Koρωνοϊός: Είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα επιβαρυντικός παράγοντας;

Ο κορωνοϊός είναι μεγαλύτερη απειλή για όσους έχουν ασθενέστερο ανοσοποιητικό σύστημα και για όσους πάσχουν από χρόνιες ασθένειες.
Τα αυτοάνοσα είναι μια κατηγορία χρόνιων νοσημάτων, στα οποία εξ ορισμού υπάρχει δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Ανήκουν όμως όλοι όσοι έχουν αυτοάνοσο στις ευπαθείς ομάδες για την εκδήλωση βαριάς νόσου COVID-19;

Όταν κάποιος πάσχει από αυτοάνοσο νόσημα, το ανοσοποιητικό του δεν λειτουργεί φυσιολογικά. Αντί να παρουσιάσει μια ισχυρή γραμμή άμυνας κατά των εξωτερικών εισβολέων, επιτίθεται στο ίδιο του το σώμα.

Τα αυτοάνοσα είναι χρόνιες φλεγμονώδεις ασθένειες. Σε καταστάσεις όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η συστηματική αγγειίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η ανησυχία που προκύπτει σε αυτές τις περιπτώσεις είναι εάν η ανοσοκαταστολή κάνει τους ασθενείς πιο ευάλωτους σε περίπτωση λοίμωξης από τον SARS-CoV-2.

Τα αυτοάνοσα είναι μια ομάδα ασθενειών στην οποία κατατάσσονται πάνω από 150 διαφορετικά νοσήματα. Το κατά πόσο κάποιος που έχει αυτοάνοσο ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου για τη νόσο COVID-19 εξαρτάται από:

• Τη νόσο την οποία πάσχει
• Την δραστηριότητα της νόσου (έξαρση, ύφεση)
• Την φαρμακευτική αγωγή (λήψη ή όχι ανοσοκατασταλτικών, βιολογικών παραγόντων, κορτιζόνης)
• Την ηλικία του ασθενούς
• Τη συνύπαρξη άλλων ασθενειών, όπως είναι ο διαβήτης, η υπέρταση, τα καρδιολογικά νοσήματα⁽¹⁾

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, Λύκος και Ανοσοκαταστολή

“Γενικά, πρέπει να ανησυχούμε σε σοβαρές περιπτώσεις λύκου ή συστηματικής αγγειίτιδας περισσότερο από ότι σε άτομα που είναι υγιή ή ίσως από ότι στα άτομα με ήπια ρευματοειδή αρθρίτιδα ή ψωριασική αρθρίτιδα”, αναφέρει ο Dr. Ντάγκλας Ρόμπερτς, ρευματολόγος, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή Davis, του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια⁽²⁾.

Αν και τα άτομα με αρθρίτιδα μπορεί να έχουν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο λοίμωξης, δεν θεωρούνται ότι είναι ανοσοκατασταλμένα.

Εξαρτάται επίσης από τη θεραπεία που λαμβάνουν οι ασθενείς για την ασθένεια τους, αναφέρει ο Ρόμπερτς. Κάθε νόσος και ασθενής διαφέρουν και πρέπει να αξιολογούνται από τον γιατρό, κατά περίπτωση.

Νόσος του Hashimoto

H νόσος του Hashimoto είναι ένα από τα πιο κοινά αυτοάνοσα νοσήματα. Πρόκειται για μια αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται και σταδιακά καταστρέφει τον θυρεοειδή αδένα.

Επί του παρόντος, δεν υπάρχει επιστημονική έρευνα σχετικά με τη συσχέτιση μεταξύ της Hashimoto και της COVID-19. Σε ευθυρεοειδικά άτομα, στις περιπτώσεις δηλαδή που ο θυρεοειδής λειτουργεί ακόμη φυσιολογικά, αλλά και στα άτομα που είναι ρυθμισμένη η θυρεοειδική λειτουργία με τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής, η ύπαρξη της νόσου δεν θεωρείται από μόνη της σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας.

Η νόσος του Hashimoto όμως, όπως και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, είναι ένδειξη για την ύπαρξη υποκείμενων μεταβολικών διαταραχών, όπως η έλλειψη βιταμίνης D3, η αντίσταση στην ινσουλίνη, το μεταβολικό και το ψυχογενές στρες, που αυτά είναι επιβαρυντικοί παράγοντες για την COVID-19^(3-7).

Ψωρίαση

Η ψωρίαση είναι επίσης ένα από τα πιο κοινά αυτοάνοσα και παρότι προσβάλει κυρίως το δέρμα, συνυπάρχει συχνά με μεταβολικό σύνδρομο και πληθώρα παθολογικών καταστάσεων που αυξάνουν τον κίνδυνο για βαριά νόσο. Αυτές συμπεριλαμβάνουν την παχυσαρκία, την υπέρταση, τη δυσλιπιδαιμία, την αντίσταση στην ινσουλίνη, καρδιαγγειακά νοσήματα, λιπώδη διήθηση του ήπατος και σημαντική έλλειψη βιταμίνης D^(8-10).

Το International Psoriasis Council συμβουλεύει οι ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση να λαμβάνουν όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις για την αποφυγή της νόσου COVID-19. Συστήνει επίσης στους γιατρούς, στην περίπτωση που κάποιος ασθενής με ψωρίαση διαγνωστεί με τη νόσο COVID-19, να γίνει διακοπή ή αναβολή των ανοκοκατασταλτικών φαρμάκων⁽¹¹⁾. Αυτό είναι σε συμφωνία με τις κατευθυντήριες οδηγίες των European Dermatology Forum⁽¹²⁾ και American Academy of Dermatology⁽¹³⁾, που αναφέρουν ότι οι ανοσοκατασταλτικές θεραπείες αντενδείκνυνται σε ασθενείς με ενεργό λοίμωξη.

Ελκώδης Κολίτιδα – Νόσος του Crohn – ΣΚΠ

Αυτοάνοσα νοσήματα όπως η ελκώδης κολίτιδα, η νόσος του Crohn και η σκλήρυνση κατά πλάκας εμφανίζουν επίσης μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για τη νόσο COVID-19. Αυτές είναι:

• Διαταραχή του μικροβιώματος
• Αντίσταση στην ινσουλίνη
• Έλλειψη και αντίσταση στη βιταμίνη D3
• Χρόνια φλεγμονή

Συστάσεις

Λόγω των παραγόντων κινδύνου που συνδέονται είτε με την ίδια τη νόσο, με τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού, την ανοσοκαταστολή λόγω φαρμακευτικής θεραπείας και των υποκείμενων μεταβολικών διαταραχών που συνοδεύουν τα αυτοάνοσα νοσήματα συστήνεται η:

1. Αυστηρή τήρηση των μέτρων περιορισμού της μετάδοσης του ιού
2. Διατήρηση της καλύτερης δυνατής κατάστασης υγείας.

Είναι πρωταρχικής σημασίας αυτή την περίοδο, για όσους έχουν κάποιο αυτοάνοσο νόσημα, η διατήρηση της καλύτερης δυνατής μεταβολικής κατάστασης.

Η μεταβολική κατάσταση του οργανισμού συνδέεται άμεσα με τους μηχανισμούς προστασίας από τον κορωνοϊό και την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος^(15-17).

Ένας υγιής οργανισμός, χωρίς ελλείψεις είναι σε θέση να διαχειριστεί καλύτερα έναν λοιμογόνο παράγοντα και να ανακάμψει ταχύτερα μετά από νόσο ή έκθεση σε συνθήκες στρες.

Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς

Βιβλιογραφία

1. Risk stratification of patients with autoimmune rheumatic diseases https://www.nras.org.uk/data/files/COVID19_risk_scoring_guide.pdf
2. Immunocompromised and Coronavirus: How to Protect Yourself.  https://health.usnews.com/conditions/articles/immuncompromised-and-coronavirus-how-to-protect-yourself
3. Γιατί ο Κορωνοϊός Προκαλεί Βαριά Νόσο σε Συγκεκριμένες Πληθυσμιακές Ομάδες. https://www.drtsoukalas.com/covid-19-risk-su-295.html
4. Report sulle caratteristiche dei pazienti deceduti positivi a COVID-19 in Italia Il presente report è basato sui dati aggiornati al 20 Marzo 2020. https://www.epicentro.iss.it/coronavirus/bollettino/Report-COVID-2019_20_marzo.pdf
5. Vitamin D Depletion Aggravates Hypertension and Target-Organ Damage. Andersen et. al. Journal of the American Heart Association 2015. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.114.001417
6. Are patients with hypertension and diabetes mellitus at increased risk for COVID-19 infection? Lei Fang George Karakiulakis Michael Roth Published: THE LANCET, March 11, 2020https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-26002030116-8/fulltext
7. Curr Hypertens Rep. 2013 Feb; 15(1): 59–70. doi: 10.1007/s11906-012-0323-2 PMCID: PMC3551270 NIHMSID: NIHMS429723 PMID: 23242734 The Renin Angiotensin Aldosterone System and Insulin Resistance in Humans Patricia C et al. Underwood, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3551270/
8. An update on psoriasis and metabolic syndrome: A meta-analysis of observational studies Sanminder Singh, Paulina Young, April W. Armstrong. Plos One, 2017. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0181039
9. Metabolic syndrome and risk of psoriasis I. Snekvik T.I.L. Nilsen P.R. Romundstad M. Saunes British Journal of Dermatology: 02 January 2019 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/bjd.17361
10. Vitamin D and its role in psoriasis: An overview of the dermatologist and nutritionist Luigi Barrea,1 Maria Cristina Savanelli et al. Rev Endocr Metab Disord. 2017.  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5486909/
11. Ιnternational Psoriasis Council Statement On The Coronavirus (COVID-19) Outbreak https://www.prnewswire.co.uk/news-releases/international-psoriasis-council-statement-on-the-coronavirus-covid-19-outbreak-885664154.html
12. EDF Guidelines and consensus statements.  https://www.edf.one/home/Guidelines/Guidelines.html
13. PSORIASIS CLINICAL GUIDELINE https://www.aad.org/member/clinical-quality/guidelines/psoriasis
14. Current Concepts in Autoimmunity and Chronic Inflammation. Andreas Radbruch, ‎Peter E. Lipsky – 2006 – ‎Medical.
15. Hygiene Hypothesis and Autoimmune Diseases Clinical Reviews in Allergy & Immunology Graham A. W. Rook 2012.
16. Metabolic pressure and the breach of immunological self-tolerance Veronica De Rosa et al. Nature Immunology (2017).
17. Application of metabolomics in autoimmune diseases: Insight into biomarkers and pathology. J. Kang et al. / Journal of Neuroimmunology 279 (2015) 25–32