ΤΩΡΑ |
Οι πίνακες του διακατέχονται από οράματα και ποιητικά στοιχεία, ενώ χαρακτηρίζονται σαν αινιγματικές συνθέσεις με τάσεις σουρεαλιστικές, μεταφυσικές και υπερρεαλιστικές. Τα έργα του κατά την περίοδο 1911-19 αναγνωρίζονται από την πλειοψηφία των τεχνοκριτικών σαν σημαντικά και ξεχωριστά στην ιστορία της μοντέρνας τέχνης.
Ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο, (Giorgio de Chirico), γεννήθηκε στο Βόλο στις 10 Ιουλίου 1888, και ήταν Ιταλός ζωγράφος, συγγραφέας και γλύπτης, γνωστός κυρίως σαν πρωτοπόρος της Μεταφυσικής ζωγραφικής (Pittura metafisica) αλλά και για την επιρροή που άσκησε σε καλλιτεχνικά ρεύματα του 20ου αιώνα, όπως ο υπερρεαλισμός και η Νέα Αντικειμενικότητα (Neue Sachlichkeit).
Ο πατέρας του εργαζόταν ως μηχανικός και επέβλεπε την κατασκευή του θεσσαλικού σιδηροδρομικού δικτύου το 1881, ενώ η μητέρα του ήταν πρώην τραγουδίστρια της όπερας. Η οικογένειά του εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα το 1897, εννέα χρόνια μετά τη γέννηση του. Το ελληνικό περιβάλλον και ο ελληνικός πολιτισμός, μέσα στον οποίο μεγάλωσε ο ντε Κίρικο, υπήρξε πηγή έμπνευσης για εκείνον. Σε ένα αυτοβιογραφικό του κείμενο, περιέγραψε τα παιδικά του χρόνια με αναφορά στην αρχαία Ελληνική μυθολογία και ειδικότερα στο μύθο της Αργοναυτικής εκστρατείας με αφετηρία το Βόλο. Πρώτος δάσκαλος του ντε Κίρικο υπήρξε ένας νέος Έλληνας ζωγράφος από την Τεργέστη, ονόματι Μαυρουδής. Αργότερα, την περίοδο 1903-5, φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή καλών Τεχνών με δασκάλους τους: Γεώργιο Ροϊλό, Κωνσταντίνο Βολανάκη και Γιώργο Ιακωβίδη. Το Μάιο του 1905 ο πατέρας του πέθανε και την επόμενη χρονιά, το φθινόπωρο του 1906, εγκαταστάθηκε μαζί με τη μητέρα και τον αδελφό του στο Μόναχο, όπου ξεκίνησε σπουδές στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών, παρακολουθώντας μαθήματα σχεδίου και ζωγραφικής. Αποχώρησε από την Ακαδημία πριν ολοκληρώσει τις σπουδές του και το καλοκαίρι του 1909 εγκαταστάθηκε στο Μιλάνο.
Το 1911 μετακόμισε στο Παρίσι έχοντας προηγουμένως επισκεφτεί για λίγες ημέρες το Τορίνο το οποίο απεικόνισε αργότερα σε μία σειρά πινάκων του. Εκμεταλλευόμενος τις διασυνδέσεις τού αδελφού του, στους καλλιτεχνικούς κύκλους του Παρισιού, ο ντε Κίρικο έγινα θερμά δεκτός και το 1912 παρουσιάστηκαν τρία έργα του στη Φθινοπωρινή Έκθεση (Salon), μία Αυτοπροσωπογραφία και οι συνθέσεις Το αίνιγμα ενός φθινοπωρινού απογεύματος και Το αίνιγμα του χρησμού.
Τον Ιούνιο του 1919, ο ντε Κίρικο βίωσε μία «αποκάλυψη», όπως ο ίδιος την αποκάλεσε αργότερα, πιθανότατα στη θέα ενός έργου του Τιτσιάνο στην Πινακοθήκη Μποργκέζε της Ρώμης, σηματοδοτώντας μία μεταβατική φάση στις αρχές της δεκαετίας τού 1920. Στα πλαίσια μίας βαθιάς αλλαγής, ξεκίνησε να αντιγράφει έργα των Δασκάλων της Ιταλικής Αναγέννησης, μιμούμενος το ύφος τους και αναπτύσσοντας ένα νεοκλασικό ύφος, σημαντικά διαφοροποιημένο από τις προγενέστερες δημιουργίες του.
Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν γεμάτα γνωριμίες, επιρροές από το έργο του Νίτσε, ταξίδια και εκθέσεις σε όλη την Ευρώπη αλλά και στην Νέα Υόρκη. Και στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ο ντε Κίρικο φιλοτέχνησε μία σειρά πινάκων στο ύφος του Ρενουάρ, σε μία χρονική περίοδο που γενικά η τέχνη του γνώρισε αρκετές αλλαγές, υιοθετώντας επίσης ένα είδος ακαδημαϊκού ρεαλισμού. Ξεχωριστή θέση κατέχουν οι πίνακες της σειράς των Μυστηριωδών λουτρών που ξεκίνησε να φιλοτεχνεί από το 1934 και παρουσιάστηκε δύο χρόνια αργότερα στη Νέα Υόρκη. Χαρακτηρίζονται από την επαναλαμβανόμενη απεικόνιση υδάτινων επιφανειών, με παρουσία γυμνών κολυμβητών και ανδρών με κοστούμια. O ντε Κίρικο εμπνεύστηκε τα Μυστηριώδη λουτρά από τον Μαξ Κλίνγκερ και αποτέλεσαν το καταληκτικό σημείο στην πορεία του προς ανανέωση της φόρμας και την αναζήτηση νέων μοτίβων. Το 1929, εκδόθηκε το σημαντικότερο λογοτεχνικό έργο του, το μυθιστόρημα Εβδόμερος. Οι κριτικοί διαφωνούν ως προς το λογοτεχνικό είδος που πραγματικά αντιπροσωπεύει.
Μετά την επιστροφή του στο Μιλάνο στα τέλη του 1939, καταπιάστηκε με έργα νεομπαρόκ ύφους, εμπνευσμένα από αντίστοιχα του Ρούμπενς ή του Βελάσκεθ, τα οποία και παρουσίασε το 1942 στη Μπιενάλε της Βενετίας. Το 1971 ξεκίνησε η καταγραφή του έργου του από τον Claudio Bruni Sakraischik, ενώ δύο χρόνια αργότερα, εκδόθηκε η πρώτη ανθολογία κειμένων του από τον Wienland Schmied. Πέθανε στις 20 Νοεμβρίου του 1978.
Νίκος Μουρατίδης
Η νεαρή και πολύ πετυχημένη Ελληνίδα σχεδιάστρια, Μαίρη Κατράτζου, έχει παραδεχτεί ότι σε κάποια σχέδια της έχει επηρεαστεί από το έργο του Ντε Κίρικο και από τα κοστούμια που έχει σχεδιάσει για το θέατρο.
Είναι από τους ζωγράφους που έχει κάνει δεκάδες αυτοπροσωπογραφίες του και έχει επηρρεαστεί από την αρχαία Ελλάδα και τον νεοκλασσικισμό.
Σχόλια για αυτό το άρθρο