«Μακρόνησος» στο Θέατρο Εν Αθήναις

ΣχετικάΆρθρα

Η «Μακρόνησος» του Μιχάλη Παπαδόπουλου, βασισμένη σε ιστορικά γεγονότα και πραγματικές μαρτυρίες, μετά από μια εξαιρετική πορεία στην Κύπρο, ανεβαίνει και στην Ελλάδα, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καρατζιά. Από 21 Νοεμβρίου κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 18:00, στο θέατρο Εν Αθήναις, για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων.

Η παράσταση είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Αλεξίας Παπαλαζάρου, της πρώτης σκηνοθέτιδας της «Μακρονήσου», που έφυγε από τη ζωή πριν ένα χρόνο, έπειτα από πολυετή μάχη με τον καρκίνο.

Λίγα λόγια για το Έργο

Βασισμένη σε αληθινά γεγονότα και μαρτυρίες, η «Μακρόνησος» του Μιχάλη Παπαδόπουλου πραγματεύεται ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας, φέρνοντας στο προσκήνιο την ιστορία των εξόριστων γυναικών του Εμφυλίου.

Τότε. Μάιος του 1947. Φτάνουν στη Μακρόνησο οι πρώτοι στρατιώτες. Η κυβέρνηση των Αθηνών θέτει σε εφαρμογή το σχέδιο της «Εθνικής Αναμορφώσεως». Απέναντι από το Λαύριο, σε μια άγονη και άνυδρη λωρίδα γης, στη Μακρόνησο, χιλιάδες εξόριστοι πολίτες και στρατιώτες έρχονται αντιμέτωποι με τη φρίκη του εγκλεισμού, τη βία και τα βασανιστήρια. Τον Ιανουάριο του 1950, περίπου 1.200 γυναίκες (ανάμεσα τους η Βαλεντίνη, η Ελένη, η Μαρία και η Σμαρώ), ήδη εξόριστες στο Τρίκερι, μεταφέρονται στο «κολαστήριο των Κυκλάδων», για να βιώσουν κι εκείνες τη σκληρότητα ενός μηχανισμού που αποσκοπεί στην υποταγή και την ιδεολογική τους «αναμόρφωση». Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα και οι τελευταίοι στρατιώτες εγκαταλείπουν τη Μακρόνησο.

Σήμερα. Οκτώβριος του 2026. Με αφορμή την εισήγηση ακροδεξιάς πολιτικού για την επαναλειτουργία της Μακρονήσου, σχεδόν 70 χρόνια μετά την εκκένωση του νησιού και το κλείσιμο των στρατοπέδων, η Βαλεντίνη (Ασπασία Κράλλη) επιστρέφει στο πιο οδυνηρό κεφάλαιο της ζωής της, τον εγκλεισμό της στο «Νταχάου της Ελλάδας».

Μαζί με την Ελένη (Θεοδώρα Σιάρκου), τη Μαρία (Μαριάνθη Σοντάκη) και τη Σμαρώ (Ερμίνα Κυριαζή), ανασύρουν από τη μνήμη τους όσα έζησαν τότε. Από το βίαιο ξεριζωμό από τα σπίτια και τις οικογένειες τους, έως τον εγκλεισμό, τις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης, την ψυχολογική βία και τα βασανιστήρια, τον άγριο αποχωρισμό απ’ τα παιδιά τους, οι τέσσερις γυναίκες αφηγούνται τον αδιάκοπο αγώνα τους για επιβίωση, αξιοπρέπεια και ελευθερία.

Η «Μακρόνησος» είναι ένας ύμνος για τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, την αλληλεγγύη, τη φιλία, τη μητρότητα. Μια παράσταση για τις γυναίκες που δεν υπήρξαν απλώς «σύζυγοι», «κόρες», «αδελφές» ή «συγγενείς» κάποιου αγωνιστή, αλλά στάθηκαν οι ίδιες απέναντι στη βία και την καταπίεση, υπερασπιζόμενες τα ιδανικά και τα πιστεύω τους. Γυναίκες που αγωνίστηκαν για ένα καλύτερο αύριο, για έναν καλύτερο κόσμο γράφοντας τη δική τους ιστορία.

Σκηνοθετικό σημείωμα

Δεκατέσσερα χρόνια πριν, το 2012, μαζί με το Μάνο Αντωνιάδη με αφορμή την άνοδο τότε της ακροδεξιάς στη χώρα μας, ανεβάσαμε το αντιπολεμικό δράμα του Martin Sherman, Bent.

Σήμερα για τους ίδιους ακριβώς λόγους αποφασίσαμε να ανεβάσουμε τη Μακρόνησο του Μιχάλη Παπαδόπουλου.

Επιπλέον πληροφορίες

– Ο Μιχάλης Παπαδόπουλος, Θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος, σκηνογράφος, εικαστικός και δάσκαλος τέχνης, είναι ο πιο πολυανεβασμένος θεατρικός συγγραφέας της Κύπρου. Την τελευταία δεκαετία έχουν παρουσιαστεί σε διάφορα θέατρα της Κύπρου και της Ελλάδας 27 διαφορετικά έργα του.

– Η «Μακρονήσος» έχει παρουσιαστεί με μεγάλη επιτυχία στην Κύπρο από το θέατρο ΑντίΛογος, σε σκηνοθεσία Αλεξίας Παπαλαζάρου, με τις Γιάννα Λευκάτη, Μαργαρίτα Ζαχαρίου, Χριστίνα Χριστόφια και Ηλιάνα Κάκκουρα.

Η Μακρόνησος και η ιστορία της

Η Μακρόνησος είναι ένα μικρό, άνυδρο και άγονο νησί των Κυκλάδων, απέναντι από το Λαύριο.

Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων χρησιμοποιήθηκε ως στρατόπεδο συγκέντρωσης χιλιάδων Τούρκων και Βουλγάρων αιχμαλώτων, πολλοί από τους οποίους έχασαν τη ζωή τους στο νησί εξαιτίας των απάνθρωπων συνθηκών, της δίψας και της χολέρας.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Μακρόνησος λειτούργησε ως λοιμοκαθαρτήριο και σταθμός πρώτης υποδοχής για δεκάδες χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες. Άνθρωποι ξεριζωμένοι από τις πατρογονικές τους εστίες αναγκάζονταν να παραμείνουν εκεί για μήνες, υποβαλλόμενοι σε υγειονομική απολύμανση προτού τους επιτραπεί η είσοδος στη χώρα. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης και οι επιδημίες, όπως ο τύφος, η χολέρα και η πανούκλα, οδήγησαν πολλούς από αυτούς στον θάνατο.

Μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, η Μακρόνησος μετατράπηκε σε τόπο εξορίας, κράτησης και πολιτικής «αναμόρφωσης». Από το 1947 έως το 1961, χιλιάδες στρατιώτες και πολίτες, που θεωρούνταν πολιτικά ύποπτοι ή χαρακτηρίζονταν «αντιφρονούντες», μεταφέρθηκαν και κρατήθηκαν στα στρατόπεδα που δημιουργήθηκαν στο νησί. Και τον Ιανουάριο του 1950, 1.200 γυναίκες μεταφέρθηκαν στηνκόλαση της Μακρονήσου

Στόχος η λεγόμενη «εθνική αναμόρφωση». Ένας μηχανισμός ιδεολογικής υποταγής, που στηρίχθηκε στη βία, στα βασανιστήρια, στον εξευτελισμό και στον εξαναγκασμό σε δηλώσεις μετανοίας, οργανώθηκε από στρατιωτικούς – πρώην συνεργάτες των Γερμανών, ακραίους εθνικιστές, βασανιστές, ακόμη και ποινικούς κρατούμενους – αλλά και άλλους φορείς του μετεμφυλιακού κράτους.

Πέρα από τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης, το πρόγραμμα «αναμόρφωσης» περιλάμβανε ψυχολογική και σωματική βία, εξευτελισμούς, προπηλακισμούς, έκθεση στο δριμύ ψύχος και την αφόρητη ζέστη, καταναγκαστική εργασία και δεκάδες μορφές βασανιστηρίων.Από το μαρτύριο της δίψας και τον ξυλοδαρμό με συρματόσχοινα, ζωστήρες, ρόπαλα και πέτρες, μέχρι τη «φάλαγγα» (συνεχή χτυπήματα με λοστούς στα πέλματα των ποδιών), το «αεροπλανάκι» (ο κρατούμενος υποχρεωνόταν να στέκεται στο ένα πόδι με τα χέρια σε έκταση) και τον «πελαργό» (παρατεταμένη ορθοστασία στο ένα πόδι), οι μέθοδοι βασανισμού ήταν αναρίθμητες.

Η Μακρόνησος προβλήθηκε από τους υποστηρικτές της ως η «Μεγάλη του Γένους Σχολή», ένας τόπος δήθεν εθνικής διαπαιδαγώγησης και ηθικής αποκατάστασης. Στη μνήμη του λαού, όμως, χαράχτηκε ως το κολαστήριο της Μακρονήσου, το «Νταχάου της Ελλάδας». Ένας τόπος που συνέδεσε το όνομα του με μία από τις πιο σκοτεινές και βίαιες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.