ΤΩΡΑ |
Η Σοφία Φιλιππίδου, μια από τις σπουδαιότερες θεατρικές παρουσίες του ελληνικού πολιτισμού, στέκεται εδώ και δεκαετίες ως μια καλλιτέχνιδα πολύτροπη, τολμηρή και ακατάπαυστα δημιουργική. Και δεν είναι μόνο μια θεατρίνα με ιδιαίτερη τεχνική δεινότητα- είναι μια ψυχή που γεννήθηκε για να κατοικεί στη σκηνή. Η σχέση της με το θέατρο είναι σχεδόν μεταφυσική- μια διαρκής συνομιλία με το φως και τη σκιά, με το ορατό και το αθέατο, με τα μύχια της ψυχής. Από τα πρώτα της βήματα έως σήμερα, διατηρεί μια αφοπλιστική αυθεντικότητα, μια εσωτερική καθαρότητα και μια σπάνια ενέργεια που πλημμυρίζει το χώρο κάθε φορά που στέκεται μπροστά σε κοινό ή μαθητές. Σε κάθε της δουλειά κουβαλά μια παιδική περιέργεια και μια ώριμη σοφία. Έχει την ικανότητα να βλέπει το θέατρο όχι ως επάγγελμα αλλά ως τρόπο ζωής ως μια διαδρομή αυτογνωσίας και αέναης εξερεύνησης. Είναι από τις καλλιτέχνιδες που δεν βολεύονται ποτέ, που δεν ησυχάζουν, που δεν επαναπαύονται σε επιτυχίες ή αναγνωρίσεις. Το βλέμμα της παραμένει ανήσυχο, δημιουργικό, φωτεινό από μια εσωτερική φλόγα που δεν σβήνει… Ως δασκάλα υποκριτικής, μεταδίδει στους νέους ηθοποιούς όχι μόνο τεχνικές γνώσεις, αλλά και ένα ήθος βαθιά ανθρώπινο. Τους μαθαίνει να αναζητούν την αλήθεια πίσω από το ρόλο, να σκάβουν μέσα τους με ειλικρίνεια, να μην φοβούνται το εύθραυστο, το ατελές, το παράδοξο. Πιστεύει στο θέατρο ως πράξη λύτρωσης, ως χώρο όπου ο άνθρωπος συναντά την πιο αληθινή εκδοχή του. Προσωπικά είναι ένας άνθρωπος ζεστός, ευγενικός, ανοιχτός στη συνεργασία και στην ανταλλαγή ιδεών. Έχει χιούμορ, αυτοσαρκασμό, μια βαθιά αίσθηση της ποιητικότητας της καθημερινής ζωής, αλλά και μια απλότητα που την κάνει προσιτή και οικεία. Η δημιουργία για εκείνη δεν είναι πολυτέλεια- είναι ανάγκη. Για αυτό και κάθε φορά που ξεκινά κάτι καινούργιο, το κάνει σαν να είναι το πρώτο της έργο, με καρδιά καθαρή και πάθος αμείωτο. Ο κόσμος της είναι γεμάτος εικόνες, λέξεις, παράξενα πλάσματα, μνήμες, όνειρα και χιούμορ. Και όλα αυτά τα μεταφέρει στο κοινό με έναν τρόπο τόσο προσωπικό, τόσο ιδιαίτερο, που την καθιστά μια μοναδική παρουσία: μια καλλιτέχνιδα που δεν μοιάζει με καμιά άλλη… Γύρω της έχει χτίσει έναν δικό της πολιτιστικό πυρήνα ,το ζεστό, πολύχρωμο και απίστευτα ζωντανό μαγαζάκι ”τ3χνη”, όπου με πάθος ανεβάζει μικρά θεατρικά διαμαντάκια, έργα φτιαγμένα με μεράκι, ευαισθησία και μια αφοσίωση που αγγίζει τα όρια του ιερού. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει το πιο πρόσφατο δημιούργημά της, το ”Συγγνώμη κύριε Μπέκετ”, μια παράσταση που συνεχίζεται για δεύτερη σεζόν, έχοντας ήδη κατακτήσει το κοινό με τις καλύτερες εντυπώσεις. Γραμμένο από την ίδια, με αφορμή τη λατρεία της για το θέατρο του παραλόγου που τόσο βαθιά την εκφράζει, το έργο αποτελεί μια ποιητική ελεγεία στη δημιουργία, στο διαρκές ξαναπροσπάθημα, όπως θα έλεγε και ο αγαπημένος της Σάμιουελ Μπέκετ. Η Φιλιππίδου, αναζητώντας εκείνη την πιο ελεύθερη, πιο ακατέργαστη έκφραση, πλάθει στο έργο της ”Συγγνώμη κύριε Μπέκετ”, έναν κόσμο όπου η ποίηση, το χιούμορ, το όνειρο και το παιχνίδι ενώνονται σε ένα ενιαίο, ονειρικό σύμπαν. Με την ομάδα των ηθοποιών της, το μαγαζάκι ”τ3χνη”, υψώνει ένα ολοκαίνουργο θεατρικό οικοδόμημα, όπου οι ανατροπές, οι , εκπλήξεις και οι εξωφρενικές υπαρξιακές εξομολογήσεις των ηρώων φλερτάρουν τρυφερά και τολμηρά με τον ποιητικό λυρισμό, τον σουρεαλισμό και το αξεπέραστο θέατρο του παραλόγου. Είναι ένα βύθισμα στο σκοτεινό και ανεξιχνίαστο τοπίο του υποσυνείδητου, ένα ταξίδι στον λαβύρινθο της ζωής και της αυτογνωσίας, μια θαρραλέα ανάδυση στον πολύχρωμο κόσμο της Τέχνης και του θεάτρου, όπου κάθε σκηνή ανασαίνει και πάλλεται σαν ζωντανός οργανισμός. Και ενώ συνεχίζει να χαρίζει στο κοινό στιγμές μαγείας, ήδη ετοιμάζει το επόμενο θεατρικό της βήμα, την ”Γκόλφω” του Σπυρίδωνα Περεσιάδη, που θα ανέβει τη νέα χρονιά στη δεύτερη σεζόν. Με το βλέμμα της πάντα στραμμένο μπροστά, με την επιθυμία να δημιουργεί και να ξαναδοκιμάζεται, η Σοφία Φιλιππίδου επιβεβαιώνει πως είναι μια από τις πιο ανυπέρβλητες, φωτεινές και εμπνευσμένες προσωπικότητες του ελληνικού θεάτρου!
– Θέλεις να κάνεις μόνο δικές σου δουλειές γι’ αυτό δεν λες ”ναι” σε άλλες προτάσεις;
Όχι, δεν είναι έτσι ακριβώς. Λέω ναι στις δουλειές που έχουν καλλιτεχνικό ενδιαφέρον όπως ‘’Οι Βάτραχοι’’ του Αριστοφάνη που πήγα στην Επίδαυρο με το ρόλο του Διόνυσου, στις ‘’Εκκλησιάζουσες’’, επίσης, του Σταμάτη Κραουνάκη, όπου έπαιξα την Πραξαγόρα με το Θέατρο Τέχνης στο Ηρώδειο και γενικώς εξετάζω όλες τις προτάσεις που δέχομαι και επιλέγω. Είναι αλήθεια οι δικές μου μικρές χειροποίητες παραγωγές στο μαγαζάκι της τ3χνης με απορροφούν και θέλουν δουλειά και χρόνο.
– Μίλησέ μου για την εταιρεία ”Τ3χνη”.
Η τ3χνη ιδρύθηκε το 2000 για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της φοιτητικής ομάδας«Ιδαίοι Δάκτυλοι» που έφτιαξα στο Ίδρυμα της Κρητικής Εστίας στο Παγκράτι ως καλλιτεχνική διευθύντρια. Με την ομάδα αυτή η οποία ανανεωνόταν κάθε χρόνο με νέους φοιτητές ανεβάσαμε 15 παραστάσεις πάνω σε δικές μου συνθέσεις ποιητικών, λογοτεχνικών και θεατρικών κειμένων και σε θεατρικά έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων. Το 2015 όταν η ομάδα έκανε πλέον τον κύκλο της, άλλαξα την εταιρεία σε “τ3χνη” και έκανα τον πρώτο θίασο με επαγγελματίες ηθοποιούς με τους οποίους ανέβασα την παράσταση «ΜπάρτλεμπΙ, ο γραφιάς» του Χέρμαν Μέλβιλ πάνω στη γνωστή νουβέλα του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα, σε μετάφραση Μένη Κουμανταρέα και θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία δική μου στο «Από Μηχανής θέατρο».
– Το ”Συγγνώμη κύριε Μπέκετ” πώς πήρε σάρκα και οστά και έγινε θεατρικό έργο;
Το “Συγγνώμη κύριε Μπέκετ” είναι ένα έργο μεγάλης έμπνευσης και θάρρους νομίζω, αφού επιτέλους με απελευθέρωσε από τις προσωπικές μου αναστολές και συστολές, απέναντι στο μεγαλείο του θεάτρου και των θεατρικών γεγονότων. Είχα ήδη γράψει τρία βιβλία: «Με μια σκάλα στο φεγγάρι» που περιλάμβανε τα κείμενα μου από τη στήλη «Με τη ματιά της Σοφίας» στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία του Σαββάτου 2012- 2014 από τις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, ακολούθησε «Το τραγούδι της μαύρης τρύπας» με κείμενα που δημοσίευα κάθε Σάββατο στη στήλη μου στο facebook «Η μπύρα του Σαββάτου» από τις εκδόσεις ΣΟΚΟΛΗ.
Το πιο απελευθερωτικό ήταν η τόλμη μου να γράψω ποίηση, κάτι για το οποίο είμαι πολύ περήφανη, γιατί από πολύ μικρή αισθάνομαι ποιήτρια και γράφω αδιαλείπτως 60 χρόνια στα μυστικά μου τετράδια και τα τετράδια ονείρων μου. Έτσι, έγινε πραγματικότητα το όνειρο μου να εκδώσω μια ποιητική συλλογή, τα ‘’Σαράντα Ποιήματα’’ της Σοφίας Φιλιππίδου από τις Εκδόσεις οδός Πανός του Γιώργου Χρονά και επιτέλους έγραψα και το θεατρικό μου που το χρωστούσα στον εαυτό μου.
Στράφηκα στο θέατρο του Παραλόγου που αγαπώ και με εκφράζει και σκέφτηκα να ζητήσω συγγνώμη από τον νομπελίστα συγγραφέα για το «θράσος» μου. Πρώτον γιατί εμφανίζω στη σκηνή δυο τύπους που καταφεύγουν σε ένα καμένο δάσος κυνηγημένοι από ένα κίνημα εξολοθρευτών ιδιαιτεροτήτων και δεύτερον επειδή δεν περιμένουν κανέναν (σε αντίθεση με τους δικούς του χαρακτήρες που περιμένουν τον Γκοντό). Αυτή ήταν η ιδέα, τα άλλα ήρθαν με πολύ κόπο διάβασμα και γράψιμο για ένα χρόνο , καθημερινά.
– Σε ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι συγγραφείς του παραλόγου;
Ναι με ενδιαφέρει όλο το κίνημα που έχει ως εισηγητή τον Καμί και τις ρίζες του στον Ντανταϊσμό και τα κινήματα του 1920 και ΄30. Με γοητεύει η ιδέα που αναπτύσσει ο Καμί στο Μύθο του Σίσυφου που κουβαλάει και ξανακουβαλάει την πέτρα στην κορυφή του βράχου ενώ εκείνη κατρακυλάει πίσω στις παρυφές και η άποψη ότι σημασία έχει η διαδρομή προς την κορυφή. Η αποδοχή της πραγματικότητας και η πάλη μέσα σ αυτήν. Το νόημα δεν βρίσκεται έξω από μας αλλά το φτιάχνουμε εμείς μέσα από τη δημιουργικότητα και την αγάπη για τη ζωή. Να μην ξεχνάμε και την άποψη του Μπέκετ για την αποτυχία: Πάντα προσπάθεια. Πάντα αποτυχία. Δεν πειράζει. Απότυχε ξανά. Απότυχε καλύτερα. Το βρίσκω συναρπαστικό και μου ταιριάζει.
– Τα έργα του Μπέκετ είναι μινιμαλιστικά και βαθιά απαισιόδοξα για την ανθρώπινη φύση με περίεργη αίσθηση του χιούμορ και για αυτόν επιθυμία του είναι να δείξει ότι το ταξίδι είναι αυτό που αξίζει, παρά τις δυσκολίες και τα εμπόδια στην ανθρώπινη ζωή. Ισχύει;
Σ.Φ.: Ναι ισχύει, κατά τη γνώμη μου. Ενώ είναι βαθιά απαισιόδοξα όπως λέτε, είναι ταυτόχρονα τόσο φωτεινά γιατί αγκαλιάζουν τη ζωή και τον άνθρωπο με αγάπη, χιούμορ και συμπόνια, τον κατανοούν και τον ανυψώνουν, τον κάνουν πρωταγωνιστή της ερήμου του κόσμου αλλά και της προσωπικής του ερημιάς, τον συμφιλιώνουν με τη μοίρα του. Οι χαρακτήρες του Μπέκετ αξιαγάπητοι, τραγικοί και κωμικοί, γίνονται κλόουν, κλαίνε και γελάνε, ισορροπούν στο σχοινί και πέφτουν στο κενό, χάνονται στις παύσεις και στις σιωπές περιμένουν… ψάχνουν και βρίσκουν λέξεις για να περάσουν τη μέρα τους, φτιάχνουν ονειρικούς περαστικούς, δίνουν ζωή σε πλάσματα της φαντασίας και του υποσυνείδητου και συνομιλούν με το αόρατο και το υπερφυσικό ή μεταφυσικό: είναι απλώς μαγικοί, ακραία θεατρικοί και γοητευτικοί σε βαθμό σαγήνης.
– Γιατί το κοινό αγκάλιασε τόσο ζεστά το ”Συγγνώμη κύριε Μπέκετ” και παίζεται για δεύτερη σεζόν;
Για το έργο καλύτερα να μιλάνε οι άλλοι αλλά μιας και με ρωτάτε κι επειδή συνομιλώ με τους θεατές, που δεν φεύγουν αμέσως από το μαγαζάκι, έχω να σας πω ότι δέχομαι συγχαρητήρια για το έργο, το χώρο, την παράσταση και όλους τους ηθοποιούς ανεξαιρέτως. Η αλήθεια, η αυθεντικότητα και η αγνότητα είναι πράγματα που ξεχωρίζουν και γενικώς θεωρούν συναρπαστικό αυτό που συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις ακούγεται η λέξη μαγικό. Μεταξύ μας αν σκεφτεί κανείς πως γίνονται αυτές οι παραστάσεις, είναι ένα θαύμα που μόνο η τέχνη μπορεί να σου το προσφέρει.
– Τηλεόραση γιατί δεν κάνεις;
Γιατί δεν με ενδιαφέρει να το ψάξω, δεν έχω χρόνο, είμαι απορροφημένη από τα δικά μου και έχω απομακρυνθεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια, όταν κατάλαβα ότι δεν είναι ο χώρος που μπορώ να αναπτύξω τη δημιουργικότητα μου…
– Πού θα κατέτασσες τον εαυτό σου ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα;
Μιας και πρέπει να μιλάω εγώ για μένα, θα με τοποθετούσα στην κατάταξη ποιήτρια γενικά. Νομίζω, ότι διακατέχομαι από μια ποιητική δημιουργικότητα η οποία εκφράζεται ή προσπαθεί να διατυπωθεί μέσα από ρόλους, συνεντεύξεις, παραστάσεις, σκηνοθεσίες, γραπτά και συνεργασίες και πιο πολύ μέσα από τη ζωή μου και στα πιεστικά πλαίσια ενός σκληρού ανταγωνιστικού συστήματος που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για ποιητικές καλλιτεχνικές ανησυχίες.
– Τι ζητά η ψυχή σου;
Ζητά τη γαλήνη μέσα από τη χαρά της δημιουργίας.
– Ποια είναι η γνώμη σου για τα ανείπωτα γεγονότα που συμβαίνουν στην εποχή μας;
Σ.Φ.: Στην εποχή μας, όπως και σε άλλες πιο θλιβερές εποχές, έχουμε να παλέψουμε με τον ίδιο εχθρό: τον άνθρωπο και τις αδυναμίες του. Όμως αυτός ο άνθρωπος είναι εκείνος που δημιούργησε τα μεγάλα στην Ελλάδα κάποτε, την αναγέννηση στην Ευρώπη, το θαύμα στην Αμερική του αμερικανικού ονείρου, στην Ανατολή του Διόνυσου και του ήλιου και σήμερα σε όλο τον ραγδαία αναπτυσσόμενο και πολλαπλασιαζόμενο κόσμο. Να μην ξεχνάμε πως πάντα και σε όλες τις περιπτώσεις ο πολιτισμός, οι ανακαλύψεις και η εξέλιξη «χτιζόταν»πάνω στα ερείπια του πολέμου, πάνω στον αποικισμό, στις επιδρομές, στις πειρατείες, στις ληστείες, στον αφανισμό των αυτόχθονων, στις κλοπές και στην εκμετάλλευση των φτωχών. Δεν έχω καμιά ψευδαίσθηση ότι αυτό θα σταματήσει σήμερα. Μόνο κάποιοι ίσως μπορεί να σωθούν -σώζοντας τον εαυτό τους – από την αυξανομένη απληστία…
– Έχεις κάποια καινούργια σχέδια να μου ανακοινώσεις;
Ναι τώρα που μπορώ να κάνω τα όνειρα μου πραγματικότητα, ετοιμάζομαι για την παράσταση«Εσείς πικρόλαλα πουλιά» μια διασκευή πάνω στην ‘’Γκόλφω’’ του Σπύρου Περεσιάδη, με τους ηθοποιούς από τα σεμινάρια μου στο μαγαζάκι της τ3χνης. Επίσης, ετοίμασα μια νέα ποιητική συλλογή που εύχομαι να πάει σύντομα για έκδοση και άρχισα να γράφω το καινούργιο μου θεατρικό μια νεορεαλιστική κωμωδία στα ποιητικά χνάρια του λυρικού Αριστοφάνη.
Σχόλια για αυτό το άρθρο