Tour de force «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» στο Θέατρο Σταθμός

-Γιατί μας κρατάει ακόμα ο Θεός ζωντανούς, γιατί δεν μας σκοτώνει να καθαρίσει η πλάση; -Γιατί ο Θεός είναι σαν τον καλλιτέχνη, δουλεύει κι αυτός με τη λάσπη…

ΣχετικάΆρθρα

Kαλοκαίρι του 1956… Ο Μάνος Κατράκης αποφασίζει να ανεβάσει για πρώτη φορά σε ελληνική θεατρική σκηνή, το μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”. Είχαν προηγηθεί δύο ανεβάσματα στο εξωτερικό το 1954, ένα στο Όσλο από την κρατική σκηνή Norske Theatret σε διασκευή Rangvald Skrede και μουσική Sparre Olsen και μία παράσταση στο Ελσίνκι, με τη διασκευή του Rangvald Skrede και μουσική του Ingve Ingman. Το “Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη” εγκαινιάζει το Άλσος Πεδίου του Άρεως, με 30μελή θίασο με το έργο “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” σε διασκευή Νότη Περγιάλη και Γεράσιμου Σταύρου, σκηνικά και κοστούμια του Σπύρου Βασιλείου και σκηνοθεσία από τον Τάκη Μουζενίδη. Ο Μάνος Κατράκης πρωταγωνιστεί ως Μανωλιός και δίπλα του ένας ζηλευτός θίασος: Λυκούργος Καλλέργης (Παπα-Φώτης) , Θόδωρος Μορίδης (Παπα-Γρηγόρης) , Δάφνη Σκούρα (χήρα Κατερίνα) , Τίτος Βανδής (Παναγιώταρος) , Γιάννης Αργύρης (Αγάς) , Σμαρούλα Γιούλη (Λενιώ) , Ζώρας Τσάπελης (γερο-Λαδάς) , Ανδρέας Ζησιμάτος (Μιχελής) , Νανά Παπαδοπούλου (κυρία Μάρθα) , Κώστας Παππάς (Κωνσταντής, καφετζής) , Γιώργος Βλαχόπουλος (Γιαννακός, πραματευτής) , Βιολέτα Γεωργοπούλου (γιουσουφάκι) , Φοίβος Ταξιάρχης (Καπετάν Φουρτούνας) , Γεώργιος Στουπάκης (Ιμπραημάκι) , Λευκή Βεντουράτου (Μαριωρή) , Ηλίας Γαλανόπουλος (Πατριαρχέας) , Κώστας Μπαλαδήμας (δάσκαλος) , Ανδρέας Ντούζος (Νικολιός) , Ευγενία Περιορή (Πελαγία) , Φιλόλαος Γεωργίου (Λουκάς) , Σταύρος Χριστοφίδης (Σεϊζης) , Σαπφώ Νοταρά (1η Σαρακηνιώτισσα) , Δήμητρα Κεφαλά (2η Σαρακηνιώτισσα) , Θάνος Γραμμένος (1ος νέος Λυκοβρυσιώτης) , Φραγκούλης Φραγκούλης (ένας άνδρας) , Κώστας Καλλίας (ένας γέρος) , Μιχάλης Τσίρκας (2ος νέος) , Ταϋγέτη (3η Σαρακηνιώτισσα) , Τώνια Καρατζά (μια νέα). Η παράσταση σημειώνει εξαιρετική επιτυχία, η Αθήνα σύσσωμη πηγαίνει στο υπαίθριο θέατρο που γίνεται θεσμός και μια ιστορική στιγμή για το ελληνικό θέατρο γεννιέται.

Λίγο πριν ολοκληρωθούν οι παραστάσεις, ο Μάνος Κατράκης αποχωρεί από την παραγωγή και γίνεται αντικατάσταση από τον Δημήτρη Χορν στο ρόλο του Μανoλιού (Επάνω σπάνια φωτογραφία με την Δάφνη Σκούρα και τον Δημήτρη Χορν που αναπλήρωσε τον Μάνο Κατράκη)

“Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” από εκείνο το καλοκαίρι του 1956, θα παρουσιαστεί ως πειραματική παράσταση στο Herbert Berghof Studio στη Νέα Υόρκη το 1957, το 1960 και το 1972 από το θίασο του Πανεπιστημίου του Γέιλ, στις Βερσαλλίες από τη Marcelle Tassencourt σε διασκευή François Daviel το 1961 και το 1962 στο Παρίσι, το 1964 στην Αμβέρσα, σε διασκευή στα φλαμανδικά, το 1972 στο θέατρο του Salem State College στη Μασαχουσέτη και το 1980 σε διασκευή του Michael Antonakes, από το Ελληνικό Θέατρο της Νέας Υόρκης στο θέατρο La Mama. Θα γίνει ταινία από τον Ζιλ Ντασέν το 1957 με τίτλο “Αυτός που πρέπει να πεθάνει” με τον Pierre Vaneck και την Μελίνα Μερκούρη, θα γίνει το 1969 μίνι σειρά 6 επεισοδίων με τίτλο “Christ Recrucified” για το BBC σε σκηνοθεσία του Hugh David, σενάριο – διασκευή του Jack Pulman, παραγωγή του David Conroy, με πρωταγωνιστές τους: Aharon Ipalé, John Franklyn-Robbins και John Phillips και το 1975, ο Βασίλης Γεωργιάδης θα σκηνοθετήσει τη θρυλική σειρά που θα αφήσει εποχή. Τη διασκευή σε σενάριο έκαναν ο Γεράσιμος Σταύρου (τα πρώτα δυο επεισόδια) και ο Νότης Περγιάλης, οι ίδιοι που είχαν κάνει και τη διασκευή σε θεατρικό, το καλοκαίρι του 1956 για το Θέατρο του Πεδίο Άρεως με τον Μάνο Κατράκη. Από εκείνη τη θεατρική διανομή, ο Βασίλης Γεωργιάδης θα κρατήσει τον Λυκούργο Καλλέργη στο ρόλο του παπά Γρηγόρη αυτή τη φορά, τον Γιάννη Αργύρη στο ρόλο του Αγά, τον Φοίβο Ταξιάρχη στο ρόλο του καπετάνιου και τον Φραγκούλη Φραγκούλη στο ρόλο του Χριστοφή. Η σειρά ολοκληρώνεται σε 50 επεισόδια και ευτυχώς που σώζεται η βερσιόν των 18 επεισοδίων ώστε να τη βλέπουν και οι νέες γενιές, διότι πρόκειται για ένα από τα καλύτερα ελληνικά σίριαλ που γυρίστηκαν από την αρχή της τηλεόρασης, ένας πολύτιμος πολιτιστικός θησαυρός. Και από τότε, από το σίριαλ του 1976 “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” -είκοσι χρονιά μετά το θεατρικό ανέβασμα από τον Μάνο Κατράκη- θα παρουσιαστεί σε περιοδεία από τον Κοραή Δαμάτη το 2005 με τον Στράτο Τζώρτζογλου στο ρόλο του Μανολιού και την Μάνια Παπαδημητρίου στο ρόλο της Κατερίνας, μια παράσταση που θυμούνται ελάχιστοι.

Δείτε παρακάτω αναλυτικά για τη σειρά “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”:

Ο Χριστός ξανασταυρώνεται: Άγνωστες ιστορίες για το θρυλικό σίριαλ

Άνοιξη του 2026, 70 χρόνια μετά τον Μάνο Κατράκη, ένας άλλος Μάνος, θα υποδυθεί τον Μανολιό στο Θέατρο Σταθμός. Ο Μάνος Καρατζογιάννης παίρνει το ρίσκο, διασκευάζει και σκηνοθετεί το μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” και με θίασο έντεκα ηθοποιών, παρουσιάζει έναν άθλο και μεταμορφώνει τη μικρή σκηνή του Θεάτρου Σταθμός, στη μεγαλύτερη θεατρική μέθεξη που μπορεί να φτάσει η συνάντηση παράστασης και κοινού. Χωρίς υπερβολή, “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” στο Θέατρο Σταθμός, είναι μια εμπειρία που αξίζει να τη ζήσει όποιος αγαπά το καλό και εξελισσόμενο θέατρο. Στο αρχικό άκουσμα ότι “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” η πρώτη αντίδραση ήταν ότι πρόκειται για σκηνική παραδοξολογία. Όμως η πολύμηνη προετοιμασία της παράστασης, δικαίωσε και τους συντελεστές της και τους θεατές που την επιλέγουν να την παρακολουθήσουν. Αξίζει έπαινος στον Μάνο Καρατζογιάννη που τόλμησε σε τόσους δύσκολους καιρούς -όχι μόνο στο θέατρο αλλά στον κόσμο γενικότερα- να διασκευάσει, να σκηνοθετήσει και να πρωταγωνιστήσει μαζί με άλλους δέκα ηθοποιούς, το πολυσέλιδο και πολυπρόσωπο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη, με τέτοια μαεστρία που νιώθεις ότι βλέπεις όχι έντεκα αλλά τριάντα ηθοποιούς στη σκηνή και χωρίς να αφήσει απέξω σχεδόν τίποτα από το βιβλίο, ενώ αλλάζει τον παπά Φώτη σε γυναίκα, δίνοντας μια άλλη διάσταση που ανταποκρίνεται περισσότερο στη σύγχρονη εποχή μας.

Στο “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” η υπόθεση εξελίσσεται σε ένα χωριό, όπου υπάρχει το έθιμο να αναβιώνουν τα Πάθη του Χριστού κάθε επτά χρόνια. Ο παπα-Γρηγόρης με τους προεστούς επιλέγουν τα πρόσωπα που θα λάβουν μέρος. Τον Χριστό θα υποδυθεί ο Μανολιός, ένας απλός βοσκός, ο οποίος μετά την επιλογή του θα αρχίσει να αλλάζει προσπαθώντας να φτάσει στην απόλυτη ψυχική και σωματική αγνότητα. Όταν καταφτάνουν πρόσφυγες από ένα άλλο χωριό, καθώς διώκονται από τους Τούρκους, οι χωριανοί θα διχαστούν, αφού ο παπα-Γρηγόρης και αρκετοί άλλοι ισχυρίζονται ότι φέρνουν μαζί τους τη χολέρα. Οι μόνοι που θα τους βοηθήσουν είναι ο Μιχελής, η Κατερίνα, ο Γιαννακός, ο Κωσταντής κι ο Μανολιός, ο οποίος θα τους υπερασπιστεί μιλώντας για την αξία της αγάπης και τη φιλευσπλαχνία.

Ο Μάνος Καρατζογιάννης κατάφερε να κάνει την παράσταση αληθινό θεατρικό γεγονός. Η φροντίδα του για όλη την παράσταση είναι ολοφάνερη και το αποτέλεσμα είναι λαμπρό. Οι ηθοποιοί (αλφαβητικά) Ηλέκτρα Γεννατά (o πατέρας της συμμετείχε στο σίριαλ του 1975), Βαγγέλης Ζάπας, Μάνος Καρατζογιάννης, Πάνος Κούλης, Έλενα Μαυρίδου, Σπύρος Μαραγκουδάκης, Μιχαήλ – Εφραίμ Τσουμπός, Κώστας Φαλελάκης, Πολύκαρπος Φιλιππίδης, Θανάσης Χαλκιάς και Στράτος Χρήστου, ερμηνεύουν τους ρόλους τους χωρίς ψεγάδι, με θαυμαστή δεξιοτεχνία. Πραγματικό Tour de force! Η συντριβή, η καρτερία, η πίστη, ο σπαραγμός, η ένταση, το συμφέρον, το τσάκισμα, η συγκίνηση, η γραφικότητα, ο φόβος, ο φθόνος, η πάλη, ο πειρασμός, η συγχώρεση, η αυτοθυσία, είναι σε πλήρη αρμονία με την ερμηνεία τους. Αποδίδουν ο καθένας το δικό του μάξιμουμ και όλοι μαζί, τον τόνο και την ατμόσφαιρα που ταιριάζει και αρμόζει στο έργο. Ταλαντούχοι και εξαιρετικοί, αξίζουν πολλά συγχαρητήρια και μπράβο! Στα συν η μουσική του Γιώργου Μαυρίδη και τα κοστούμια της Δήμητρας Σαρρή και της Βασιλικής Σύρμα.

Ο Μάνος Καρατζογιάννης πέτυχε πάρα πολλά πράγματα με την παράσταση “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”. Με συγκινητικό, τολμηρό σεβασμό προς την ακεραιότητα του έργου, κατόρθωσε να αναδείξει τα θέματά του, να κλιμακώσει τα επίπεδα, να χαρακτηρίσει τα πρόσωπα, να δικαιώσει τις καταστάσεις τους, με αξιομνημόνευτες τις σκηνικές συνθέσεις με χώρισμα (ή εμπόδιο) ένα ξύλο, σε κάθε στιγμή όπου τα πολλά πρόσωπα του έργου διασταυρώνονται. Σαν ανάγλυφος πίνακας ζωγραφικής τέχνης, “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται” στο Θέατρο Σταθμός είναι μία αξιόλογη παράσταση που δεν πρέπει να χάσετε. “Αυτό δεν γίνεται, τα ύστερα του κόσμου” που λέει κι ο Πατριαρχέας…

“Κάμετε ελεημοσύνη χριστιανοί. Πεινούμε, δώστε μας ό,τι σας περισσεύει”

“Απόψε θα τους κρεμάσω και τους πέντε φταίνε δεν φταίνε”

“Δεν φοβάμαι κανέναν, παρά μόνο τον Θεό”

“Γιατί με κυνηγάς Μανολιό; Κάθε βράδυ έρχεσαι στα όνειρά μου και δεν με αφήνεις να κοιμηθώ”

“Τα ύστερα του κόσμου”

“Ο Θεός τούτη τη στιγμή έδωσε απόκριση. Δεν παίρνω εγώ απόφαση, ο Θεός παίρνει”

“Τι σας έκαμε μωρέ το γιουσουφάκι μου; Πείραξε κανέναν;”

“Θες να σε λυπηθώ; Λυπήσου με κι εσύ”

“Μου άνοιξες τα μάτια και είδα πως ήμουν ψεύτης κι αμαρτωλός”

Διασκευή – σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης

Ερμηνεύουν (αλφαβητικά): Ηλέκτρα Γεννατά, Βαγγέλης Ζάπας, Μάνος Καρατζογιάννης, Πάνος Κούλης, Έλενα Μαυρίδου, Σπύρος Μαραγκουδάκης, Μιχαήλ – Εφραίμ Τσουμπός,Κώστας Φαλελάκης, Πολύκαρπος Φιλιππίδης, Θανάσης Χαλκιάς, Στράτος Χρήστου

Κίνηση: Ζωή Χατζηαντωνίου

Μουσική: Γιώργος Μαυρίδης

Σκηνικά: Ναταλία Αστυπαλίτη, Δήμητρα Σαρρή

Κοστούμια: Δήμητρα Σαρρή, Βασιλική Σύρμα

Σχεδιασμός φωτισμών: Λάμπρος Παπούλιας

Κατασκευή μασκών: Μάρθα Φωκά

Βοηθός σκηνοθέτη: Μιχαήλ – Εφραίμ Τσουμπός

Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή

Βίντεο προώθησης: Ηλίας Μόσχοβας

Παραγωγή: Πολιτισμός Σταθμός Θέατρο, Καλυψώ Παραγωγές

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΟΠΤΡΑ

Με την υποστήριξη του ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ