ΤΩΡΑ |
Η σκηνοθετική παρουσία της Κατερίνας Σκουρλή, διαμορφώνεται μέσα από ένα πεδίο έρευνας όπου η αισθητική αναζήτηση συναντά τη βαθιά ηθική ευθύνη του θεάτρου απέναντι στο σύγχρονο άνθρωπο. Ανήσυχη, επίμονη και καλλιτεχνικά δημιουργική, αναπτύσσει μια μεθοδολογία εργασίας που στηρίζεται στο ένστικτο και στην αλήθεια της στιγμής- μια διαδικασία κατά την οποία το υλικό δεν επιβάλλεται στους ερμηνευτές, αλλά αναδύεται οργανικά μέσα από το σώμα και τη σχέση. Στην πράξη της, η σκηνοθεσία μετατρέπεται σε εργαστήριο συνάντησης, σε τόπο, όπου η συλλογικότητα προηγείται της αυθεντίας και όπου η δραματουργία χτίζεται ως ζωντανός οργανισμός, ικανός να μετασχηματίζεται μπροστά στα μάτια του θεατή. Η συνίδρυση της ομάδας Αθώο Σώμα με τον Βαγγέλη Κυριακού μαρτυρά ακριβώς αυτή την επιμονή στη σωματικότητα ως φορέα μνήμης, πολιτικής και ποιητικής πράξης. Στη σύγχρονη ανάγνωση της ”Υβόννης, πριγκίπισσας της Βουργουνδίας” του Βίτολντ Γκομπρόβιτς, που φέρει τον εύγλωττο τίτλο ”Βουργουνδία”, η Kατερίνα Σκουρλή συνομιλεί με τον πυρήνα της γκομπροβιτσικής σκέψης: το παιχνίδι των ρόλων, την τυραννία των μορφών, τη γελοία και ταυτόχρονα τρομακτική μηχανική της κοινωνικής κατασκευής. Εκείνο που την γοητεύει και γίνεται κινητήρια δύναμη της παράστασης- είναι ο σχεδόν αβίαστος τρόπος με τον οποίο συγγραφέας αποκαλύπτει έναν κόσμο απάνθρωπο, μια κοινότητα τεράτων που λειτουργεί ως παραμορφωτικός αλλά αναγνωρίσιμος καθρέφτης της δικής μας πραγματικότητας… Με ακρίβεια ρυθμού και καθαρότητα σκηνικής γραφής, οργανώνει ένα περιβάλλον όπου το grotesque δεν είναι απλώς ύφος αλλά μηχανισμός αποκάλυψης- εκεί όπου το γέλιο παγώνει και η ειρωνεία μετατρέπεται σε εργαλείο γνώσης. Η σκηνοθετική της πρόταση δεν εξαντλείται σε μια εικονογράφηση του παραλόγου. Αντιθέτως, επιδιώκει να μετατρέψει τη σκηνή σε τόπο υπαρξιακής δοκιμασίας, όπου η μορφή ραγίζει και από το ρήγμα προβάλλει η ανάγκη για μεταβολή. Η επιμονή της στην λεπτομέρεια, η φροντίδα της για τη ρυθμική αναπνοή του συνόλου και η ικανότητά της να οδηγεί τους ηθοποιούς σε περιοχές ευαλωτότητας συγκροτούν μια σκηνοθετική ηθική που αντιστέκεται στην επιφάνεια. Το μήνυμα που απομένει στο θεατή δεν είναι μια εύκολη ηθικολογία, αλλά μια υπόγεια, επίμονη παρότρυνση: ο κόσμος του αύριο οφείλει να γίνει καλύτερος, και αυτή η βελτίωση αρχίζει από την προσωπική μας στάση, από την ευθύνη προς τον άλλον, από την καθημερινή αναμέτρηση με τη δική μας συμμετοχή στο τέρας… Η ”Βουργουνδία” που παίζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο θέατρο Σφενδόνη, αποτελεί έτσι μια πράξη αισθητικής και πολιτικής εγρήγορσης. Μέσα από αυστηρή δομή αλλά και ανοιχτό πεδίο βιώματος, η Κατερίνα Σκουρλή επιβεβαιώνει ότι η σκηνοθεσία, όταν παραμένει πιστή στο ένστικτο και στην αλήθεια, μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο αυτογνωσίας- όχι μόνο για τον καλλιτέχνη, αλλά για την ίδια την κοινωνία που τον περιβάλλει.
– Πώς έγινες σκηνοθέτις;
Ξεκίνησα να δουλεύω με παιδιά και εφήβους πριν είκοσι χρόνια με τον Βαγγέλη Κυριακού. Στην πορεία, ο Βαγγέλης στράφηκε στην επιμέλεια και δημιουργία των κειμένων και εγώ στο στήσιμο των παραστάσεων, ενώ σιγά σιγά οι πρόβες άρχισαν να σχηματοποιούνται, να αποκτούν μια δομή, μια συνέχεια, κάτι σαν ένα είδος «μεθόδου». Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι το αποτέλεσμα των προβών, οι παραστάσεις που στήναμε είχαν συγκεκριμένη μορφή και αυτές. Όταν καταλάβαμε ότι ο κύκλος του εφηβικού θεάτρου είχε ολοκληρωθεί για μας, θελήσαμε να ανοίξουμε έναν καινούργιο, δουλεύοντας πλέον με επαγγελματίες ηθοποιούς. Δουλέψαμε με τον τρόπο που ξέραμε και είδαμε ότι λειτουργεί. Με ενημέρωσαν οι άλλοι, κατά κάποιο τρόπο, ότι ήμουν σκηνοθέτις. Πλέον!
– Μίλησέ μου για την Ομάδα Αθώο Σώμα.
Η ιδέα της ομάδας Αθώο Σώμα , όπως είπα και πριν, προέκυψε όταν με τον Βαγγέλη καταλάβαμε ότι είχε κλείσει ο κύκλος με τους έφηβους. Φτιάξαμε αυτή την ομάδα πριν τρία χρόνια ανεβάζοντας την ‘’Πλαστελίνη’’ του Σίγκαρεφ και η ‘’Βουργουνδία’’ είναι η δεύτερη μας δουλειά. Πάντα Αθώο το Σώμα Είναι, είναι ο πλήρης καταχωρημένος τίτλος που εμπεριέχει τον τρόπο δουλειάς μας σε μια φράση: ξεκινάμε την πρόβα από το σώμα, γιατί το σώμα δεν λέει ψέματα, δεν θα το σκεφτεί αυτό που θέλει, αυτό που το διεγείρει και το κινητοποιεί.
– Σε τι είδους έργα προσανατολίζεται;
Επιλέγουμε ιστορίες με θέματα που μας αφορούν, μας συγκινούν και μας κάνουν να θέλουμε να τις μοιραστούμε και με άλλους. Ίσως είναι το πιο δύσκολο κομμάτι σε όλη τη διαδικασία. Πρέπει να ακούσουμε αυτό το καμπανάκι. Και κάποιες φορές χρειάζεται πολύς χρόνος και ψάξιμο μέχρι να συμβεί αυτό.
– Τι σε εντυπωσίασε στο έργο ”Βουργουνδία” και αποφάσισες να το ανεβάσεις;
Όταν διάβασα για πρώτη φορά την ‘’Υβόννη’’ του Γκομπρόβιτς αυτό που με εντυπωσίασε ήταν ο αβίαστος τρόπος που παρουσιάζει έναν κόσμο απάνθρωπο, μια κοινωνία τεράτων. Είδα αμέσως σε αυτόν τον κόσμο ένα καθρέφτισμα της σημερινής πραγματικότητας στην οποία ζούμε. Ο Γκομπρόβιτς μιλάει συνεχώς για το παιχνίδι των ρόλων, τη σημασία των μορφών. Χρησιμοποιεί για παράδειγμα το ρόλο του Βασιλιά και της Βασίλισσας , ώστε να φτιάξει ένα οικείο για τον θεατή περιβάλλον και μετά να προχωρήσει πιο βαθιά περνώντας σε όλα αυτά τα οποία θέλει στην πραγματικότητα να θίξει. Ο Βαγγέλης οδήγησε αυτό σε μία συγκεκριμένη κατεύθυνση κι έτσι καταλήξαμε στη ‘’Βουργουνδία’’.
– Ποια είναι η σκηνοθετική σου ματιά;
Πάντα ξεκινώ να δουλεύω με τους ηθοποιούς μου με στόχο να φτιάξω μια ομάδα με την ίδια σκηνική γλώσσα. Αυτό για μένα είναι η βάση για να ειπωθεί η όποια ιστορία. Όπως είπα και πριν, πιστεύω πολύ στο ένστικτο και στην αλήθεια που προκύπτει από το σώμα και γι’ αυτό αφιερώνω πολύ χρόνο δουλεύοντας αποκλειστικά και μόνο με αυτό. Δεύτερος στόχος για μένα είναι το υλικό των ηθοποιών που προκύπτει μέσα στις πρόβες να ενσωματωθεί στην παράσταση. Από εκεί και πέρα η ιστορία βρίσκει το δρόμο της να ειπωθεί.
-Ο Βίτολντ Γκομπρόβιτς είναι από τους εύληπτους συγγραφείς;
Εξαρτάται τι αναζητά κανείς, τι επιλέγει να δει. Για παράδειγμα μπορείς διαβάσεις την ‘’Υβόννη’’ως μια ανώδυνη κωμωδία ή ένα έργο τρόμου και να πεις, κοίτα τι συνέβαινε τότε στα παλάτια και να κρατήσεις απόσταση. Αν,όμως, αποφασίσεις να μην μείνεις στην επιφάνεια, αρχίζει να σε αφορά. Και τότε ναι, υπάρχει δυσκολία.
– Η εξουσία πρέπει να έχει όρια και γιατί;
Αυτό δε χρειάζεται να το απαντήσω εγώ. Την απάντηση πλέον, την εισπράττουμε όλοι μας καθημερινά.Η εξουσία χωρίς όρια δεν είναι απλώς αυθαίρετη. Το χειρότερο είναι ότι γίνεται κανονικότητα. Και τα όρια δεν καταργούνται συνήθως με θόρυβο, αλλά μετακινούνται λίγο-λίγο, μέχρι να ξεχάσουμε ότι υπήρχαν. Γι’ αυτό το ερώτημα ίσως δεν είναι, αν η εξουσία πρέπει να έχει όρια, αλλά ποιος τα θέτει και ποιος τα ελέγχει.
– Ποια είναι τα μηνύματα του έργου που αφήνει στο θεατή;
Αν συνδεθούμε με ένα από τα πρόσωπα της Βουργουνδίας, αν αντιληφθούμε τις ανθρώπινες αδυναμίες που όλοι κουβαλάμε, ίσως βγαίνοντας από την παράσταση, μείνει η σκέψη να γίνουμε όλοι λίγο καλύτεροι στην προσωπική μας ζωή, με τους ανθρώπους γύρω μας. Λέει σε κάποια στιγμή προς το τέλος του έργου ένας από τους χαρακτήρες του έργου «ίσως αύριο τα πράγματα να είναι καλύτερα, να ξημερώσει μια καλύτερη μέρα, αλλιώς γιατί να κοιμηθείς;»
– Τι καινούργιο ετοιμάζεις;
Αρχικά ετοιμάζω ένα ταξίδι με τον γιο μου. Είναι κάτι που το θέλω πολύ μετά από ένα μεγάλο διάστημα εντατικής δουλειάς για την ‘’Βουργουνδία’’. Παράλληλα, διαβάζω διάφορα κείμενα, έργα, ψάχνοντας την επόμενη ιστορία που θα θέλω να μοιραστώ.
Σχόλια για αυτό το άρθρο