Kόκκινο: Πρώτες φωτογραφίες

Στο Θέατρο Μουσούρη ο Γιώργος Κιμούλης και ο Δημήτρης Γκοτσόπουλος παρουσιάζουν από την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026 το έργο του Τζον Λόγκαν, «Κόκκινο», σε σκηνοθεσία του Γιώργου Κιμούλη και παραγωγή του Κάρολου Παυλάκη.

ΣχετικάΆρθρα

Το έργο διαδραματίζεται στο στούντιο του ζωγράφου Μαρκ Ρόθκο στα τέλη της δεκαετίας του 1950, την περίοδο που ο μεγάλος εκπρόσωπος του αφηρημένου εξπρεσιονισμού εργάζεται πάνω στην παραγγελία της ζωής του: μια σειρά μεγάλων πινάκων για τους τοίχους ενός πολυτελούς εστιατορίου της Νέας Υόρκης.

Ο διάσημος ζωγράφος που πίστεψε ότι η τέχνη είναι χώρος στοχασμού, καλείται τώρα να κρεμάσει τοέργο του πάνω από τραπέζια πλουσίων που θα τρώνε αδιαφορώντας. Η τέχνη έχει μετατραπεί σε εμπόρευμα, και ο δημιουργός της καλείται να συναινέσει. Το ποσόν της παραγγελίας είναι τεράστιο, και ακριβώς γι’ αυτό ο ζωγράφος βρίσκεται μπροστά σ’ ένα μεγάλο δίλημμα. Να αρνηθεί και να μείνει πιστός στις αρχές του, ή να δεχτεί και να συμβιβαστεί με τον κόσμο που περιφρονεί; Δίπλα του εργάζεται ο Κεν. Ένας νέος ζωγράφος που μαθαίνει την τέχνη πλάι του και, παρόλο που τον θαυμάζει απεριόριστα, έχει αρχίσει να τον αμφισβητεί. Είναι η φωνή μιας νέας γενιάς που έρχεται να τα ανατρέψει όλα, να γκρεμίσει ό,τι θεωρήθηκε δεδομένο και να επιβάλει τους δικούς της όρους.

Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η σύγκρουση δύο γενεών — ή μάλλον το πέρασμα από τη μία στην άλλη. Πάνω σε αυτό το έδαφος ο Τζον Λόγκαν στήνει μία σχέση που λειτουργεί σε δύο επίπεδα και αλληλοτροφοδοτείται. Ο δάσκαλος και ο μαθητής που στέκονται ο ένας απέναντι στον άλλον θυμίζουν συχνά πατέρα και γιο.

Ο ώριμος δημιουργός νιώθει την απειλή ενός νέου κύματος καλλιτεχνών να πλησιάζει. Ο νεότερος, με τη σειρά του, διεκδικεί τον δικό του χώρο και το δικαίωμά του να αμφισβητεί. Είναι η αέναη διαδοχή που κάθε γενιά τη ζει ως ανατροπή και ταυτόχρονα ως οφειλή προς εκείνους που προηγήθηκαν. Ο Ρόθκο διδάσκει με τρόπο αυστηρό και συχνά βίαιο. Δεν παραδίδει μόνο κανόνες, αλλά εκθέτει τον νεότερο στη σκληρότητα της δημιουργίας και απαιτεί από αυτόν να σκεφτεί, να δει και να αντισταθεί. Το μάθημα όμως δεν είναι μονόδρομος. Ο δάσκαλος που διδάσκει είναι αυτός που, κάποια στιγμή, αφήνεται να διδαχθεί κι ο ίδιος. Ο μαθητής χρειάζεται τον δάσκαλο για να σταθεί αλλά για να γίνει ο εαυτός του πρέπει κάποτε να σταθεί απέναντί του. Να αντικρούσει τον δάσκαλό του, ώστε να γεννηθεί ως δημιουργός.

Δεν υπάρχει γέννηση δημιουργού χωρίς αυτή τη ρήξη.

Από την πρώτη του παρουσίαση, το «Κόκκινο» αναγνωρίστηκε διεθνώς ως ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα θεατρικά κείμενα. Έκανε πρεμιέρα στο Λονδίνο το 2009, με τον Άλφρεντ Μολίνα ως Ρόθκο και τον Έντι Ρεντμέιν ως Κεν, σε σκηνοθεσία Μάικλ Γκράντατζ. Το Μάρτιο του 2010 μεταφέρθηκε στο Μπρόντγουεϊ με την ίδια διανομή και κέρδισε έξι βραβεία Τόνι, ανάμεσά τους εκείνο του Καλύτερου Έργου.

ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Το «ΚΟΚΚΙΝΟ» του JohnLogan αφορά τη ζωή του διάσημου ζωγράφου Μαρκ Ρόθκο και τη σχέση του με έναν νεαρό ζωγράφο που εργάζεται δίπλα του, τον Κεν.

Είναι ένα έργο για τη δύσκολη, συχνά βίαιη σχέση ανάμεσα στη γενιά που φεύγει και στη γενιά που έρχεται και, ταυτόχρονα, για τη σχέση ανάμεσα στο έργο που δημιουργεί ένας καλλιτέχνης και στον θεατή που στέκεται απέναντί του.

Η ιστορία της τέχνης έχει συχνά περιγραφεί σαν μια αλληλουχία πατροκτονιών. Κάθε γενιά πρέπει να σκοτώσει την προηγούμενη για να μπορέσει να υπάρξει. Όμως ίσως η δημιουργία να μη χρειάζεται έναν ακόμη νεκρό πατέρα. Μπορεί κανείς να δημιουργήσει κάτι καινούργιο χωρίς να διαγράψει εκείνον που προηγήθηκε. Να φύγει χωρίς να αρνηθεί από πού ξεκίνησε. Να κουβαλήσει μέσα του τον δάσκαλο χωρίς να παραμείνει για πάντα μαθητής του.

Το «ΚΟΚΚΙΝΟ» είναι μια ιστορία ενηλικίωσης και των δύο ανδρών.

Παράλληλα, ο Ρόθκο απαιτεί από τον θεατή να σταθεί απέναντι στον πίνακά του. Να μην τον κοιτάξει απλώς και προσπεράσει, αλλά να παραμείνει εκεί. Να εκτεθεί σ’ αυτόν. Την ίδια στιγμή, όμως, μοιάζει να φοβάται αυτό ακριβώς το βλέμμα. Γιατί ο άλλος, από τη στιγμή που θα σταθεί απέναντι στο έργο, αποκτά ένα δικαίωμα που ο δημιουργός δεν μπορεί πια να ελέγξει. Αποκτά το δικαίωμα να το ερμηνεύσει, να το απορρίψει, να το αγαπήσει, να το παρεξηγήσει, ακόμη και να το ξεπεράσει.

Τι μένει από εμάς όταν κάποιος άλλος αρχίζει να μας κοιτάζει;

Το κόκκινο του Ρόθκο δεν είναι ένα χρώμα. Μπορεί να είναι σώμα, αίμα, φως, ζωή. Μπορεί να γίνει πληγή. Και όσο σκοτεινιάζει, να πλησιάζει τόσο πολύ το μαύρο ώστε κάποια στιγμή να μην ξέρεις πια πού τελειώνει το ένα και πού αρχίζει το άλλο. Ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο χρώματα κινείται και το έργο. Ανάμεσα στην ανάγκη να υπάρξουμε και στον φόβο ότι θα εξαφανιστούμε.

Και ίσως, τελικά, η έξοδος από αυτόν τον φόβο να μη βρίσκεται σε μια ακόμη πατροκτονία.

Δεν χρειάζεται να σκοτώσουμε τον πατέρα μας.

Πρέπει να πάψουμε να είμαστε ο γιος που χρειάζεται να τον σκοτώσει.

Γιώργος Κιμούλης