρλ Γιουνγκ δημιούργησε σε σχέση με την καθημερινότητα.
Στο σκεπτικό του θέματος που αφορά την έκθεση, προκειμένου να φανεί η πολυσημία, αλλά και το πνευματικό πρόσημο του φωτός, γίνεται από την Επιμελήτρια μια διαχρονική αναδρομή, που σταδιακά η μια αναφορά της συμπληρώνει την άλλη. Ξεκινά από την Ομηρική Ευρύκλεια αυτή η αναφορά, επικεντρωνόμενη στην «αναγνώριση» του Οδυσσέα, κατόπιν περνά στην αυτόχειρη τύφλωση του Οιδίποδα και στην παροιμιώδη επίκλησή του για «περισσότερο φως» (της επίγνωσης), ενώ ακολουθεί η ερμηνεία του «Σπηλαίου» του Πλάτωνα όπου αποκαλύπτεται η αρχετυπική σημασία του φωτός. Από την βυζαντινή παράδοση, νοηματικά σταχυολογείται ο Μωησής και η Βάτος η «φλεγομένη και ου κατακαιομένη», η Ανάληψη του Προφήτη Ηλία, η «Μεταμόρφωση», η πρώτη «Ανάσταση», όπως εμφανίζεται στα τοιχογραφικά σύνολα (ως παράσταση του «Ουκ έστιν ώδε»), οι «Πύρινες Γλώσσες» της Πεντηκοστής, η μεσαιωνική «Ανάληψη του Μεγαλέξανδρου», φτάνοντας οι αναφορές της παρακαταθήκης μας μέχρι τα νεώτερα χρόνια, με το φως της αυτογνωσίας, όπως μας παραδίδεται στον «Πόρφυρα» του Διον. Σολωμού και στην φράση του Γ. Σεφέρη«Κατά βάθος, όλα είναι ζητήματα φωτός».
Οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες, μέσα από την ευρηματικότητα των ιδιωμάτων τους,των θεματικών επιλογών και των αναγωγών τους, άλλοτε πάλι μέσα από τις διαφορετικές τονικότητες της σχεδιογραφής τους, των χρωμάτων τους, του είδους των φωτισμών που χρησιμοποιούν ή των υφολογικών ποικιλιών που αποτυπώνονται στην χροιά των υλικών και της μορφολογίας τους, εκφράζουν ο καθένας ξεχωριστά και με διαλεκτική μεταξύ τους συνομιλία, το Lumende Lumine / Φως εκ Φωτός, κινητοποιώντας τον ψυχισμό του θεατή, το στοχασμό και την φαντασία του. Το ζητούμενο άλλωστε είναι, εκτός από την αισθητική απόλαυση που τα εκτιθέμενα έργα μπορούν να προσφέρουν στον θεατή, να τον προβληματίσουν διευρύνοντας τους συνειρμούς, τους συσχετισμούς και την αντιληπτική του ικανότητα, καθώς μυείται με βάση τις γνώσεις και την αποκτούμενη ευαισθησία του, στην νέα κάθε φορά νοηματοδοσία τους. Άλλωστε, όσο ευρύτερη και πολυεπίπεδη ανά-γνωση ο θεατής επιχειρεί,ερμηνεύοντας και προσεταιριζόμενος τα έργα της τέχνης, τόσο γίνεται εμβριθέστερη η συνειδησιακή επί-γνωση της ατομικότητας του «εαυτού» του και κυρίως των αιτημάτων που περιλαμβάνουν οι παράμετροι της εποχής μας.
Ο κατάλογος με τα ονόματα των καλλιτεχνών που ακολουθεί, παρουσιάζεται αλφαβητικά: Ηώ Αγγελή, Σωτηρία Αλεβίζου, Καλλιόπη Ασαργιωτάκη, Ανδρέας Βεντούρης, Μαριλίτσα Βλαχάκη, Βούλα Γουνελά, Κώστας Δικέφαλος, Στέφανος Ζαννής, Τάκης Ζερδεβάς, Μαριγώ Κάσση, Δημήτρης Κόκορης, Σπύρος Κοτζάμπασης, Δήμητρα Μαλταμπέ, Αλεξάνδρα Μαράτη, Καλλιρρόη Μαρούδα, Ελεάννα Μαρτίνου, Δημήτρης Μεράντζας, Κατερίνα Μερτζάνη, Κατερίνα Μπουρατζή, Αντωνία Παπατζανάκη, Νατάσσα Πουλαντζά, Παναγιώτης Σιάγκρης, Ευανθία (Έφη) Σούτογλου, Βαρβάρα Σπυρούλη, Γιάννης Στεφανάκις, Βασίλης Τάγκαλος, Μαριάννα Τρώντσιου, Μαρία Τσεσμελή, Πόπη Τσουκάτου, Αλέξης Φούντζουλας, Έφη Φουρίκη.
Αθηνά Σχινά – Ιστορικός Τέχνης (ΕΚΠΑ) κι Επιμελήτρια της έκθεσης: Οι 31οι ΠΛΟΕΣ είναι αφιερωμένοι εφέτος στο φως, στις διάφορες πηγές και ποιότητές του, στις εντάσεις και αντανακλάσεις του, στις εκφάνσεις κι επενέργειές του, στους συνδυασμούς επίσης καθώς και στις «μεταμορφώσεις» του, στις ιδιότητες και σημασίες του, αλλά και στους ποικίλους τρόπους μέσω των οποίων αυτό διατυπώνεται στα έργα της τέχνης.
Την αφορμή για το θέμα την έδωσε ένα ζήτημα που μας απασχολεί όλους τον
τελευταίο καιρό, επηρεάζοντας σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητά μας. Πρόκειται για την Τεχνητή Νοημοσύνη, που ευρέως αναφέρεται και ως φως της γνώσης. Δεν θα δαιμονοποιήσουμε, ούτε θα προπαγανδίσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη. Παρ’ότι βιώνουμε την αρχή των επιτευγμάτων της, είναι ήδη γνωστά τα οφέλη της στην Ιατρική, στην Οικονομία, στην Διοίκηση, στην Επιχειρηματικότητα και γενικότερα στην έρευνα. Δεν μπορούμε ωστόσο να γνωρίζουμε από τώρα, τί θα γίνει στο μέλλον με την βιοηθική και με την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Μέχρι να διαμορφωθούν κανονιστικά πλαίσια ελέγχου ως προς την χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, θα υπάρχει ένας ισχυρός προβληματισμός, αναφορικά με την ζωή, την τέχνη και την σκέψη μας.
Το παρελθόν του πολιτισμού μας, έχει δώσει πολλά παραδείγματα σχετικά με το φως, τις αποκαλύψεις και την ιδιοσυστασία του, τις λειτουργίες και τις αναγωγές του, τους συμβολισμούς και τις αντανακλάσεις του. Κι όπως γνωρίζουμε, το φως είναι κύμα και σωμάτιο. Δεν είναι ύλη, αλλά όμως συμπεριφέρεται ως ύλη. Οι καλλιτέχνες το εκφράζουν ως μια γέφυρα ανάμεσα στην φύση και στη ζωή, στο μικρόκοσμο και στην μεγα κλίμακα, υποσημαίνοντας την αλληλουχία του με το σκοτάδι ή με τις αλλαγές της τονικότητας των χρωμάτων. Μέσα από τις διακυμάνσεις και τις τονικότητες του φωτός, αναδεικνύεται η συνύπαρξη της φυσικής, της συναισθηματικής και της πνευματικής παραμέτρου του «εαυτού». Επιπλέον, μέσα από τα εκτιθέμενα έργα της έκθεσης αντικατοπτρίζεται -εκτός από το χωροχρόνο και τη μνήμη- η σχέση μας με την «ετερότητα». Με βάση τις αλληγορίες του φωτός και των εικονιστικών του συμφραζομένων ή των ποικίλων αποτυπώσεων της εικαστικής χειρονομίας, τονίζεται ανάμεσα στ’άλλα και η σχέση συνείδησης, υποσυνειδήτου και συλλογικού ασυνειδήτου, εφόσον ο καλλιτέχνης είναι γνωστό πως εκφράζεται σύμφωνα με τους τρόπους που προσλαμβάνει, αναπλάθει και μετουσιώνει την δική του πραγματικότητα. Και την μετουσιώνει, τόσο αισθαντικά, όσο και δραματικά, ως σύμπραξη του εφήμερου και της κοσμοαντίληψής του.
Το ζήτημα ωστόσο δεν περιορίζεται μόνο στους τρόπους που ο καλλιτέχνης φιλοτεχνεί πτυχές της κοσμοαντίληψής του. Συμπληρώνεται και με τους τρόπους που μπορεί ο θεατής να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας, με τα έργα του. Αυτός είναι κι ο λόγος που η τωρινή έκθεση είναι αφιερωμένη τιμητικά στον Καρλ Γιούνγκ (1875-1961), καθώς εφέτος συμπληρώνονται 150 χρόνια από τη γέννησή του. Γιατί, ο Καρλ Γιούνγκ ήταν εκείνος που άνοιξε μεγάλους δρόμους ως προς την ερμηνεία των έργων της τέχνης, με την αναλυτική και συμβολική του ψυχολογία του βάθους, την επενέργεια επίσης του συλλογικού ασυνειδήτου στην καθημερινότητά μας, τη λειτουργία του κόσμου των αρχετύπων και κυρίως το φως που κρύβουν εκεί, (ασυναισθήτως) τα σκοτάδια της ψυχής μας.
Εγκαίνια έκθεσης: Σάββατο 26 Ιουλίου (20:00)
Διάρκεια έκθεσης: Σάββατο 26 Ιουλίου έως και Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου 2025
Ημέρες και ώρες λειτουργίας: 10.30 – 14.30 & 18.30 – 21.30 καθημερινά, εκτός Τρίτης.
Οι 31οι εικαστικοί ΠΛΟΕΣ, στο Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως της Άνδρου
Lumende Lumine / Φως εκ Φωτός
Σχόλια για αυτό το άρθρο