ΤΩΡΑ |
Με τον Αστέριο Πελτέκη στο τιμόνι του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, o θεσμός δεν πορεύεται απλώς- ανανεώνεται, αναπνέει και επαναπροσδιορίζει με τόλμη το ρόλο του μέσα στο σύγχρονο πολιτισμικό τοπίο. Ως καλλιτεχνικός διευθυντής, και ιδίως κατά τη δεύτερη θητεία του, ο Πελτέκης κατόρθωσε κάτι σπάνιο και πολύτιμο: να μετατρέψει το όραμα σε πράξη και την πράξη σε συλλογικό βίωμα, χαράσσοντας μια πορεία που βαίνει σταθερά προς την ολοκλήρωσή της, με συνέπεια αισθητική ευκρίνεια και βαθιά γνώση της θεατρικής αποστολής. Πρόκειται για ένα δημιουργό με οξύ καλλιτεχνικό ένστικτο και διορατική σκέψη, που αντιλαμβάνεται το θέατρο όχι ως μουσειακό απολίθωμα αλλά ως ζωντανό οργανισμό, ικανό να συνομιλεί με την κοινωνία, τη μνήμη και το συλλογικό ασυνείδητο. Οι σκηνοθεσίες του κατά τη διάρκεια της διεύθυνσής του φέρουν τη σφραγίδα ενός ανθρώπου που γνωρίζει πότε να πειθαρχεί και πότε να απελευθερώνει τις δυνάμεις της σκηνής, πότε να στοχάζεται και πότε να παρασύρει. Εμβληματικό παράδειγμα αυτής της δημιουργικής τόλμης και της θεατρικής του ωριμότητας υπήρξε η μουσικοθεατρική παράσταση ”Αυτή η νύχτα μένει”, ένα αδιαμφισβήτητο καλλιτεχνικό γεγονός που από την πρώτη κιόλας ημέρα γνώρισε την αποθέωση του κοινού και τη θερμή αποδοχή, γεμίζοντας ασφυκτικά το Βασιλικό Θέατρο! Με λεπτοδουλεμένη δραματουργική επεξεργασία, βασισμένη στο βιβλίο του Θάνου Αλεξανδρή, ο Αστέριος Πελτέκης δεν αρκέστηκε σε μια απλή διασκευή- επανασυνέθεσε τον κόσμο του έργου, δίνοντας στους ήρωες σάρκα, μνήμη και παλμό, εντάσσοντάς τους σε μια σκηνική συμφωνία υψηλής ακρίβειας. Ο πολυπρόσωπος θίασος λειτουργεί υπό τη σκηνοθετική του καθοδήγηση σαν μια άψογα καλοκουρδισμένη ορχήστρα: ενιαίος, συμπαγής, δεμένος σε μια κοινή αναπνοή. Είναι φανερό πως οι ηθοποιοί χαίρονται τη συμμετοχή τους, αισθάνονται ασφαλείς και ταυτόχρονα δημιουργικά ελεύθεροι, γεγονός που αποτυπώνεται με ενάργεια επάνω στη σκηνή. Το σκηνικό σύμπαν πλημμυρίζει από φως, λάμψη και υπερβολή: στρας, πούλιες, λαμέ τουαλέτες, afro κομμώσεις και αισθητικές αναφορές που μας μεταφέρουν στη νυχτερινή διασκέδαση της ελληνικής επαρχίας της μεταπολίτευσης, με έμφαση στη δεκαετία του ‘80- μια εποχή που ζούσε φλέρταρε, υπερέβαλε και ξόδευε τον εαυτό της μέχρι το ξημέρωμα. Μέσα από τις προσωπικές μαρτυρίες του ήρωα, με αφορμή μια συνέντευξη που γίνεται γέφυρα μνήμης και αφήγησης, ξεδιπλώνεται ένας ολόκληρος κόσμος: λαϊκά τραγούδια, φωνές που σημάδεψαν το συλλογικό φαντασιακό, εμβληματικές παρουσίες, ”καψούρες”, λουλούδια, χορός πάνω στην πίστα και στα τραπέζια, πιάτα που σπάνε, αλκοόλ που ρέει, και η γλυκόπικρη λαγνεία της νύχτας με το άρωμα μιας άλλης. εποχής. Το τότε συνομιλεί με το τώρα, όχι με νοσταλγική αφέλεια, αλλά με τρυφερή επίγνωση και θεατρική ευφυΐα. Η παρουσία του ίδιου του Θάνου Αλεξανδρή επί σκηνής προσδίδει μια ακόμη διάσταση αλήθειας και βιωματικής δύναμης σε αυτή τη μεγαλειώδη και αστραφτερή παράσταση! Και κάπως έτσι, ο Αστέριος Πελτέκης κατορθώνει να μας παρασύρει: να μας κάνει να αφεθούμε, να τραγουδήσουμε, να μερακλώσουμε, να μελαγχολήσουμε, να θυμηθούμε και πάνω από όλα να διασκεδάσουμε. Γιατί αυτή η νύχτα- η θεατρική, η συλλογική ,η δική μας- μένει. Μια νύχτα που στενάζει, ονειρεύεται, φαλτσάρει, ”πλακώνεται”, ξοδεύεται στα μαγαζιά κάθε επαρχιακής πόλης, αλλά βρίσκει τον απόλυτο σκηνικό της τόπο στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Τα κατάφερε! Και το κατάφερε χάρις στον Αστέριο Πελτέκη! Θερμά συγχαρητήρια!
– Γιατί τα τελευταία χρόνια ανεβάζετε πολυπρόσωπες παραγωγές με μουσικό θεατρικό χαρακτήρα και τις μεταφέρεται επί σκηνής διασκευασμένες από λογοτεχνικά κείμενα;
Οι διασκευές λογοτεχνικών κειμένων δεν αφορούν μόνο στο μουσικό θέατρο αλλά και σε άλλα είδη. Το «Βίρα τις άγκυρες» επίσης ήταν θεατρικό κείμενο και όχι διασκευή από λογοτεχνία, η «Θελεστίνα» ένα λογοτεχνικό κείμενο γραμμένο εξ ολοκλήρου σε διαλογική μορφή από το συγγραφέα που επίσης δεν εμπίπτει στο είδος της πολυπρόσωπης μουσικής παράστασης όπως και αρκετά από τα υπόλοιπα έργα τα οποία μεταφέραμε από λογοτεχνικά κείμενα στη θεατρική σκηνή.Ενδεικτικά: «Η αγάπη άργησε» μια μέρα”, “Ηλιος με ξιφολόγχες” που ετοιμάζουμε αυτή την περίοδο και άλλα.
Το μοναδικό παράδειγμα πολυπρόσωπης μουσικοθεατρικής παράστασης αυτού του είδους αποτελεί το «Αυτή η νύχτα μένει»
Παρόλ’ αυτά η λογοτεχνία αποτελεί αγαπημένο πεδίο που έχει πολλά να προσφέρει και όχι μόνο σε επίπεδο πολυπρόσωπων μουσικοθεατρικών παραγωγών αλλά μέσα από διάφορα σπουδαία κείμενα τα οποία βρίσκουν τον δρόμο για τη σκηνή και παρουσιάζονται στη θεατρική τους απόδοση , ώστε να επικοινωνήσουν άμεσα και με το θεατρικό κοινό. Αν ισχύει ότι διαβάζουμε λιγότερη λογοτεχνία τα τελευταία χρόνια, τότε η ανάγκη παρουσίασης σπουδαίων λογοτεχνικών κειμένων στη θεατρική σκηνή αποτελεί μια πολύ καλή «λύση» που θα ξαναφέρει το κοινό κοντά στην καλή λογοτεχνία.
– ”Αυτή η νύχτα μένει”, ποιο ήταν το δέλεαρ για να την ανεβάσετε;
Το βασικό δέλεαρ ήταν η πολύ ουσιαστική επιρροή αυτής της «περίεργης» δεκαετίας, του 1980, όπου μετά από παγκόσμιους πολέμους, εμφυλίους και δικτατορίες, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε πανευρωπαϊκό, καθώς και σε παγκόσμιο επίπεδο, ανέτειλε μια ήρεμη από πολεμικές συρράξεις και πολιτικά «έκτροπα» περίοδος κατά την οποία άνθισε και πάλι η δημοκρατία, ανήλθε ο ευρωπαϊκός σοσιαλισμός και ο συνδυασμός με την δημιουργία της ΕΟΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα) του προκατόχου της ΕΕ (Ευρωπαϊκής Ένωσης) δημιούργησε ένα «εκρηκτικό» μείγμα που γέννησε την ποπ κουλτούρα και γαλούχησε όλους όσους ζήσαμε εκείνη την περίοδο.
Στην Ελλάδα γνωρίζουμε όλοι πώς εξελίχθηκε και πώς κατέληξε αυτή η ιστορία. Στο κείμενο της παράστασης υπάρχει μια φράση που ο ήρωας λέει: «Που να ‘ξερε η Ευρώπη ότι επιδοτεί την καψούρα και το σκυλάδικο”.
– Ποια στοιχεία κρατήσατε στην απόδοση που κάνατε από το ομώνυμο βιβλίο του Θάνου Αλεξανδρή;
Κράτησα μια βασική διαδρομή και ορισμένα περιστατικά, εμπλουτισμένα με αρκετά στοιχεία μυθοπλασίας, καθώς και κάποιες “μορφές” της περιόδου είτε μέσα από επίπλαστους χαρακτήρες που θυμίζουν άτομα της περιόδους μέσα από κάποιο επάγγελμα ή ιδιότητα είτε με εμβληματικές φυσιογνωμίες της εποχής. Από εκεί και πέρα οι ήρωες του έργου μπήκαν και “έζησαν” στο “δικό τους νέο θεατρικό κόσμο της διασκευής.
– Όλοι μας έχουμε ανάγκη για αναγνώριση, αγάπη και να κυνηγήσουμε το όνειρό μας;
Σαφώς! Ανέκαθεν η αναγνώριση αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο για τους περισσότερους ανθρώπους και αυτό οφείλεται πιθανότατα στην επιθυμία μας και την ανάγκη μας για κοινωνικότητα και κοινωνικοποίηση. Επίσης, θεωρώ ότι κατά βάθος πιστεύουμε ότι μέσα από την αποδοχή και την επιβράβευση των άλλων συνειδητοποιούμε και επιβεβαιώνουμε την εξέλιξή μας…
-Πώς ήταν η νύχτα του τότε σε σχέση με τη σημερινή;
Θεωρώ, η αποτύπωση που πετύχαμε στην παράσταση είναι πολύ κοντά στην αίσθηση που είχε σε εκείνη την περίοδο. Τα αρώματα, η εικόνα, τα χρώματα ή ελευθερία -έστω και ως ψευδαίσθηση….
Νομίζω ότι τότε παρά τη σκληρότητα υπήρχε και μια αθωότητα . Σήμερα η νύχτα είναι πιο σκληρή. Τότε ίσχυε περισσότερο το: ‘’σκύλος που γαβγίζει δεν δαγκώνει”, σήμερα τα δαγκώματα είναι άγρια και έρχονται χωρίς προειδοποίηση….
– Ό,τι διαδραματίζεται τη νύχτα είναι μια ψευδαίσθηση και διαρκεί μέχρι να φύγει το σκοτάδι και να έλθει το φως της ημέρας;
Εξαρτάται πως ορίζουμε τη νύχτα….και την ψευδαίσθηση … Μήπως γνωρίζουμε στ’ αλήθεια αν πλανόμαστε“πλάνην οικτρά” περιφερόμενοι επάνω στον “ πλανή-τη”Γη; Σίγουρα πάντως στη νύχτα της άκρατης διασκέδασης μέσα στον καπνό, το αλκοόλ και τις κάθε είδους περιπέτειες η αίσθηση μοιάζει με ψευδαίσθηση και η ψευδαίσθηση απογειώνει τις αισθήσεις…
– ”Της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελά;”
Πολλές φορές ναι και αυτό είναι το ευτυχές σενάριο. Το ζητούμενο είναι να μην τα δει και κλαίει…
– Κινδυνεύει ένας άνθρωπος όταν μέσα από αυτό που κάνει έχει καταφέρει να ανεβεί πολύ ψηλά;
Από το αρχαίο δράμα,το ύψιστο αυτό πολιτιστικό αγαθό,διδασκόμαστε ότι η “ύβρις”είναι πολύ κοντά στα ύψη της εξουσίας και πόσο εύκολο είναι να οδηγηθούμε στην αλαζονεία , την ύβρη και μετά στην απόλυτη καταστροφή.
– Ποιο είναι το ωραιότερο πράγμα που έχουν δει τα μάτια σας και έχουν ακούσει τα αυτιά σας;
Ο ερχομός του παιδιού μου, του Δημήτρη, στη ζωή και το πρώτο κλάμα του που ήταν η απόδειξη ότι όλα πήγαν καλά.!
– Ποιος είναι ο λόγος που η ευτέλεια πουλάει στη σημερινή εποχή και μάλιστα σε όλες τις εκφάνσεις της;
Νομίζω η ευτέλεια πάντα αποτελούσε και πάντα θα πουλάει γιατί είναι ο εύκολος δρόμος. Βέβαια ,πολλές φορές, εξαρτάται και πως ορίζουμε την ευτέλεια μέσα στο πλαίσιο μιας κοινωνικής επιταγής. Έχει παρατηρηθεί και το φαινόμενο ευτελείς κοινωνίες να θεωρούν ευτελές κάτι το οποίο ουσιαστικά σε ένα άλλο πλαίσιο θα μπορούσε να είναι σπουδαίο. Όλα είναι θέμα οπτικής, ερμηνείας και δεδομένου πλαισίου…
– Πόσο ικανοποιημένος είστε από την πορεία του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος;
Αρκετά, αλλά πάντα υπάρχει χώρος εξέλιξης. Χρειάζεται συνεχής προσπάθεια και επαγρύπνηση.Υπάρχουν πολλά ακόμη που μπορούν να βελτιωθούν και να εξελιχθούν.
– Τι ετοιμάζετε για το καλοκαίρι; Θα επιχειρούσατε να σκηνοθετήσετε τραγωδία;
Κάτι ετοιμάζουμε… Αυτή τη στιγμή δυστυχώς δεν μπορώ να σας το ανακοινώσω διότι πρέπει να προηγηθεί η ανακοίνωση του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Σύντομα, όμως , θα είμαστε σε θέση να πούμε περισσότερα .
Σχόλια για αυτό το άρθρο