Οι 32οι Πλόες παρουσιάζουν στην Άνδρο το «Αίνιγμα της Εικόνας»

ΣχετικάΆρθρα

Το φετινό καλοκαίρι, το Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως φιλοξενεί στο διώροφο κτίριό του, που βρίσκεται στην Χώρα της Άνδρου, τους 32^ους ΠΛΟΕΣ. Πρόκειται για έναν πολύχρονο, επιτυχημένο κι ευρύτερα αναγνωρισμένο, ιδιωτικό εικαστικό θεσμό, που εφέτος έχει τίτλο : «Το Αίνιγμα της Εικόνας / Άνθρωπος εν εικόνι διαπορεύεται». Τα εγκαίνια της εικαστικής αυτής εκδήλωσης θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 25 Ιουλίου 2026 και ώρα 8μμ.

Πρόκειται για μια εικαστική έκθεση με έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, φωτογραφίας, ψηφιδωτού κι «εγκαταστάσεων» 24 νεωτέρων και σύγχρονων καλλιτεχνών, που τους έχουν πολύπλευρα και διαχρονικά απασχολήσει πτυχές του προαναφερθέντος θέματος, εκφράζοντάς το ο καθένας με τον δικό του αλληλοσυμπληρωματικό τρόπο, όπως τουλάχιστον τα έργα τους εκθεσιακά παρουσιάζονται, διαμορφώνοντας μια ενδιαφέρουσα συμπαράθεση. Μια διαλεκτική συμπαράθεση, που στόχο έχει την ανάπτυξη ενός γόνιμου στοχασμού, με βάση την επιλογή, την διάρθρωση και την επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης & Πολιτισμού (ΕΚΠΑ) Αθηνάς Σχινά.

Μιλώντας κατά την παρουσίαση της έκθεσης η πρόεδρος του Ιδρύματος Βιβή Ι. Παλαιοκρασσά, σημείωσε ανάμεσα σε άλλα: «Μετά από 32 χρόνια πλέον, οι Πλόες είναι ένας θεσμός συνεχούς λειτουργείας , που στόχος του είναι η πολιτιστικά ποιοτική αποκέντρωση με γνώμονα το σεβασμό στον πολίτη αλλά και τον επισκέπτη του νησιού μας.Οι ενυπόγραφες και πολύτιμες για εμάς μαρτυρίες, των επισκεπτών στο κτίριο του Ιδρύματος μας στην πόλη της Άνδρου, μας βεβαιώνει για το συνεχώς αυξανόμενο και ενθουσιώδες κοινό, που παρακολουθεί κάθε χρόνο με ενδιαφέρον τις εκθέσεις μας, καθώς είναι ευρύτερα αποδεκτές όχι μόνοαπό τους ανθρώπους των Γραμμάτων και Τεχνών. Δεν μπορώ να παραλείψω και τους μικρούς φιλότεχνους που επισκέπτονται τις εκθέσεις μας και μας αφήνουν τις πολύτιμες εντυπώσεις τους. Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι ως προς την στήριξη του κοινού που μας επισκέπτεται, ώστε η εντυπωσιακή αυτή προσέλευση μας προτρέπει να γινόμαστε κάθε φορά καλύτεροι», επεσήμανε η Βιβή Παλαιοκρασσά, ενώ ευχαρίστησε θερμά την Αθηνά Σχινά, σημειώνοντας ότι ο θεσμός Πλόες είναι καθ’ ολοκληρίαν δημιούργημα της. Ευχαρίστησε επίσης τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες και τους χορηγούς.

Ομιλία Βιβής Ι. Παλαιοκρασσά

Προέδρου του Ιδρύματος Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως.

“Αγαπητοί εικαστικοί καλλιτέχνες, φιλότεχνοι και ανταποκριτές εντύπων για τον πολιτισμό. Σας καλωσορίζουμε στην παρουσίαση για τους 32ους πλόες του ιδρύματος Π & Μ Κυδωνιαίως με τίτλο:«Το Αίνιγμα της Εικόνας, ο Άνθρωπος εν Εικόνει διαπορεύεται». Μετά από 32 χρόνια πλέον, οι Πλόες είναι ένας θεσμός συνεχούς λειτουργίας , που στόχος του είναι η πολιτιστικά ποιοτική αποκέντρωση με γνώμονα το σεβασμό στον πολίτη αλλά και τον επισκέπτη του νησιού μας. Ο θεσμός Πλόες είναι καθ’ ολοκληρίαν δημιούργημα, της ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ (ΕΚΠΑ) κυρίας Αθηνάς Σχινά, η οποία έχει την εμπιστοσύνη μας, και την υποστήριξή μας. Οι ενυπόγραφες και πολύτιμες για εμάς μαρτυρίες, των επισκεπτών στο κτίριο του Ιδρύματος μας στην πόλη της Άνδρου, μας βεβαιώνει για το συνεχώς αυξανόμενο και ενθουσιώδες κοινό, που παρακολουθεί κάθε χρόνο με ενδιαφέρον τις εκθέσεις μας, καθώς είναι ευρύτερα αποδεκτές όχι μόνο από τους ανθρώπους των Γραμμάτων και Τεχνών. Δεν μπορώ να παραλείψω και τους μικρούς φιλότεχνους που επισκέπτονται τις εκθέσεις μας και μας αφήνουν τις πολύτιμες εντυπώσεις τους. Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι ως προς την στήριξη του κοινού που μας επισκέπτεται, ώστε η εντυπωσιακή αυτή προσέλευση μας προτρέπει να γινόμαστε κάθε φορά καλύτεροι. Εκ μέρους των μελών του ΔΣ θέλω να ευχαριστήσω την κα. Αθηνά Σχινά για την ευσυνειδησία της, την πνευματικότητα και το μόχθο της. Την ευχαριστούμε για τις επιλογές της. Με την ευκαιρία αυτή θέλω να την συγχαρώ ιδιαιτέρως για την βράβευση της από την Ακαδημία Αθηνών όπου κατά την εκδήλωση των 100 χρόνιων της Ακαδημίας, έλαβε βραβείο για τα 50 χρόνια συνεχούς παρουσίας της, στα γράμματα και τις τέχνες στον τόπο μας. Θέλω ιδιαιτέρως να ευχαριστήσω από καρδίας όλους τους καλλιτέχνες που με τα έργα τους συμμετέχουν στην έκθεση αυτή, καθώς και τους υπεύθυνους των αιθουσών τέχνης και τους συλλέκτες για τον δανεισμό των έργων τους, τους φιλότεχνους που ο κάθε ένας με τον τρόπο του βοήθησαν για την πραγματοποίηση της φετινής μας έκθεσης. Δεν μπορώ να μην αναφέρω τους χορηγούς μας. Το μεγάλο μας χορηγό, Ίδρυμα Δημητρίου και Λιλίκας Μωραΐτη Άνδρου, τους χορηγούς μεταφορών Golden Star Ferries των αδελφών Δημητρίου και Γεωργίου Στεφάνου, την FastFerries του κυρίου Θεολόγου Παναγιωτάκη. Καθώς και τους χορηγούς επικοινωνίας ΕΡΤ, ΕΡΤ3, ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ, ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ και ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ”.

Το σκεπτικό του θεσμού ΠΛΟΕΣ που πρωταρχικά (και όχι παρεπόμενα) η επιμελήτρια συγκροτεί, αφορά κάθε χρόνο κι ένα διαφορετικό, αλλά μείζον κοινωνικό και ιδεολογικό πρόβλημα, που απασχολεί έντονα την καθημερινότητά μας κι αυτό για εφέτος είναι τα κοινωνικά δίκτυα της προσωπικής μας ηλεκτρονικής επικοινωνίας, που έχουν καταστεί μάστιγα, ιδιαίτερα στις νεώτερες ηλικίες -και όχι μόνον- καθώς δημιουργούν εξάρτηση και εθισμό, πλαστοπροσωπία κι εγωκεντρισμό, απομονωτισμό κι αυτοαναφορικότητα, προκλητικότητα κι αδιαφορία, εξωραϊσμό και ναρκισσισμό, ιδιοτέλεια κι ανευθυνότητα, καταχρηστικότητα και ματαιοδοξία, επιθετικότητα και βία. Τα κοινωνικά αυτά δίκτυα βασίζονται κυρίως στην εικόνα που παράγουν και ιδιοτελώς καταναλώνουν καλλιεργώντας μια ψευδεπίγραφη, αλλά εντέλει επικίνδυνη εξουσιομανία.

Η σχέση παραγωγής και αυτο-ανάλωσης της εικόνας, θυμίζει τα Θυέστεια Δείπνα. Με αφορμή αυτή την διεργασιακή σχέση, στην προκειμένη έκθεση, επίκεντρο προβληματισμού τέθηκε το παμπάλαιο αλλά ανέκαθεν επίκαιρο ζήτημα του «Αινίγματος της Εικόνας», ιδιαίτερα μέσα από τον 73^ο στίχο του Δαυίδ, που προσδιορίζει σαφέστερα την διαχρονική σχέση του ανθρώπου με την εικόνα, καθώς ρητά αναφέρει πως ο «άνθρωπος εν εικόνι διαπορεύεται», δηλαδή ο ποιητής και Προφητάνακτας εκείνος μας διαμηνύει, πως «ο άνθρωπος διανύει την ζωή του μέσα από εικόνες». Διαμορφώνει εικόνες; Αναλώνει εικόνες; Γίνεται ή συμπεριφέρεται ως εφήμερη οντότητα, όπως εκλαμβάνει τις εικόνες που δημιουργεί κι αποθηκεύει; Αντιστέκεται άραγε στην εικονοθηρία; Πόση ανάγκη έχει την εικόνα και τι αυτή για εκείνον εκφράζει; Τι του μεταφέρει και πώς εξωλεκτικά επικοινωνεί μαζί της; Μήπως γίνεται κι εκείνος εντέλει μια εικόνα ή μια κατασκευασμένη αντανάκλαση του εαυτού του; Τι ανακαλεί στις μνήμες του; Τι άραγε επιλέγει να αφήσει πίσω του;

Τα έργα τέχνης δεν λύνουν αινίγματα. Ο ανθρώπινος στοχασμός μέσω των αισθήσεων, της φαντασίας και της εκφραστικής επινοητικότητας, προσπαθεί να τα λύσει, θέτοντας τουλάχιστον ερωτήματα στη θέση των λύσεων. Με άλλα λόγια, το κάθε εικονιστικό αίνιγμα αίρει κάθε βεβαιότητα. Ανοίγει δρόμους για απορίες, με τους τρόπους που διαμορφώνεται κι εξελίσσεται -ανά εποχές και εικαστικά ιδιώματα- η ίδια η καλλιτεχνική δημιουργία, ως υπαρξιακή ανάγκη.

Γνωρίζουμε άλλωστε πως η γλώσσα της τέχνης, μέσα από την εκφραστική της επικοινωνιακή παράμετρο, αρθρώνει τον εικονιστικό της λόγο – με λιγότερη ή περισσότερη παραστατικότητα, είτε αφαιρετικότητα- χρησιμοποιώντας στη μορφοδομή της, συμβολισμούς, αλληγορίες, μεταφορές κι αναγωγικότητες. Επομένως πρόκειται για μια σύνθετη και πολυεπίπεδη πραγματικότητα, όπως αυτή στην οποία ζούμε κι όπως εκείνη, αντίστοιχα, που μεταφέρουμε εντός μας.

Ο θεσμός ΠΛΟΕΣ στην διαδρομή των ετών που έχει διανύσει, έχει ήδη παρουσιάσει σε μια σειρά εκθέσεων, (ως προς την διαμόρφωση της ποικιλίας των «ρεαλισμών») την συμβολή κι αλληλεπενέργεια συνείδησης και υποσυνειδήτου, του συλλογικού ασυνειδήτου και της επισυνείδησης. Έχει επισημανθεί επίσης εκφραστικά, ο ρόλος των συσχετισμών και των συνειρμών στις πάντοτε ρευστές, παρεμβατικές και μεταμορφωτικές καταστάσεις που ζούμε και μάλιστα έχουμε παρουσιάσει, πώς αυτές εξωτερικεύονται. Πώς ιχνηλατούμε αυτούς τους δρόμους, πώς τους αντιλαμβανόμαστε και τους διαισθανόμαστε, μέσα από διαλεκτικά σχήματα τα οποία αποκαλύπτει, -ανάλογα με τις «αναγνώσεις» που επιχειρούμε- το έργο της τέχνης, με στόχο πάντα την διεύρυνση των οριζόντων της αυτοσυνειδησίας μας.

Εκτός όλων αυτών, στην φετινή έκθεση θα επισημανθούν, θα «φωτιστούν» και θα τονιστούν κι άλλες παράμετροι της εικόνας, όπως είναι το εφήμερο στοιχείο της, οι εναλλακτικότητες μέσω των οποίων παρουσιάζεται η παρομοίωση αλλά και η «διάκριση» της εικόνας, τα παλίμψηστα επίπεδά της, η αντανακλαστικότητα και αναγωγιμότητά της, οι μεταλλαγές και οι μεταβάσεις της, η ανθεκτικότητά της και οι επαναφορές της μέσω της μνήμης, οι γόνιμές της αλλοιώσεις και οι μεταμορφώσεις της, οι ψευδαισθητικές λειτουργίες της και οι επαναπροσδιορισμοί της παρουσίας της μέσω των τελετουργικών μηχανισμών της κατασκευαστικής χειροπραξίας (που την αποτυπώνουν στην μορφοδομή της εικόνας), οι δημιουργοί της.

Μια εικόνα δεν εκφράζει μόνον τις δονήσεις που προκαλούν οι εντάσεις και οι υφέσεις της, οι πυκνώσεις και οι αραιώσεις των σχηματισμών της, αλλά και των μεταισθήσεων που προκαλούν οι τονικότητες των χρωμάτων της. Εκφράζει επίσης τον βουβό πόνο και την περιγελαστικότητα της ζωής, τα αποσιωπητικά και τα θαυμαστικά της, τις συναιρέσεις και τις κρυφές οδύνες της, τις ακυρώσεις των χειρονομιών που αφανίζει ο χρόνος και τα χαμένα της αλλοτινά φωνήεντα, τις μάταιες ακόμη επικλήσεις της κάθε φόρμας της, μέσα από τα λησμονημένα της νοήματα.

Στην εισαγωγή του κειμένου που αφορά τον συνοδευτικό Κατάλογο της έκθεσης, υπάρχει -όπως κάθε χρόνο κι όπου αυτό είναι εφικτό- μια αναδρομή στην αρχαιότητα, μέσα από τις ομοιότητες και τις διαφορές του βλέμματος του Νάρκισσου, σχετικά με το βλέμμα της Μέδουσας. Κατόπιν γίνεται αναφορά, στο εφήμερο της εικόνας και στον «γνόφο», δηλαδή στη συνύπαρξη της «αντιθετικότητας» μέσα από το φωταυγές της σκοτάδι, όπου εκεί άλλωστε έγκειται και η αινιγματική της παραδοξότητα. Εφόσον μάλιστα δεν υπάρχει παρθενογένεση και υπάρχει αλληλοδιαδοχή, για την ανάδειξη και τον διαχρονικό εμπλουτισμό των βασικών αυτών εννοιών, κρίθηκε σκόπιμο να γίνει μια σύντομη αναδρομή. Αυτή ξεκινά με τον Σιμωνίδη τον Κείο και μέσω της τραγωδίας «Χοηφόροι» του Αισχύλου, παρακολουθεί κανείς τις συγκεκριμένες έννοιες, όπως στη συνέχεια τροποποιήθηκαν και διαμορφώθηκαν από ορισμένους συγγραφείς του Βυζαντίου, αλλά και από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους φιλοσόφους του 20^ου αιώνα, οι περισσότεροι από τους οποίους ανάγονται φυσικά στους Προσωκρατικούς.

Η έκθεση επενδύεται με μουσική υπόκρουση, προκειμένου ο θεατής να ζήσει την ατμόσφαιρα των έργων, για να μπορέσει να «διαβάσει» τις ιδιαιτερότητες και τα παραλειπόμενά τους. Άλλωστε, ως προς την βαθύτερη «ανάγνωση» και ενατένιση των παρουσιαζόμενων έργων, υποβοηθητικά είναι και τα επιτοίχια σύντομα κείμενατης επιμελήτριας. Τα κείμενα αυτά δεν είναι κατ’ ουδέναν τρόπο επεξηγηματικά, προτρέποντας τον θεατή, όπως κάθε φορά στους ΠΛΟΕΣ, να προσδώσει σταεκτιθέμενα έργα,εκτός από την αναγνώριση της αναμφισβήτητης αισθητικής τουςαξίας, κι ένα περισσότερο πνευματικό περιεχόμενο. Με βάση το εκάστοτε πνευματικό περιεχόμενο, όπως είναι ευρύτερα γνωστή αυτή η διαπίστωση, τα έργα της τέχνης αποκτούν την «οργανική» βιωσιμότητά τους στον χρόνο.

Οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες αλφαβητικά, είναι οι εξής: