ΤΩΡΑ |
Ενώ για τους ανθρώπους το πέρασμα του χρόνου φέρνει αρθρίτιδα, απώλεια μυϊκού ιστού, μνήμης και διάφορες ασθένειες, οι αστακοί παραμένουν αλώβητοι. Κι αυτό γιατί στο DNA του αστακού, ένα ειδικό ένζυμο, η τελομεράση αποτρέπει τον κυτταρικό θάνατο, που τελικά οδηγεί και το σύνολο του οργανισμού να φθείρεται και να πεθαίνει.
Έχουμε συνδυάσει τον αστακό με γαστριμαργικές απολαύσεις αλλά πέρα από αυτό, το ξέρετε ότι το γνωστό αρθρόποδο με το πέρασμα του χρόνου γίνεται πιο δυνατό και πιο γόνιμο κάθε φορά που αλλάζει την πανοπλία του; Ο μέσος αστακός ζυγίζει από μισό μέχρι ένα κιλό περίπου, αλλά ένας ψαράς από το Μέην των ΗΠΑ έπιασε ένα τέρας 9 κιλών που η ηλικία του υπολογίστηκε στα 140 χρόνια! Το ρεκόρ Γκίνες όμως κατέχει ένας Λεβιάθαν 20 κιλών που αλιεύτηκε το 1977 και είχε τόσο δυνατές δαγκάνες που μπορούσαν να κόψουν το χέρι ανθρώπου!
Το είδος φαίνεται να είναι ‘βιολογικά αθάνατο’, που σημαίνει ότι, αν μείνει μακριά από εχθρούς και τραυματισμούς, θα μπορούσε να ζήσει για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Μελετώντας το φαινόμενο, οι ειδικοί ελπίζουν να διερευνήσουν περαιτέρω τη διαδικασία της γήρανσης στους ανθρώπους και να αναπτύξουν θεραπείες για τον καρκίνο και κατά συνέπεια, να επιμηκύνουν κατά πολύ την ανθρώπινη ζωή. Οι αστακοί ανήκουν σε μία ελίτ ειδών που φαίνεται να αψηφούν το χρόνο. Φυσικά, και αυτά πεθαίνουν, αρρωσταίνουν ή καταλήγουν με μπεσαμέλ στο πιάτο μας. Αλλά δε φαίνεται να πεθαίνουν σαν αποτέλεσμα του ίδιου του μεταβολισμού τους, όπως οι άνθρωποι και τα περισσότερα άλλα ζώα, δεν έχουν ενσωματωμένη ‘ημερομηνία λήξης’ στα κύτταρα τους. Οι μεταλλάξεις του DNA και οι κακουχίες που υποβάλλονται καθημερινά τα 100 τρισεκατομμύρια ανθρώπινα κύτταρα συμβάλλουν σε μια αργή, αλλά σίγουρη, φθορά όσο προχωρά η ηλικία. Τα κύτταρα βέβαια καθημερινά αναγεννώνται και αντικαθίστανται με ρυθμό εκατομμυρίων το δευτερόλεπτο, αλλά στους ανθρώπους υπολογίζεται ότι αυτό γίνεται 50 με 60 φορές για κάθε κύτταρο πριν τελικά πεθάνει. Ο λόγος για την ‘προγραμματισμένη’ τελική καταστροφή του κυττάρου βρίσκεται στα χρωμοσώματα μας, τις 46 αυτές ‘κλωστίτσες’ που στα τελειώματα τους προστατεύονται από ένα χημικό ‘κάλυμμα’, το τελομερές, όπως ακριβώς και τα κορδόνια μας στις άκρες τους. Κάθε φορά όμως που τα ανθρώπινα κύτταρα διαιρούνται για να αναπαραχθούν, αυτό το κάλυμμα όλο και μικραίνει, αφήνοντας τελικά τις κλωστούλες DNA να ‘ξεφτίσουν’ και το κύτταρο πεθαίνει. Αυτό γίνεται στη συντριπτική πλειοψηφία των ειδών, από τον άνθρωπο στη ζέβρα και το μυρμήγκι. Οι αστακοί όμως διαφέρουν γιατί παράγουν αρκετή ποσότητα του ενζύμου που ανανεώνει το προστατευτικό κάλυμμα των χρωμοσωμάτων και παρατείνει τη ζωή. Το ίδιο και ένα εκπληκτικό είδος επίπεδων σκουληκιών που σαν μεταλλαγμένος υπερήρωας μπορεί να αναδημιουργήσει οποιοδήποτε μέρος του τραυματιστεί και κοπεί, στη μέση, ακόμα και κατά μήκος. Κόψτε ένα τέτοιο σκουλήκι στα δύο και θα έχετε 2 σκουλήκια. Ακόμη και ένα κομμάτι του ζώου, ίσο με το 1/279 του σώματός του θα αναπτυχθεί σε χαρούμενο σκουληκάκι τελικά! Αυτό που τους επιτρέπει να το κάνουν είναι ότι, το ένα πέμπτο του σώματος τους αποτελείται από βλαστοκύτταρα, τα αρχικά αδιαφοροποίητα κύτταρα που βρίσκονται συνήθως στα έμβρυα και μπορούν να μετασχηματιστούν σε οποιοδήποτε κύτταρο, της καρδιάς ή νευρικό ή σε μάτι, κτλ.
Μία τσούχτρα πάλι, όχι μόνο σταματά το ρολόι του χρόνου αλλά γυρίζει τους δείκτες προς τα πίσω. Η Turritopsis nutricula μόλις φτάσει στην ώριμη ηλικία, αλλάζει την κυτταρική της δομή και επιστρέφει σε μια πιο νεανική, σεξουαλικά ανώριμη μορφή. Είναι σαν να λέμε ότι ένας άνθρωπος στα 20α του γενέθλια ξαναγίνεται 8χρονος! Η μέδουσα για την οποία μιλάμε επαναλαμβάνει αυτόν τον κύκλο συνέχεια.
Γιατί λοιπόν τα θηλαστικά, τα ερπετά, τα ψάρια δεν κάνουν το ίδιο; Απ’ ότι φαίνεται, ο λόγος είναι…το σεξ. Τα περισσότερα από τα ‘αθάνατα’ είδη αναπαράγονται α-σεξουαλικά, χωρίς να ανταλλάσουν και να εμπλουτίζουν το γενετικό τους υλικό (ενώ για παράδειγμα στον άνθρωπο κάθε άτομο είναι το ανακάτεμα κατά 50% των 2 γονέων του). Ο θάνατος λοιπόν είναι η τιμή που πληρώνουμε για την εξέλιξη και τον εμπλουτισμό του DNA μας από γενιά σε γενιά.
Η μελέτη της τελομεράσης έχει ήδη οδηγήσει την έρευνα για φάρμακα κατά του καρκίνου σε νέα επιτεύγματα, που ακόμη βρίσκονται σε δοκιμαστικό στάδιο, ενώ πιθανότατα θα οδηγήσει και στη σημαντική αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης.
Γεννούνται βέβαια άλλα θέματα, από φιλοσοφικά έως πρακτικά. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα ήταν χαρούμενοι με κάποια επιπλέον χρόνια ή δεκαετίες για να ευχαριστηθούν τη ζωή. Πέρα απ’ αυτό; Θα ήμασταν πραγματικά χαρούμενοι αν ζούσαμε 200 ή 300 χρόνια, πράγμα που θα σήμαινε σχολείο ως τα 50, δουλειά ως τα 150; Πώς θα αντιμετωπίζαμε τον υπερπληθυσμό και πώς θα εξασφαλίζαμε σε στρατιές υπεραιωνόβιων ερειπίων τη φροντίδα; Πιθανό να θεσπίζαμε περιορισμό ή και απαγόρευση στο να γεννιούνται καινούρια παιδιά.
Οι περισσότεροι δεv θέλουμε την αιώνια ζωή αλλά την αιώνια νεότητα.
Σχόλια για αυτό το άρθρο