Mήδεια: Ανασύνθεση της ιστορικής παράστασης στην Επίδαυρο

 

Tο Σάββατο 20 Ιουνίου 2026, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, η Εθνική Λυρική Σκηνή θα παρουσιάσει τη Μήδεια του Λουίτζι Κερουμπίνι, σε μουσική διεύθυνση Ζακ Λακόμπ και σκηνοθεσία Παναγή Παγουλάτου, με την Άννα Πιρότσι στο ρόλο του τίτλου. Πρόκειται για την ανασύνθεση της ιστορικής Μήδειας του 1961,που σφράγισε με την αξεπέραστη ερμηνεία της η Μαρία Κάλλας, στη σκηνοθεσία του Αλέξη Μινωτή, με σκηνικά και κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη και χορογραφία της Μαρίας Χορς. Τα εισιτήρια για την παράσταση, με την οποία εγκαινιάζεται το πρόγραμμα των φετινών Επιδαυρίων, έχουν εξαντληθεί από τον περασμένο Φεβρουάριο, μία εβδομάδα μετά την έναρξη της προπώλησης.

 

Η Μήδεια του Κερουμπίνι, έργο βασισμένο στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, ανασύρθηκε από τη λήθηκαι επανήλθε στο διεθνές προσκήνιο χάρη στη Μαρία Κάλλας, η οποία ερμήνευσε για πρώτη φορά τον ρόλο του τίτλου το 1953 στο Φεστιβάλ του Φλωρεντινού Μουσικού Μάη. Η ιστορική παρουσίασή της από την Εθνική Λυρική Σκηνή στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου το 1961, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, με σκηνικά και κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη και χορογραφία της Μαρίας Χορς, αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της σύγχρονης ελληνικής πολιτιστικής ιστορίας και σφράγισε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη.

 

Ο Κερουμπίνι συνέθεσε τη Μήδεια στα τέλη του 18ου αιώνα σε γαλλικό ποιητικό κείμενο του Φρανσουά-ΜπενουάΟφμάν. Η πρεμιέρα του έργου πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 1797. Η ΕΛΣ παρουσιάζει τηνιταλική εκδοχή του έργου που μεταφράστηκε από τον Κάρλο Τσανγκαρίνι, με μελοποιημένους διαλόγους του Φραντς Πάουλ Λάχνερ, ακολουθώντας την παράδοση της Κάλλας.Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η βαθιά ψυχογραφική προσέγγιση της Μήδειας, η οποία εμφανίζεται ως μια γυναίκα πληγωμένη, παθιασμένη και ακραία ανθρώπινη, που ακροβατεί από την απόγνωση και την ταπείνωση στην εκδικητική μανίαπου την οδηγεί να ξαναβρεί την υπερφυσική της πλευρά ως μάγισσας.

 

Η Μήδεια του 1961, ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά γεγονότα της μεταπολεμικής Ελλάδας, συνέδεσε την Εθνική Λυρική Σκηνή με τα μεγαλύτερα οπερατικά κέντρα του κόσμου. Όταν το 1958 η νεοσύστατη Όπερα του Ντάλλας αναθέτει στη Μαρία Κάλλας μια νέα παραγωγή της Μήδειας, η Divina ζητά να τη σκηνοθετήσει ο Αλέξης Μινωτής, ο Έλληνας σκηνοθέτης που συνδέθηκε όσο κανείς με την αρχαία ελληνική τραγωδία. Παρά τους αρχικούς δισταγμούς του, λόγω της απειρίας του στο λυρικό θέατρο, και μετά την επιμονή της Κατίνας Παξινού, ο Μινωτής δέχεται και προτείνει ως σκηνογράφο και ενδυματολόγο τον κορυφαίο Έλληνα ζωγράφο Γιάννη Τσαρούχη. Η πρεμιέρα στο Ντάλλας στέφεται από μια χωρίς προηγούμενο επιτυχία, με τις διθυραμβικές κριτικές να αναφέρονται σε μια «υπερφυσική αλλά ταυτόχρονα ανθρώπινη Κάλλας», στον «ανανεωτικό αέρα της σκηνοθεσίας του Μινωτή» και στα «130 φτιαγμένα στην Ελλάδα, μοναδικά κοστούμια του Τσαρούχη». Η παραγωγή, μετά την πρώτη της παρουσίαση στην Όπερα του Ντάλλας, παρουσιάστηκε το 1959 στη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου, συνέχισε το καλοκαίρι του 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου και ολοκλήρωσε τη θριαμβευτική της πορεία το 1962 στη Σκάλα του Μιλάνου.

 

Για τον ανοιχτό χώρο της Επιδαύρου ο Μινωτής επαναπροσδιορίζει τους σκηνοθετικούς χειρισμούς, θέλοντας, όπως ο ίδιος έχει επισημάνει, να «επαναφέρει όσο μπορούσε την λειτουργία του μύθου κατά το αρχαίο πρότυπο, χωρίς να παραβλάψει στο ελάχιστο την μουσική του διάσημου συνθέτη». Παράλληλα ο Τσαρούχηςσχεδιάζει νέο σκηνικό ειδικά για το αρχαίο θέατρο, ενώ δημιουργεί νέα κοστούμια για τα συνολικά 250 άτομα που βρίσκονται επί σκηνής. Στο επίκεντρο βρέθηκε η συγκλονιστική ερμηνεία της Μαρίας Κάλλας, η οποία αποθεώθηκε για τη δραματική ένταση, τη θεατρικότητα και τη μοναδική εκφραστικότητα της φωνής της, επιβεβαιώνοντας τον μύθο της ως της κορυφαίας λυρικής τραγουδίστριας του 20ού αιώνα. Η παραγωγή έμεινε στην ιστορία ως ένας προσωπικός θρίαμβος της Κάλλας, αλλά και ως ένα εμβληματικό καλλιτεχνικό επίτευγμα που ανέδειξε διεθνώς την ελληνική δημιουργία και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη.

 

Εξήντα πέντε χρόνια μετά, η Εθνική Λυρική Σκηνή φωτίζει ξανά την ιστορική παράσταση, στο πλαίσιο του θεματικού άξονα της καλλιτεχνικής περιόδου 2025/26«Η όπερα του μέλλοντος μέσα από τη μήτρα του παρελθόντος», σε καλλιτεχνική διεύθυνση Γιώργου Κουμεντάκη.

 

Μέσα από τα τετράδια σκηνοθεσίας του Μινωτή, τα σχέδια του Τσαρούχη, καθώς και το φωτογραφικό υλικό που σώζεται από τις πρόβες και τις παραστάσεις στην Επίδαυρο, δημιουργείται μια ανασύνθεση της παραγωγής του 1961, όπως την εμπνεύστηκαν και την παρουσίασαν οι μυθικοί εκείνοι καλλιτέχνες που σφράγισαν τον ελληνικό πολιτισμό.

 

Ο Παναγής Παγουλάτος, με μεγάλη εμπειρία στη σκηνοθεσία της όπερας και πολυετή μελέτη της επίδρασης της Κάλλας στη λυρική τέχνη, υπογράφει τη σκηνοθεσία. Βάση της εργασίας του αποτέλεσε η συστηματική μελέτη αρχειακού υλικού – φωτογραφιών, σκηνοθετικών σημειώσεων, σπαρτίτο, κοστουμιών και αλληλογραφίας της εποχής. Προσεγγίζοντας το έργο με βαθύ σεβασμό απέναντι στη μουσική δραματουργία του Κερουμπίνι, αλλά ταυτόχρονα και στην παράδοση της αρχαίας τραγωδίας και στη θεατρική γλώσσα του Μινωτή, επιλέγει μια σκηνική απόδοση λιτή και αυστηρή, ακολουθώντας το γράμμα και το πνεύμα της ιστορικής παράστασης του 1961.Ο σκηνοθέτης σημειώνει: «Ο Αλέξης Μινωτής ήταν ένας θεατρικός σκηνοθέτης που ασχολήθηκε κατεξοχήν με την αρχαία τραγωδία.Από τα σκηνικά, τα κοστούμια, τις φωτογραφίες και τις σημειώσεις του επιβεβαιώνουμε ότι η σκηνοθεσία του είναι πιστή στο λιμπρέτο. Ο ίδιος έχει ακολουθήσει τις οδηγίες του κειμένου, αλλά και του συνθέτη, με μια συγκεκριμένη λογική. Δεν έχει κάνει κάτι αντίθετο στο κείμενο, ούτε κάτι εικονοκλαστικό για τα σύγχρονα κριτήρια. Το επαναστατικό εκείνη την εποχή ήταν η ίδια η Κάλλας, που ήταν η πρώτη άδουσα τραγωδός με όλη τη βαρύτητα της λέξης.Μέσα στο ίδιο πνεύμα κινείται και η δική μου σκηνοθεσία. Δεν την ανέλαβα για να εκθέσω την προσωπική μου άποψη για τη Μήδεια, αλλά για να υπηρετήσω ένα συγκεκριμένο όραμα, εκείνο του 1961. Φυσικά έχουν γίνει πολλές προσαρμογές ανάλογα με τις διαφοροποιήσεις του σκηνικού, τις προσωπικότητες των καλλιτεχνών, τη σύγχρονη αντίληψη ερμηνείας».

 

Η διακεκριμένη σκηνογράφος και καθηγήτρια σκηνογραφίας στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών ΛίληΠεζανού μελέτησε τις φωτογραφίες από τις μακέτες του σκηνικού του Γιάννη Τσαρούχη, τις φωτογραφίες από τις πρόβες και την παράσταση του 1961, καθώς και τη σωζόμενη αλληλογραφία, με στόχο να ανασυνθέσει τα –εμπνευσμένα από την ελληνιστική αρχαιότητα–σκηνικά της παραγωγής, τα οποία έχουν προσαρμοστεί στον τρόπο που σήμερα στήνονται οι παραστάσεις στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

 

Η ενδυματολόγος του θεάτρου, της όπερας και του κινηματογράφου Τότα Πρίτσα, ξεκινώντας από τα αυθεντικά κοστούμια της παραγωγής που σώζονται στο Βεστιάριο της ΕΛΣ, έκανε μια μεγάλη έρευνα αναφορικά με τις υφές, τις αποχρώσεις, την ελαστικότητα, τη ρευστότητα, ακόμα και την απόδοση των πτυχώσεων των υφασμάτων των κοστουμιών, για την ανασύνθεση της παραγωγής. Υπηρετώντας τον στόχο του Τσαρούχη–ο οποίος θεωρούσε κρίσιμο «τα κοστούμια να προσεγγίζουν τη φυσική κίνηση του σώματος και τη γλυπτική ποιότητα της αρχαιοελληνικής ενδυμασίας»– η έμπειρη ενδυματολόγος έκανε προσαρμογές όπου κρίθηκε αναγκαίο χωρίς όμως ποτέ να αλλοιώνεται η βασική αισθητική του κατεύθυνση. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στο σημείωμα για την εργασία της πάνω στον Τσαρούχη: «Εδώ το ένδυμα δεν περιγράφει μια εποχή· κρατά μια μνήμη. Και η σκηνή δεν αναπαριστά – συνθέτει. Σαν να άπλωσε ο ίδιος ο ζωγράφος τα χρώματά του πάνω στο σώμα του ηθοποιού, και το άφησε να κινηθεί».

 

Οι διεθνώς αναγνωρισμένες χορογράφοι Γιάννα Φιλιπποπούλου και Κέλλη Ζαμπέλα αναβιώνουν τη χορογραφία της Μαρίας Χορς, βάσει των σημειώσεων και των οδηγιών που υπάρχουν στο βιβλίο σκηνοθεσίας, ενώ ο Χρήστος Τζιόγκας υπογράφει τους φωτισμούς της παραγωγής αναμετρώμενος με τη μεγάλη πρόκληση της ανασύνθεσης της ατμόσφαιρας της παράστασης του 1961.

 

Την Ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής διευθύνει ο διεθνώς καταξιωμένος αρχιμουσικός Ζακ Λακόμπ,στην τέταρτη συνεργασία του με την ΕΛΣ, μετά τηνΜποέμ, τον Βέρθεροκαι την Άννα Μπολέναπου παρουσιάστηκε τη φετινή σεζόν.Ο Λακόμπ έχει διατελέσει στο παρελθόν αρχιμουσικός της Όπερας της Βόννης, μουσικός διευθυντής της Συμφωνικής Ορχήστρας του Νιου Τζέρσεϋ, καθώς και της Συμφωνικής Ορχήστρας της Μυλούζης. Έχει συνεργαστεί με πολλές σπουδαίες όπερες, όπως τη Βασιλική Όπερα Λονδίνου, τη Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης, τη Γερμανική Όπερα Βερολίνου, την Κρατική Όπερα Βαυαρίας.Τη Χορωδία της ΕΛΣ έχει προετοιμάσει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος.

 

Για την ανασύνθεση της ιστορικής παραγωγής του 1961, η Εθνική Λυρική Σκηνή έχει εξασφαλίσει ένα εξαιρετικό καστ διεθνούς ακτινοβολίας, σε συνδυασμό με σημαντικούς λυρικούς τραγουδιστές της ελληνικής οπερατικής σκηνής.

 

Το ρόλο του τίτλου θα ερμηνεύσει η σπουδαία Ιταλίδα δραματική υψίφωνος Άννα Πιρότσι, η οποία έκανε το ντεμπούτο της στο ρόλο στην παραγωγή της ΕΛΣ το 2023 σε σκηνοθεσία του Ντέιβιντ ΜακΒίκαρ, με διθυραμβικές κριτικές για την ερμηνεία της. Η Πιρότσι, την οποία το ελληνικό κοινό χειροκρότησε θερμά στον ρόλο της Τζοκόντας τον περασμένο Οκτώβριο στην ΕΛΣ, έχει διαγράψει μια μοναδική σταδιοδρομία μετά το ντεμπούτο της στο Τορίνο το 2012 και την τεράστια επιτυχία που σημείωσε στο Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ ως Αμπιγκαΐλλε σε διεύθυνση του ΡικκάρντοΜούτι. Πρωταγωνιστεί στις μεγαλύτερες όπερες του πλανήτη,όπως,μεταξύ άλλων, στη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου, τη Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης, τη Σκάλα του Μιλάνου, την Εθνική Όπερα του Παρισιού, την Κρατική Όπερα της Βιέννης, το Ρεάλ της Μαδρίτης.

 

Τον ρόλο του Ιάσονα θα ερμηνεύσει ο διακεκριμένος Γάλλος τενόρος Ζαν-Φρανσουά Μπορράς. Έχει εμφανιστεί στις κορυφαίες όπερες του κόσμου, όπως στη Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης, στην Κρατική Όπερα του Παρισιού, στη Βιέννη, στο Λονδίνο, το Μόναχο, τη Φλωρεντία, τη Βενετία κ.α. Στην ΕΛΣ ερμήνευσε Δούκα της Μάντοβας το 2008/09 και Βέρθερο το 2013/14.

 

Στον ρόλο του Κρέοντα θα ντεμπουτάρει ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος,καταξιωμένος πρωταγωνιστής της Εθνικής Λυρικής Σκηνήςκαι Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Ολύμπια Δημοτικού Μουσικού Θεάτρου «Μαρία Κάλλας». Ο Χριστογιαννόπουλος πρωταγωνιστεί από το 1989 σε παραγωγές της ΕΛΣ, ενώ εμφανίζεται τακτικά στα σημαντικότερα θέατρα παγκοσμίως, όπως, μεταξύ άλλων, σε ΟπεράΚομίκ, Εθνική Όπερα Παρισιού, Θέατρο Ηλυσίων Πεδίων στο Παρίσι, Βασιλική Όπερα Λονδίνου.

 

Η γνώριμη στο ελληνικό κοινό από τη ΜαντάμαΜπαττερφλάι (Σουτζούκι) του 2023 και την Τζοκόντα (Λάουρα) του 2025ΑλίσαΚολόσοβαθα ερμηνεύσειτον ρόλο της Νέριδας. Η κορυφαία Ρωσίδα μεσόφωνοςεμφανίζεται τακτικά στις σημαντικότερες όπερες και φεστιβάλ της Ευρώπης και της Αμερικής, όπως, μεταξύ άλλων, σε Παρίσι, Μιλάνο, Μόναχο, Βερολίνο, Βιέννη, Ζάλτσμπουργκ, Πέζαρο, Γκλάιντμπορν.

Τη Γλαύκη θα ερμηνεύσει η κολορατούρα υψίφωνος Δανάη Κοντόρα, η οποία έχει διαγράψει ήδη μια πολύ σημαντική πορεία παγκοσμίως. Έχει εμφανιστεί, μεταξύ άλλων, σε Βερολίνο, Παρίσι, Βιέννη, Αμβούργο, Φρανκφούρτη, Πεκίνο, Ταϊβάν, Λονδίνο.

Στους ρόλους του επικεφαλής της φρουράς και των δύο υπηρετριών οι Γιάννης Σταματάκης, Αιμιλία Τσιμιδάκηκαι Ειρήνη Αθανασίου.

 

Με αφορμή την ανασύνθεση της ιστορικής Μήδειας του 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει την έκθεση Σημείο Κάλλας στον περιβάλλοντα χώρο του Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου, από τις 18 έως και τις 21 Ιουνίου 2026, με την υποστήριξη της ΔΕΗ. Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο κορυφαίος, διεθνής Έλληνας σκηνογράφος Διονύσης Φωτόπουλος, ενώ το videoart και τη βιντεοεγκατάσταση δημιουργεί ο εικαστικός και videodesigner Παντελής Μάκκας. Η έκθεση, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, θα ανοίξει για το κοινό την Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 08.00 και θα παραμείνει επισκέψιμη έως και την Κυριακή 21 Ιουνίου στις 20.00. Πληροφορίες εδώ.

 

 

 

Όπερα • Νέα παραγωγή • Ανασύνθεση ιστορικής παράστασης 1961

Μήδεια

Λουίτζι Κερουμπίνι

20 Ιουνίου 2026

Ώρα έναρξης: 21.00

Μια νέα παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής,

στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου

 

Ιστορική παράσταση 1961

Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής

Σκηνικά,κοστούμια: Γιάννης Τσαρούχης

Χορογραφία: Μαρία Χορς

 

Ανασύνθεση ιστορικής παράστασης 1961

Καλλιτεχνική διεύθυνση: Γιώργος Κουμεντάκης

Μουσική διεύθυνση: Ζακ Λακόμπ

Σκηνοθεσία: Παναγής Παγουλάτος

Σκηνικά: ΛίληΠεζανού

Κοστούμια: ΤόταΠρίτσα

Χορογραφία: Γιάννα Φιλιπποπούλου,ΚέλληΖαμπέλα

Φωτισμοί: Χρήστος Τζιόγκας

Διεύθυνση χορωδίας: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος

 

Μήδεια: Άννα Πιρότσι

Γλαύκη: Δανάη Κοντόρα

Νέρις: ΑλίσαΚολόσοβα

Ιάσων: Ζαν-Φρανσουά Μπορράς

Κρέων: Τάσης Χριστογιαννόπουλος

Επικεφαλής της φρουράς: Γιάννης Σταματάκης

Πρώτη υπηρέτρια: Αιμιλία Τσιμιδάκη

Δεύτερη υπηρέτρια: Ειρήνη Αθανασίου

 

Με την Ορχήστρα και τη Χορωδία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

 

 

Τα εισιτήρια έχουν εξαντληθεί.

 

 

Η Εθνική Λυρική Σκηνή επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού

 

Μεγάλος Χορηγός: ΔΕΗ

 

Μέγας Δωρητής ΕΛΣ: Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ)