ΤΩΡΑ |
Θρύλοι, μύθοι, τραγούδια, προφητείες. Όλα για την Κωνσταντινούπολη, τη Βασιλεύουσα, την Πόλη, την πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, που στις 29 Μαϊου 1453 έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Η Dr Truth Pavri μελέτησε ιστορικά έγγραφα και παρουσιάζει σε δύο μέρη, την κρυμμένη αλήθεια πίσω από το κοσμοϊστορικό αυτό γεγονός. Δείτε σήμερα στο πρώτο μέρος, τα γεγονότα μέχρι την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης.Αποφράς ημέρα η 29η Μαίου 1453. Η λέξη “αποφράς” βγαίνει από τις λέξεις από+φράζω (λέω) = καταραμένη, γρουσούζικη μέρα, ημέρα την οποία δεν θα ήθελε κανείς να την αναφέρει, επειδή θυμίζει το θλιβερό γεγονός της Αλωσης. Η λέξη “άλωση” προέρχεται από το ρήμα αλίσκομαι που σημαίνει καταναλώνομαι, καταστρέφομαι και ειδικά για τις πόλεις σημαίνει κατάληψη, κατοχή. Πως όμως φτάσαμε ως εκεί; Ποιά γεγονότα επηρέασαν και έφεραν το τέλος του Βυζαντίου; Ποια είναι η αλήθεια πίσω από την Άλωση; Ας δούμε πρώτα τους ηγέτες αυτής της ιστορικής σύγκρουσης, τον Μωάμεθ Β΄ και τον Κωνσταντίνο ΙΑ΄Παλαιολόγο.
O Mωάμεθ Β΄ ο Πορθητής, γεννήθηκε στην Αδριανούπολη στις 30 Μαρτίου του 1432. Έγινε σουλτάνος σε ηλικία μόλις 19 ετών και όταν πολιόρκησε την Πόλη ήταν 21 ετών. Σκληροτράχηλος , φιλοπόλεμος, με στρατιωτικά χαρίσματα, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις επιστήμες και την αστρολογία, διάβαζε παραμύθια, ήταν προστάτης των λογίων, μιλούσε εκτός από τα τουρκικά άλλες 5 γλώσσες. Μανιώδης πότης και παθιασμένος αμφιφυλόφιλος, ήταν όμως συγχρόνως και ευσεβής μουσουλμάνος γι΄αυτό και οι δερβίσηδες τον λάτρευαν και τον εξυμνούσαν. Η επιθυμία να κατακτήσει την Κωνσταντινούπολη του είχε γίνει έμμονη ιδέα. Έμενε άγρυπνος τη νύχτα χαράσσοντας σε χαρτί το σχέδιο της πόλης και μελετώντας τα σημεία από όπου θα μπορούσε να επιτεθεί.
O Kωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 8 Φεβρουαρίου 1405, άρα όταν έγινε η πολιορκία της ήταν 48 ετών. Ήταν μέλος της δυναστείας των Παλαιολόγων που κατείχαν το Δεσποτάτο του Μοριά και της Ηπείρου. Είχε τη φήμη καλού στρατιωτικού, ενώ η ακεραιότητά του ήταν
γνωστή. Είχε παντρευτεί δύο φορές και οι γυναίκες του είχαν πεθάνει, η πρώτη από άγνωστα αίτια, η δεύτερη πάνω στη γέννα.
Ο Κωνσταντίνος ήταν Ενωτικός, πίστευε ότι η αυτοκρατορία θα σωζόταν αν γινόταν η ένωση των Εκκλησιών. Το 1448 ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ιωάννης Η΄, αδελφός του Κωνσταντίνου, πέθανε. Ο Ιωάννης δεν είχε αποκτήσει παιδιά και έτσι στο θρόνο τον διαδέχτηκε ο Κωνσταντίνος. Λόγω των ενωτικών του απόψεων, για να μην δημιουργηθούν επεισόδια, η στέψη δεν έγινε στην Πόλη αλλά στο Μυστρά. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος πρόσθεσε στο επώνυμό του και το “Δραγάσης¨” από το επώνυμο της Σέρβας μητέρας του, την οποία αγαπούσε υπερβολικά και η οποία τον επηρέαζε σε κάθε του απόφαση.
Ίσως ήταν μοιραίο λάθος του Κωνσταντίνου όταν, την άνοιξη του 1451 έστειλε πρεσβεία στον Μωάμεθ, ζητώντας περισσότερα χρήματα, διπλάσια από αυτά που πλήρωνε στους Βυζαντινούς, για τις δαπάνες φύλαξης του πρίγκηπα Ορχάν. Ο Ορχάν ζούσε στην Κωνσταντινούπολη για να είναι ασφαλής, επειδή ήταν μέλος της οθωμανικής δυναστείας και πιθανός διάδοχος. Ο Μωάμεθ δέχτηκε την πρεσβεία με προσποιητή κατανόηση και τους είπε ότι θα απαντήσει σύντομα στο αίτημά τους. Η άστοχη αυτή ενέργεια του Κωνσταντίνου αποτέλεσε την αφορμή να πάρει τις τελικές του αποφάσεις. Διέταξε να σταματήσει τελείως η χορηγία για τον Ορχάν και άρχισε να καταστρώνει τα τελικά του σχέδια για την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης.
Το πρώτο βήμα ήταν η κατασκευή ενός φρουρίου στο στενότερο σημείο του Βοσπόρου ώστε να ελέγχει την είσοδο και την έξοδο των καραβιών. Τον Μάρτιο του 1452 στρατιά από μηχανικούς, οικοδόμους και εργάτες άρχισε να χτίζει με τρομερή ταχύτητα. Ο Κωνσταντίνος διαμαρτυρήθηκε, ο Μωάμεθ τον αγνόησε και τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς ολοκληρώθηκε το Ρούμελι Χισάρ (Κάστρο της Δύσης) όπως λέγεται σήμερα. Ο Μωάμεθ τοποθέτησε φρουρά με 400 άντρες οπλισμένους με κανόνια και διέταξε κάθε πλοίο που θα περνούσε το Βόσπορο να σταματάει εκεί και να πληρώνει φόρο αλλιώς θα βυθιζόταν. Ετσι εξασφάλισε τον έλεγχο της ναυσιπλοϊας και απομόνωσε την Κωνσταντινούπολη από όλες τις περιοχές της Μαύρης Θάλασσας που την προμήθευαν τρόφιμα.
Ένα βενετσιάνικο καράβι που προσπάθησε να περάσει χωρίς να πληρώσει το βύθισαν με μια κανονιά, οι ναύτες αποκεφαλίστηκαν και ο καπετάνιος του πλοίου ανασκολοπίστηκε, δηλαδή σουβλίστηκε ζωντανός για παραδειγματισμό.
Η διαμάχη των Ενωτικών με Ανθενωτικούς δεν ήταν μόνο θρησκευτική, ήταν και πολιτική. Βλέποντας τη επερχόμενη διάλυση του Βυζαντίου, οι Πάπες για να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα, απαιτούσαν την ένωση της Ορθόδοξης με την Καθολική Εκκλησία. Ο λαός όμως της Κωνσταντινούπολης που είχε περάσει μαρτύρια από τους Λατίνους την περίοδο των Σταυροφοριών, δεν ήθελε να ακούσει για ένωση και έλεγε: “Kαλύτερα μαντήλα τουρκική παρά τιάρα λατινική”.
Ο Κωνσταντίνος όμως, βλέποντας ότι η μόνη του ελπίδα ήταν η βοήθεια της Καθολικής Ευρώπης, αγνόησε τη λαϊκή οργή και έστειλε πρεσβεία στον Πάπα Νικόλαο Ε΄, ο οποίος έθεσε σαν προϋπόθεση για οποιαδήποτε βοήθεια την ένωση των Εκκλησιών. Ο αυτοκράτορας γνωρίζοντας την σφοδρή αντίδραση λαού και κλήρου σε μια τέτοια πράξη, ζήτησε από τον Πάπα να του στείλει ικανούς και πειστικούς ιερείς που θα έπειθαν τον λαό για τα οφέλη της ένωσης. Έτσι, το Νοέμβριο του 1452 έφτασαν στην Πόλη, ο καρδινάλιος Κιέβου Ισίδωρος και ο Λατίνος αρχιεπίσκοπος Λέσβου Λεονάρδος. Ήταν και οι δύο ελληνικής καταγωγής. Μαζί τους είχαν μόνο 200 πολεμιστές. Στις 12 Δεκεμβρίου 1452 ο Ισίδωρος λειτούργησε στην Αγιά Σοφιά και κατόπιν κηρύχτηκε η ένωση όπως την είχε αποφασίσει η Σύνοδος της Φλωρεντίας. Την ίδια ώρα όμως, ο λαός, στη μεγάλη του πλειοψηφία είχε συγκεντρωθεί στη Μονή του Παντοκράτορα, όπου ζούσε ο Γεώργιος Σχολάριος, γνωστός ανθενωτικός και (τι σύμπτωση!) έγινε ο πρώτος Πατριάρχης μετά την Άλωση, με απόφαση του Μωάμεθ.
To καλοκαίρι του 1452, ένας Ούγγρος (ή Σάξονας) μηχανικός, ο Ουρβανός, πήγε στην Κωνσταντινούπολη να πουλήσει τις υπηρεσίες του. Ο Ουρβανός ήταν κατασκευαστής κανονιών, ένα όπλο που τότε πρωτοεμφανιζόταν στις πολεμικές επιχειρήσεις. Οι Βυζαντινοί δεν του έδωσαν τα χρήματα που ζητούσε, έτσι πήγε στον Μωάμεθ που τον πλήρωσε τα 4πλάσια χρήματα για να φτιάξει ένα τεράστιο κανόνι που το τοποθέτησαν στο κάστρο Ρούμελι Χισάρ. Έπειτα ο Μωάμεθ είπε στον Ουρβανό να φτιάξει ένα κανόνι διπλάσιο από το πρώτο. Το κανόνι αυτό το έφτιαξαν στην Αδριανούπολη, η κάνη του είχε μήκος 8 μέτρα και μπορούσε να εκτοξεύει πέτρινα βλήματα βάρους 400 κιλών. Με τη χορηγία του Σουλτάνου, ο Ουρβανός κατασκεύασε πολλά κανόνια, γύρω στα 70, δίνοντας του έτσι την υπεροπλία σε αυτόν τον τομέα.
Από τον Φεβρουάριο του 1453 ο Μωάμεθ άρχισε να ετοιμάζει στρατό για να πολιορκήσει την Κωνσταντινούπολη. Λέγεται ότι το πεζικό του ήταν 150.000
άνδρες αλλά τα τακτικά στρατεύματα πρέπει να ήταν 70.000-90.000 στρατιώτες. Οι υπόλοιποι ήταν επικουρικό προσωπικό. Είχαν επίσης συγκεντρωθεί πλήθη Τούρκων ατάκτων γιατί ο Μωάμεθ είχε υποσχεθεί τριήμερη λεηλασία αν πέσει η Πόλη. Υπήρχαν ακόμη πολυάριθμοι δερβίσηδες και μοναχοί που εμψύχωναν και φανάτιζαν τους στρατιώτες.
Ο Μωάμεθ έφτιαξε για πρώτη φορά και στόλο με 150 καράβια. Έτσι πια οργανωμένος ξεκίνησε για την πολιορκία. Τα πρώτα οθωμανικά αποσπάσματα εμφανίστηκαν στα περίχωρα της Κωνσταντινούπολης στις 2 Απριλίου, ενώ σταδιακά όλο το στράτευμα έφτασε έξω από τα τείχη έως τις 5 Απριλίου. Έφτασε και ο Σουλτάνος με τις τελευταίες μονάδες και απέκλεισε την Πόλη από στεριά και θάλασσα. Στις 6 Απριλίου κηρύχτηκε επίσημα η πολιορκία, αφού πρώτα και σύμφωνα με τα έθιμα της εποχής ζήτησε να του παραδοθεί η Κωνσταντινούπολη υποσχόμενος ότι θα σεβόταν τη ζωή και την περιουσία των κατοίκων της όμως η πρότασή του απορρίφθηκε και έτσι άρχισε σφοδρό βομβαρδισμό με αποτέλεσμα ένα μέρος των τειχών κοντά στην Χαρίσια Πύλη να καταστραφεί. Ευτυχώς όμως επισκευάστηκε γρήγορα.
Oι Bυζαντινοί υπερασπιστές ήταν 4.937 στρατιώτες και περίπου 2000 ξένοι, Ενετοί, Γενουάτες, Σικελοί. Διέθεταν και πυροβολικό, το οποίο όμως σίγησε γρήγορα λόγω της ελάχιστης ποσότητας πυρίτιδας που είχαν, αλλά και λόγω των καταστροφών που προκαλούσε στα τείχη κάθε κανονιά. Υπήρχαν επίσης στον Κεράτιο Κόλπο 26 πολεμικά πλοία.
Για να επισκευάσει τα τείχη, ο Κωνσταντίνος ζήτησε από τους άρχοντες να τον βοηθήσουν αυτή την δύσκολη ώρα, αλλά αυτοί προτίμησαν να κρατήσουν τα πλούτη τους. Μερικοί τοκογλύφοι μάλιστα είχαν έρθει σε συνεννόηση με τον Μωάμεθ για να εξαγοράσουν την ελευθερία τους. Ο Μωάμεθ, επειδή το Κοράνι απαγορεύει αυστηρά την τοκογλυφία, όταν μπήκε στην Κωνσταντινούπολη, τους κατέσφαξε αφού πρώτα άρπαξε τις περιουσίες τους.
Απελπισμένος στράφηκε στις εκκλησίες και στα μοναστήρια ζητώντας τους μολυβένιους τρούλους και τα χρυσά και τα ασημένια αναθήματα των πιστών. Οι κληρικοί και οι μοναχοί αντέδρασαν έντονα. Τον είπαν εξωμότη, αποστάτη, προδότη, πουλημένο στους Φράγκους, που δούλευε για τη δόξα του Πάπα και της Ρώμης.
Από τους Χριστιανούς ηγέτες της Ευρώπης ο Ούγγρος Ιωάννης Ουνάδης για να στείλει βοήθεια ζήτησε να πάρει και μάλιστα προκαταβολικά, δύο πόλεις, τη Μεσημβρία και την Σηλυβρία. Ο Κωνσταντίνος δέχτηκε αλλά βοήθεια δεν έφτασε ποτέ. Ο βασιλιάς της Καταλανίας ζήτησε για αντάλλαγμα τη Λήμνο. Οι Βυζαντινοί συμφώνησαν αλλά ούτε αυτός έστειλε βοήθεια. Ο Σέρβος ηγεμόνας Γεώργιος Βράνκοβιτς αντί να στείλει στους Βυζαντινούς έστειλε στρατεύματα να πολεμήσουν μαζί με τον Μωάμεθ! Οι Βενετοί έστειλαν μεν πέντε καράβια αλλά υποχρέωσαν τον Κωνσταντίνο να πληρώνει τους μισθούς των πληρωμάτων.
Μόνο η Γένοβα έστειλε δύο πλοία με επικεφαλής τον Ιουστινιάνη και 700 πολεμιστές. Γεννημένος το 1418, ο Ιουστινιάνης, εξαιρετικός στρατιωτικός και ειδικός στην αντιμετώπιση πολιορκιών, έλαβε από τον Κωνσταντίνο τον τίτλο του πρωτοστράτορα, δηλαδή του αρχιστρατήγου και την υπόσχεση να του δοθεί η Λήμνος αν η Πόλη δεν έπεφτε.
Έτσι είχαν τα πράγματα στις 6 Απριλίου 1453, όταν ο Μωάμεθ πολιόρκησε την Κωνσταντινούπολη. Τώρα γνωρίζουμε όλα τα πρόσωπα του δράματος: Ένας νεαρός φιλόδοξος και φιλήδονος σουλτάνος, ένας έντιμος αυτοκράτορας αλλά με ενωτικές τάσεις, κόντρα στο λαϊκό αίσθημα, ένας Πάπας αδύναμος να δει πέρα από τα στενά του συμφέροντα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες να παρακολουθούν αμέτοχοι και με κρυφή χαρά, ο λαός κλεισμένος μέσα στην Κωνσταντινούπολη εξαντλημένος και εξαθλιωμένος, οι πλούσιοι, αλύπητοι και αδιάφοροι, ο κλήρος σε παρακμή, να περιμένει το θαύμα και πάνω στα τείχη οι ηρωικοί μαχητές που είναι έτοιμοι να πολεμήσουν μόνο για την τιμή των όπλων…
Συνεχίζεται
Σχόλια για αυτό το άρθρο