Kάννες: το φεστιβάλ μέσα από τις αφίσες του. Η αφίσα κάνει το Φοίνικα ή ο Φοίνικας την αφίσα;

ΣχετικάΆρθρα

Με αφορμή τα γιούχα για την «πειραγμένη» φετινή αφίσα της Κλαούντια Καρντινάλε, ο ΤΑΖ ξεφυλλίζει την ιστορία του φεστιβάλ των φεστιβάλ μέσα από τα πόστερ της.

Στις 17 Μαΐου γιορτάζει την 70η επέτειο του και όπως οι Κάννες ξέρουν καλά να κάνουν, δημιούργησαν ήδη σκάνδαλο πριν καν αρχίσει η γιορτή. Αιτία, το φετινό πόστερ – επεξεργασμένη σε photoshop φωτογραφία μιας κλασικής φωτό της Κλαούντια Καρντινάλε. Οι Κάννες ακολουθώντας μια μάλλον κουραστική πλέον παράδοση τα τελευταία έτη, επιλέγουν ένα εμβληματικό κινηματογραφικό πρόσωπο σε χαρακτηριστικό στιγμιότυπο και το γκλαμουριάζουν εορταστικά σε σημερινά αισθητικά πρότυπα. Το αποτέλεσμα είναι πάντα άψογο. Το ερώτημα όμως που θέτουν Liberation και Le Monde είναι γιατί έπρεπε να περάσουν από photoshop οι γοφοί και η μέση μιας θεάς ώστε να δείχνουν πιο λεπτοί και το φόρεμα να κατέβει προς τα κάτω για να μη δείχνει τα προς τα πάνω της πρωτότυπης φωτό; Μήπως, λέω τώρα, αυτό είναι ενδεικτικό της γενικότερης λογικής, ενός τεράστιου αλλά και υπό τεράστια αμφισβήτηση, φεστιβάλ που ψάχνει δήθεν αυθεντική και τελικά κατασκευασμένη μοντερνιά, πανικόβλητα εγκλωβισμένο στο παρελθόν;

45^ο Φεστιβάλ, 1992. Αφίσα σχεδιασμένη από τον Μισελ Λαντί πάνω σε ένα πορτρέτο της Μάρλεν Ντίτριχ φωτογραφημένο από τον Ίνγκλις. Χρυσός Φοίνικας στο 3ωρο μέτριο «Με τις Καλύτερες Προθέσεις» του Μπιλ Όγκαστ μόνο και μόνο επειδή το σενάριο είχε την υπογραφή του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν.

2. 63^ο Φεστιβάλ, 2010 .Η Ζιλιέτ Μπινός σε ρόλο μπογιατζούς που βαριέται τη ζωή της αν κρίνεις από την έκφρασή της, κραδαίνει ένα πινέλο με φόντο μπλε ελεκτρίκ νέον στην πιο άστοχη εκβιασμένη αντιαισθητική μοντερνιά. Όχι τυχαία, ο Χρυσός Φοίνικας πήγε στην πιο γελοία, ταινία τέχνης που μπορείς να δεις στη ζωή σου, “Ο θείος Μπούνμε και οι προηγούμενες ζωές του” του Απισατπόνγκ Βερεσετακούλ.

3. Φεστιβάλ 1951.Οι Κάννες από ξεχασμένο ψαροχώρι μετατρέπονται σε… γραφικά κοσμοπολίτικες Κάννες και το προβάλλουν με αρτίστικη ζωγραφική κομψότητα από αφίσα του ΕΟΤ, με την παλιά πόλη, Σουκέ, να δεσπόζει πάνω από τη θάλασσα που βαρκούλες αρμενίζουν. Χρυσός Φοίνικας ακόμα δεν υπάρχει, οπότε το Μέγα Βραβείο το μοιράζονται η «Δεσποινίς Τζούλι» του Αλφ Σζλιμπεργκ και το «Θαύμα στο Μιλάνο» του Βιτόριο Ντε Σίκα.

5. 13^ο Φεστιβάλ, 1960. Σε μια όχι ακριβώς επιτυχημένη, σουρεαλιστική έμπνευση, το Φεστιβάλ μετατρέπεται ταυτόχρονα και σε Ανθοκομική Έκθεση, τύπου αν η ταινία είναι μάπα κι όχι μπουμπούκι, να έχουμε κι ένα άλλοθι ματσάκι γιασεμιά δίπλα στους Φοίνικες. Η πληθωρικά λουλουδιασμένη αφίσα δεν έχει καμία εντελώς κινηματογραφική αναφορά σε μια χρονιά που όμως γέννησε ένα από τα μεγαλύτερα λουλούδια της κινηματογραφικής τέχνης. Το Dolce Vita.

6. 22^ο Φεστιβάλ, 1969, Χρυσός Φοίνικας, «Εάν» του Λίντσεϊ Άντερσον. Άγνωστος σχεδιαστής αφίσας.

Ένας χρόνος μετά το Μάη του 1968 και όχι μόνο η Γαλλία ή το φεστιβάλ, αλλά ο κόσμος όλος έχει αλλάξει με μια επαναστατική πυρετική φρενίτιδα να διαπερνά τα πάντα κοντράροντας την σταρίστικη χλίδα του κόκκινου χαλιού. Όχι τυχαία, η ταινία νικητής είναι ένα απόλυτο αναρχικό μανιφέστο, πολιτικό αλλά και καλλιτεχνικό σύμβολο όπως και η αφίσα της διοργάνωσης. Όχι τυχαία ο μοντερνισμός της ρώσικης πρωτοπορίας συναντά το σινεμά σε ένα αφαιρετικό, συλλεκτικό κομψοτέχνημα.

7. 60^ο Φεστιβάλ, 2007. Ο Αλέξ Μαζολί αποτίνει φόρο τιμής στον φωτογράφο Φιλίπ Χαλσμάν. Χρυσός Φοίνικας στο «4 Μήνες, 3 Εβδομάδες, 2 Μέρες» του Κριστιάν Μουνγκίου. Μια μάλλον αμήχανη σαλάτα παιδικής χαρά όλοι οι καλοί χωράμε, που ενώνει χωρίς καμία λογική Μπρους Ουίλις, Σάμιουελ Τζάκσον, Ζιλιέτ Μπινός, Πέντρο Αλμοδόβαρ, Ζεράρ Ντεπαρντιέ, Γουόν Καρ Βάι, Πενέλοπε Κρουζ, Μόργκαν Φρίμαν. Λίγο τέχνη λίγο σταριλίκι πιτόγυρο που αντανακλά το επετειακό πρόβλημα ταυτότητας και ύπαρξης του θεσμού σε μια εποχή που οι σταρ επισκέπτες του απασχολούν τα μίντια πολύ περισσότερο από τις ταινίες του προγράμματος.

8. 65^ο Φεστιβάλ, 2012. Το πρακτορείο Bronx χρησιμοποιεί την Μέριλιν να φυσάει τα κεράκια ακόμα ενός επετειακού φεστιβάλ, με αφορμή μια φωτογραφία του Ότο Λ. Μπέτμαν. Χρυσός Φοίνικας στο “Amour” του Μίκαελ Χάνεκε.

9. 66^ο Φεστιβάλ, 2013. Πολ Νιούμαν – Τζόαν Γούντγουγουορντ. Η αισθητική αρτιότητα κι ο εύκολος νεορετρό εντυπωσιασμός δεδομένος, αλλά μιλώντας αυστηρά καλλιτεχνικά δεν πρόκειται για κάτι περισσότερο από λουστράρισμα μιας εμβληματικής φωτό με τζεϊμσποντικό φόντο. Φοίνικας στην καυτή «Ζωή της Αντέλ» και το πόστερ ένα από τα πιο cult και συλλεκτικά του θεσμού.

10. Φεστιβάλ νούμερο 0, 1939. Δεν έγινε ποτέ. Την υπερτολμηρή ερωτικά για την εποχή αφίσα, δημιούργησε ο Ζαν Γκαμπριέλ Ντομέργκ. O πόλεμος προ των πυλών, η Βενετία βραβεύει τη φασιστική προπαγάνδα της Λένι Ρίφενσταλ Olympia, η Δύση φρικάρει, κι ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών περνάει σε αντεπίθεση με την ανακοίνωση του Φεστιβάλ στις ίδιες μέρες με τη Βενετσιάνικη Μόστρα. Στέλνονται 2.000 προσκλήσεις σε όλον τον κόσμο, η MGM ναυλώνει ειδικό πλοίο για να μεταφέρει τους σταρ της στις Κάννες, 9 ταινίες συμμετέχουν στο διαγωνιστικό που δεν γίνεται ποτέ. Την προγραμματισμένη ημέρα έναρξης, 1^η Σεπτεμβρίου, η Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία. Ο Χρυσός Φοίνικας από τις 9 διεθνείς ταινίες που επρόκειτο να συμμετάσχουν, δόθηκε τιμητικά το 2002 στον Σεσίλ Μπ. Ντε Μιλ για το Union Pacific.

11. 67^ο Φεστιβάλ, 2014, Χρυσός Φοίνικας, «Χειμερία Νάρκη» του Νουρί Μπιλγκέ Τζεϊλάν. Μια βαρετή από τα ίδια αφίσα της Bronx με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι σε σκηνή από το «8 ½». Παίρνουμε μια θρυλική πόζα ενός συμβολικού σταρ από μια ιστορική ταινία με ένα πραγματικά μοναδικό βλέμμα στο συγκεκριμένο καρέ, κάνουμε έναν επιχρυσωμένο μεταχρωματισμό για τη δήθεν μοντερνιά, και πετάμε κι ένα κομψό γεωμετρικό, μίνιμαλ αλλά επιβλητικό γραφιστικό ως γραμματοσειρά. Η σινεφίλ αίσθηση και το δέος αισθητή, η απουσία έμπνευσης ακόμα περισσότερο, όπως και η αγωνία δημιουργίας εντυπώσεων από περασμένα μεγαλεία εφόσον δεν έχουμε καινούργια.

12. 27^ο Φεστιβάλ, 1974. Η ψυχεδέλεια στα μεγάλα της κέφια από τον Ζορζ Λακρουά όπως και το σινεμά στο φινάλε μιας συγκλονιστικής δεκαετίας αριστουργημάτων και αποκάλυψης κινηματογραφιστών όχι μιας τριτοκοσμικής χρήσης, αλλά παγκόσμιου βεληνεκούς. Αφίσα κλασάτου σουρεαλισμού με Σαλβατόρ Νταλί κατάσταση, κοστουμαρισμένο θεατή σε κάθισμα κινηματογράφου, με κομμένο το κεφάλι του το οποίο είναι στην ουσία ένα μάτι με φοινικίσια φτερά που πετάει πάνω από την Κυανή Ακτή και Χρυσός Φοίνικας στο «Αποκάλυψη Τώρα» του Κόπολα. Μακάρι να ήταν έτσι πάντα και το ίδιο το φεστιβάλ.

13. 59^ο Φεστιβάλ, 2006. Ίσως η αγαπημένη μου αφίσα από όλες, εμπνευσμένη από το In the mood for love που εκείνη τη χρονιά ο σκηνοθέτης της Γουόν Καρ Βαί, ήταν πρόεδρος της επιτροπής. Αισθαντικός παράνομος ερωτισμός ύψιστης αισθητικής (την αφίσα την αγόρασα και σε πετσέτα παραλίας 70 ευρώ). Χρυσός Φοίνικα στο «Άνεμος χορεύει το κριθάρι του Κεν Λόουτς.

14. 1^ο Φεστιβάλ 1946, Πανηγυρικό Μέγα Βραβείο (δεν υπήρχε Χρυσός Φοίνικας) για την 7χρονη καθυστέρηση της έναρξης του φεστιβάλ και το τέλος του πολέμου, σε 11 ταινίες του προγράμματος σε διάφορες κατηγορίες. Και τι προγράμματος.. Και βραβεία σε «Ρώμη Ανοχύρωτη Πόλη» του Ρομπέρτο Ροσελίνι, «Χαμένο Σαββατοκύριακο» του Μπίλι Ουάιλντερ, «Μια Σύντομη Συνάντηση» του Ντέιβιντ Λιν… Χωρίς καμία διάκριση, αριστουργήματα όπως το «Notorious» του Χίτσκοκ, η «Γκίλντα», του Τσαρλ Βιντόρ, «Η Πεντάμορφη και το Τέρας» του Ζαν Κοκτό. Από νωρίς φαινότανε το φεστιβάλ που θα γινότανε… Με μια αφίσα σαν ρομαντίκ αναγγελία μήνα του μέλιτος περιτριγυρισμένη από κρίνα κι ένα ζευγάρι έτοιμο να ταξιδέψει σε μια βάρκα που μοιάζει με σύκο… Το Λουτράκι της Γαλλίας μεταμορφώθηκε σε μια πόλη – επιχείρηση εκατομμυρίων, γράφοντας (ακόμα και ξεγράφοντας) την ιστορία του σινεμά και του V.I.P. lifestyle. Προφητική τελικά η αφίσα.