Ζέτη Φίτσιου: «Υπάρχουν αρκετά δίπολα στην κοινωνία»

Η Ζέτη Φίτσιου αποτελεί μία ξεχωριστή και ουσιαστική παρουσία στη σύγχρονη ελληνική δραματουργία,είναι μια δημιουργός που προσεγγίζει το θέατρο όχι απλώς ως χώρο καλλιτεχνικής έκφρασης, αλλά ως πεδίο κοινωνικού στοχασμού, ανθρώπινης αναζήτησης και βαθύτερης κατανόησης της πραγματικότητας! Η γραφή της χαρακτηρίζεται από την ευαισθησία ενός ανθρώπου που αφουγκράζεται την εποχή του, παρατηρεί τις αντιφάσεις της κοινωνίας και αναζητά, πίσω από την επιφάνεια των γεγονότων εκείνες τις αθέατες αλήθειες που καθορίζουν τη συμπεριφορά, τις επιλογές και τις σχέσεις των ανθρώπων. Με σπουδές στην Κοινωνιολογία και αποφοίτηση από τη δραματική σχολή του Θεάτρου Τέχνης ‘’Κάρολος Κουν’’, η Ζέτη Φίτσιου συνδυάζει δημιουργικά την κοινωνική παρατήρηση με τη θεατρική παιδεία, την αναλυτική σκέψη με τη δραματουργική φαντασία και την ανθρώπινη εμπειρία με τη δύναμη του θεατρικού λόγου. Πρόκειται για μια δημιουργό που δεν αντιμετωπίζει τη συγγραφή ως αποκομμένη πνευματική δραστηριότητα, αλλά ως μια ζωντανή διαδικασία επικοινωνίας με τον κόσμο, τους ανθρώπους και το παρόν. Στον πυρήνα της συγγραφικής της ταυτότητας βρίσκεται η βαθιά πεποίθηση ότι η γλώσσα δεν είναι απλώς το μέσο με το οποίο αρθρώνεται ένα έργο, αλλά ένας καθοριστικός παράγοντας που διαμορφώνει το περιεχόμενό του, προσδιορίζει την κατεύθυνση του και φωτίζει τον προορισμό του… Οι λέξεις στη δραματουργία της δεν λειτουργούν ως απλά εργαλεία διαλόγου- γίνονται φορείς νοήματος αποκαλύψεων, αντιθέσεων και υπόγειων συγκρούσεων. Μέσα από αυτές οργανώνεται η σκηνική πραγματικότητα, αποκαλύπτονται οι εσωτερικές διαδρομές των προσώπων και αναδεικνύονται οι κοινωνικές συνθήκες που τα περιβάλλουν. Η Ζέτη Φίτσιου ,αντλεί την έμπνευσή της από τους ανθρώπους και από το σήμερα, από την καθημερινότητα που συχνά προσπερνούμε χωρίς να αναγνωρίζουμε το δραματικό της βάθος. Εκεί, όπου κάποιος άλλος μπορεί να δει ένα συνηθισμένο περιστατικό, εκείνη αναζητά μία ιστορία, μία αντίφαση, μια αθέατη σύγκρουση, ένα ερώτημα που αξίζει να μεταφερθεί στη σκηνή. Η θεατρική της γραφή αποδεικνύει ότι η σύγχρονη δραματουργία μπορεί να παραμένει βαθιά ανθρώπινη και ταυτόχρονα να συνομιλεί με τις μεγάλες κοινωνικές αγωνίες της εποχής. Δεν έχει ανάγκη να καταφύγει σε εύκολες βεβαιότητες ή σε προκατασκευασμένα συμπεράσματα. Αντιθέτως, επιλέγει να ανοίγει δρόμους προβληματισμού, να δημιουργεί συνθήκες αναγνώρισης και να αφήνει τον θεατή ελεύθερο να αναμετρηθεί με όσα βλέπει, ακούει και αισθάνεται. Αυτή ακριβώς η στάση προσδίδει στη συγγραφική της φυσιογνωμία ιδιαίτερο ενδιαφέρον: η δημιουργός δεν επιδιώκει να υπαγορεύσει στο κοινό τι πρέπει να σκεφτεί, αλλά να του προσφέρει το υλικό για να σκεφτεί βαθύτερα, να αισθανθεί ουσιαστικότερα και να ανακαλύψει τη δική του αλήθεια μέσα στη θεατρική εμπειρία. Η σημαντική αυτή η πορεία επισφραγίστηκε με την απονομή του Κρατικού Βραβείου Συγγραφής Θεατρικού Έργου για το έργο της ‘’Οι από κάτω’’, μιας διάκρισης που αναδεικνύει την ιδιαίτερη θέση της στο σύγχρονο θεατρικό τοπίο. Η δυναμική της δραματουργία τολμά να κοιτάξει κάτω από την επιφάνεια της κοινωνικής πραγματικότητας και να αναζητήσει τις αθέατες συνδέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Η αναγνώριση αυτή δεν αφορά μόνο την ποιότητα της γραφής της, αλλά και την ικανότητά της να μετατρέπει ένα σύγχρονο κοινωνικό ζήτημα σε θεατρική σύνθεση με συμβολική δύναμη, αλληγορικό βάθος και διαχρονική ανθρώπινη απήχηση. Η παράσταση ‘’Οι από κάτω’’ που θα συνεχίσει για δεύτερη σεζόν στο θέατρο κόσμημα Auditorium -επισκεφθείτε το, βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας- και θα δώσει δύο παραστάσεις 9 και 10 Νοεμβρίου στο θέατρο Αυλαία της Θεσσαλονίκης- αναδεικνύει τη δύναμη αυτής της θεατρικής πρότασης και τη δυνατότητα της να συναντήσει το κοινό μέσα από ερωτήματα που παραμένουν επίκαιρα. Η δημιουργική της διαδρομή, ωστόσο, δεν σταματά εδώ. Η Ζέτη Φίτσιου ετοιμάζεται να δοκιμαστεί για πρώτη φορά σε μία διαφορετική λογοτεχνική φόρμα, στρέφοντας τη συγγραφική της ματιά από το θεατρικό έργο στο μυθιστόρημα. Η νέα αυτή αναζήτηση ανοίγει ένα διαφορετικό ορίζοντα έκφρασης για μια δημιουργό που ενδιαφέρεται πρωτίστως για τον άνθρωπο, τη γλώσσα και τις αθέατες διαδρομές της ανθρώπινης εμπειρίας. Με την ίδια όρεξη για δημιουργία και την επιθυμία να ολοκληρώσει σύντομα το πρώτο της μυθιστόρημα, καλείται να εξερευνήσει τις δυνατότητες μιας νέας αφηγηματικής επικράτειας, διατηρώντας ζωντανό τον πυρήνα της καλλιτεχνικής της αναζήτησης. Η Ζέτη Φίτσιου είναι μία δημιουργός που αναζητά το ουσιαστικό πίσω από το προφανές και το ανθρώπινο πίσω από το κοινωνικό σχήμα. Μια συγγραφέας που εμπιστεύεται τη δύναμη της γλώσσας, τη δυνατότητα της αλληγορίας και την ελευθερία της τέχνης να ανοίγει δρόμους σκέψης. Και ‘’Οι από κάτω’’ αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της δημιουργικής φιλοσοφίας: ένα έργο που μας καλεί να κοιτάξουμε πέρα από τα όρια των κόσμων μας, να αναγνωρίσουμε τις κοινές μας αγωνίες και να αναρωτηθούμε αν η αληθινή πρόοδος μιας κοινωνίας αρχίζει ακριβώς από τη στιγμή που παύουμε να βλέπουμε τον άλλο ως ξένο. Γιατί, τελικά, η μεγάλη δύναμη του θεάτρου δεν βρίσκεται μόνο σε όσα αποκαλύπτει πάνω στη σκηνή, αλλά και σε όσα μας κάνει να ανακαλύπτουμε μέσα μας. Και όταν μία συγγραφέας κατορθώνει να μετατρέψει αυτή την ανακάλυψη σε αφορμή ουσιαστικής ανθρώπινης συνάντησης, τότε η γραφή της αποκτά μια αξία που ξεπερνά τα όρια της παράστασης και συνεχίζει να συνομιλεί με τον κόσμο πολύ μετά την αυλαία.

ΣχετικάΆρθρα

-Πώς μπήκε η συγγραφή στη ζωή σου;

Δεν ήμουν το παιδί που διάβαζα βιβλία ή που μου άρεσε η λογοτεχνία και το θέατρο. Μου άρεσαν τα μαθηματικά, η φυσική και ο χορός. Κάποια στιγμή,όμως, ένιωσα την ανάγκη να γράψω κι έτσι ξεκίνησα. Όμως ήταν τόσο καινούριος αυτός ο κόσμος για εμένα, που στην αρχή όταν με ρωτούσε κάποιος “με τι ασχολείσαι;” είχα συστολή να πω ότι γράφω. Ξεκίνησα όμως με μεγάλη όρεξη, αθωότητα και ορμή. Όσο περνάνε τα χρόνια καταλαβαίνω τις τεράστιες δυνατότητες έκφρασης που έχει ο άνθρωπος γράφοντας. Μια αρχική έμπνευση είναι η αφετηρία, η γλώσσα είναι το μέσο, και το περιεχόμενο είναι αυτό που δημιουργεί τον προορισμό ενός έργου.

-Από πού αντλείς τη θεματολογία των έργων σου;

Από τα πάντα. Κυρίως όμως από τους ανθρώπους και από το σήμερα. Άλλωστε οι πηγές έμπνευσης σ’ αυτή την κοινωνία του καθημερινού παραλογισμού και της ατελείωτης τρέλας, είναι αστείρευτες. Ένας συγγραφέας μπορεί να μιλά μέσα από το έργο του για όλα εκείνα που πιστεύει ότι έχει κάτι να πει, κάτι να προσθέσει. Για όλα εκείνα που τον ανησυχούν, τον ηρεμούν, τον θυμώνουν, τον κάνουν να σηκώνεται από τη θέση του. Το μεγάλο πλεονέκτημα που έχει ένας συγγραφέας, είναι ότι μπορεί να μιλάει με δυνατή φωνή μέσα από τα έργα του.

-Πώς είναι να σε τιμούν με το Κρατικό Βραβείο Συγγραφής θεατρικού έργου;

Πολύ ευχάριστο. Αν και τον τελευταίο καιρό παρακολούθησα με ενδιαφέρον τη συζήτηση που άνοιξε σε σχέση με τις βραβεύσεις των καλλιτεχνών. Βλέπω καλλιτέχνες που αρνούνται να λάβουν το βραβείο για λόγους που είναι σημαντικοί. Να σου πω την αλήθεια τους θαυμάζω που είναι απαλλαγμένοι από την ανάγκη αναγνώρισης. Είναι μια στάση πολύ ώριμη απέναντι στην τέχνη. Εγώ από την πλευρά μου το αντιμετωπίζω με μια πιο απλή λογική, χαίρομαι πολύ όταν κάποιος αναγνωρίζει τη δουλειά μου και μου δίνει ένα βραβείο. Το θεωρώ μεγάλη τιμή για το έργο μου. Έτσι και με το κρατικό βραβείο χάρηκα πολύ, το ευχαριστήθηκα, και μετά το άφησα πίσω και προχώρησα.

-“Οι από κάτω” είναι έργο αλληγορικό;

Κατά τη γνώμη μου, ναι, έχει συμβολικό κι αλληγορικό χαρακτήρα. Είναι μια επιτηδευμένη αντιστροφή της πραγματικότητας. Από τη μια βλέπουμε έναν υπόνομο, που εξ’ ορισμού είναι ένα μέρος βρόμικο, να κατοικείται από ανθρώπους που προσπαθούν να κρατούν καθαρή τη συνείδηση τους. Και από την άλλη παρακολουθούμε τους από πάνω, της επάνω κοινωνίας, να ζουν βυθισμένοι -και επαναπαυμένοι- στην κενότητα, τη ματαιότητα και τον εγωισμό.

-Πώς θα χαρακτήριζες τη γραφή σου;

Εν εξελίξει…

-Το έργο σου συνδέει την ανθρώπινη ιστορία με σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα;

Για μένα αυτά τα δυο ταυτίζονται. Οι προσωπικές ιστορίες του κάθε ανθρώπου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τα σύγχρονο κοινωνικό σύνολο. Είμαστε όλοι παιδιά της κοινωνίας μας ενώ ταυτόχρονα είμαστε αυτοί που τη διαμορφώνουμε. Όταν μιλάμε σήμερα για παθογένειες πρέπει την ίδια στιγμή να θυμόμαστε και την ευθύνη που έχουμε όπως και το δικαίωμα μας να αλλάζουμε ό,τι δεν λειτουργεί. Ο ενεργός πολίτης πρέπει να είναι στο επίκεντρο της κοινωνίας και να αναγνωρίζει τη δύναμη που έχει. Τότε μόνο μπορεί να λύσει τα οποιαδήποτε κοινωνικά προβλήματα και να δώσει λύσεις. Με την απλή παραδοχή ότι “αυτή είναι η κοινωνία μας και ποιος να την αλλάξει” δεν μπορείς να πας μακριά…

-Τελικά η κοινωνία μας χωρίζεται στους ‘’από κάτω’’ και στους ‘’από πάνω;’’

Υπάρχουν αρκετά δίπολα στην κοινωνία. Ειδικά στην ελληνική. Κινούμαστε πάντα στο “εμείς” και στο οι “άλλοι”. Έτσι έχουμε μάθει, να κάνουμε αυτόν το διαχωρισμό και να παίρνουμε το μέρος του ενός ή του άλλου. Αυτό έχει τα θετικά του και τα αρνητικά του. Από τη μια παίρνεις μια θέση απέναντι σε κάτι που δεν σου αρέσει – οπότε και δημιουργείται το δίπολο- από την άλλη όμως μπορείς πολύ εύκολα να εγκλωβιστείς σε αυτή τη θέση και να μη μπορείς να δεις κανένα θετικό στους απέναντι. Θα προτιμούσα μια κοινωνία που θα εστίαζε στο “όλοι μαζί”, χωρίς “πάνω” και “κάτω”, χωρίς “εμείς” και “εσείς”, χωρίς διακρίσεις, χωρίς δίπολα, χωρίς διχασμούς, χωρίς διχόνοιες. Στο έργο, αυτοί οι δυο κόσμοι κάποιοι στιγμή συγκλίνουν, βρίσκουν κοινά και στο τέλος κατανοεί ο ένας τον άλλον. Γιατί όλοι έχουμε βαθιά μέσα μας τις ίδιες ανησυχίες, τους ίδιους φόβους, τις ίδιες ανασφάλειες. Αν το καλοσκεφτείς είναι περισσότερα αυτά που μας ενώνουν ή θα έπρεπε να μας ενώνουν από ότι αυτά που μας χωρίζουν.

-Ποια μηνύματα θέλεις να περάσεις στο κοινό;

Όταν ξεκίνησα να γράφω πίστευα ότι έπρεπε να περνάω μηνύματα με τα έργα μου. Όταν μετά κατάλαβα ότι ο καθένας παίρνει από την τέχνη αυτό που εκείνος θέλει και αυτό που την προκειμένη στιγμή έχει ανάγκη να πάρει, τότε σταμάτησα να επιδιώκω να στέλνω μηνύματα. Γράφω αυτό που θέλω να πω και ελπίζω να βρει στην απέναντι πλευρά ανθρώπους που θα έχει κάτι να τους πει. Είναι σημαντικό τα έργα να έχουν πολλά επίπεδα, ώστε ο καθένας να το φτάνει ως εκεί που θέλει.

-Μπορεί μία καλή παράσταση -εν γένει το θέατρο- να κάνει τον κόσμο μας καλύτερο;

Η τέχνη δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, αλλά μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο κι αυτό είναι σπουδαίο. Αυτή είναι η δύναμη των καλλιτεχνών, να φωτίζουν νέα μονοπάτια, να ανοίγουν δρόμους ή λεωφόρους προς έναν κόσμο στον οποίο ο άνθρωπος έχει ενεργό και όχι παθητικό ρόλο. Η τέχνη, όπως για παράδειγμα μια καλή παράσταση, μπορεί να αφυπνίσει τον άνθρωπο κι αυτό είναι η αρχή για έναν καλύτερο κόσμο.

-Η παράσταση είναι μία ιστορία που μας προτρέπει να υπάρχουμε, να ακούσουμε και να βρούμε χώρο σε μία κοινωνία γεμάτη αποκλεισμούς και αντιφάσεις;

Είναι μια παράσταση που θέλει να ενώσει διαφορετικούς κόσμους κι έτσι ο ένας να μπορέσει να κατανοήσει την διαφορετικότητα του άλλου, να την αποδεχθεί και να πορευτούνε μαζί κι όχι χωριστά.

-Τι καινούργιο ετοιμάζεις;

Για πρώτη φορά δεν γράφω θεατρικό έργο, αλλά ένα μυθιστόρημα. Αυτό είναι πραγματικά κάτι “καινούριο” για εμένα κι έχω πολύ όρεξη να το ολοκληρώσω!