Νίκος Ιωαννίδης: «Η ιεραρχία αλλάζει με ρυθμούς… «σκρολαρίσματος»

Ο Νίκος Ιωαννίδης ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία ηθοποιών που δεν επιδιώκουν να κατακτήσουν το φως- προτιμούν να το υπηρετούν. Χαρισματικός, με εσωτερική πειθαρχία και βαθιά επίγνωση του τι σημαίνει θέατρο, απομακρύνεται συνειδητά από την εύκολη αναγνωρισιμότητα και τις θορυβώδεις ιεραρχίες, για να αφιερωθεί σε αυτό που πραγματικά τον αφορά: την εξέλιξη, την αναμέτρηση με ρόλους που έχουν βάρος, ρίσκο και αλήθεια. Η πορεία του δεν είναι γραμμική, αλλά ουσιαστική. Δεν βιάζεται να φανεί-επιλέγει να γίνει. Του αρέσει να δοκιμάζει, να ρισκάρει, να μπαίνει σε περιοχές όπου η ασφάλεια υποχωρεί και αρχίζει η δημιουργία. Και αυτή ακριβώς η διάθεση είναι που τον καθιστά κατά την εκτίμηση πολλών, έναν από τους πιο αξιόλογους ηθοποιούς της γενιάς του στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο. Έχει το εύρος, την τεχνική και το ήθος ενός μεγάλου ρολίστα του παγκόσμιου ρεπερτορίου- ενός ηθοποιού, που αν του δοθεί η ευκαιρία, μπορεί να σταθεί με την ίδια αλήθεια απέναντι σε κάθε κορυφή της δραματουργίας! Ο Νίκος Ιωαννίδης δεν υπόσχεται. Εργάζεται. Και μέσα από αυτή την αθόρυβη, επίμονη εργασία. διαμορφώνει ήδη το αποτύπωμά του. Αν επιχειρήσει κανείς να πλησιάσει βαθύτερα το αποτύπωμα αυτό, θα διαπιστώσει πως η δύναμή του δεν εδράζεται μόνο στο ταλέντο, αλλά σε μια σπάνια ποιότητα ήθους. Ο Ιωαννίδης αντιμετωπίζει την υποκριτική ως πεδίο γνώσης. Σκάβει το ρόλο, τον αφήνει να τον διαπεράσει, τον υποβάλλει σε μια διαδικασία εσωτερικής ωρίμανσης μέχρι να πάψει να είναι κατασκευή και να γίνει εμπειρία. Δεν τον ενδιαφέρει η επιφάνεια της συγκίνησης- τον ενδιαφέρει η πηγή της… Έτσι, ο θεατής δεν βλέπει απλώς μια ερμηνεία- παρακολουθεί έναν άνθρωπο που εκτίθεται με γενναιότητα. Υπήρξε περίοδος που απείχε από το καλλιτεχνικό γίγνεσθαι, όχι από αδυναμία αλλά από στάση. Γιατί ο Ιωαννίδης πιστεύει στην επιλεκτικότητα, στη συνάντηση που πρέπει να συμβεί όταν είναι ώριμη. Ο κόσμος που μεταφέρει στη σκηνή είναι κόσμος μνήμης και αξιών, φόβων και ονείρων, πίστης και επίμονης προσπάθειας- μια συνεχής διαπραγμάτευση φωτός και σκοταδιού. Διαθέτει σεμνότητα, γλωσσική ακρίβεια, παιδεία- στοιχεία που σπανίζουν και τα οποία μετατρέπουν την παρουσία του σε πράξη ευθύνης απέναντι στο κείμενο και στον θεατή. Τη φετινή σεζόν συμπρωταγωνιστεί στην επιτυχημένη παράσταση ”Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν” που παίζεται στο θέατρο Εν Αθήναις υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του ιδιοφυούς Δημήτρη Καρατζιά. Ένα έργο σκληρό, σχεδόν ανελέητο, που μιλά για τον άνθρωπο, ο οποίος εξαναγκάζεται να φτάσει στα άκρα- ψυχικά και σωματικά- για να επιβιώσει, ακόμη και αν χρειαστεί να μετατραπεί σε θέαμα μέσα σε μια αρένα όπου η αγέλη διψά. Το έργο από τη φύση του είναι μια αλληγορία για την εξάντληση, για την κοινωνία του θεάματος, για την αδυσώπητη ανάγκη του πλήθους να καταναλώνει ανθρώπινη προσπάθεια μέχρι την κατάρρευση. Ο μαραθώνιος χορού μετατρέπεται σε τελετουργία επιβίωσης και ταυτόχρονα σε δημόσια εκτέλεση της αξιοπρέπειας. Μέσα σε αυτή τη ζώνη ακραίας πίεσης, ο Ιωαννίδης αρθρώνει μια παρουσία βαθιά ανθρώπινη: κουβαλά το τραύμα, την ελπίδα, την παραίτηση και την αντίσταση χωρίς ίχνος επιτήδευσης. Στο περιβάλλον αυτό ο Ιωαννίδης καταθέτει μια ερμηνεία που δεν κραυγάζει, αλλά καίει υπόγεια, αποκαλύπτοντας το εύθραυστο της ανθρώπινης αντοχής… Η συνάντησή του με τον Καρατζιά δεν είναι τυχαία. Ο σκηνοθέτης με την αναγνωρισμένη αισθητική του, τη φροντίδα και την εμμονή του στην ουσία και την αλήθεια, αναζητά συνεργάτες που δεν επαναπαύονται στο εύκολο. Ζει την πρόβα ως δημιουργική δοκιμασία, τόσο ως σκηνοθέτης όσο και ως ηθοποιός, και σε αυτό το πεδίο η σκηνοθεσία του Δημήτρη Καρατζιά λειτουργεί ως αυστηρό αλλά γόνιμο πλαίσιο, για να αναπνεύσουν αυτές οι ερμηνείες. Με ακρίβεια ρυθμού, με καθαρή δραματουργική γραμμή και με μια αισθητική που δεν χαρίζεται στη φλυαρία, δημιουργεί έναν κόσμο όπου τίποτα δεν περισσεύει. Κάθε βλέμμα, κάθε σιωπή, κάθε κίνηση αποκτά ειδικό βάρος. Ο Καρατζιάς επιμένει στο απλό, γιατί μέσα από το απλό αναδύεται το ουσιώδες. Και αυτή η εμμονή στην αλήθεια συναντά ιδανικά τον ερμηνευτικό κώδικα του Ιωαννίδη! Δεν είναι μικρό πράγμα για έναν ηθοποιό να εντάσσεται σε ένα τόσο απαιτητικό σύμπαν και να παραμένει ορατός χωρίς να επιβάλλεται. Ο Ιωαννίδης το κατορθώνει γιατί διαθέτει μέτρο. Γνωρίζει πότε να προχωρήσει και πότε να σιωπήσει, ποτέ να οδηγήσει την ένταση και πότε να αφεθεί σε αυτήν. Η ωριμότητα του αποκαλύπτεται ακριβώς εκεί: στη δυνατότητά του να υπηρετεί το σύνολο χωρίς να χάνει την προσωπική του σφραγίδα. Ο Ιωαννίδης βρήκε έναν συνομιλητή που τον προκάλεσε να υπερβεί τα όριά του και για αυτό είπε το ”ναι”. Ακόμη και ενώ προετοιμάζει το δεύτερο ανέβασμα του επιτυχημένου μονολόγου του Τσαφέντα και , παράλληλα, συμμετέχει τηλεοπτικά στο καθημερινό σίριαλ της ΕΡΤ1 ”Ηλέκτρα”. Η τηλεοπτική του παρουσία στην ”Ηλέκτρα” επιβεβαιώνει την ευελιξία του. Μετακινείται από το σανίδι στο φακό χωρίς να εγκαταλείπει την ποιότητα της εργασίας του, αποδεικνύοντας ότι η τεχνική του είναι στέρεη και η καλλιτεχνική του ταυτότητα διακριτή. Κι όμως, ακόμη και με αυτή τη διεύρυνση της αναγνωρισιμότητας, παραμένει προσηλωμένος στην ουσία: στις συνεργασίες που έχουν λόγο ύπαρξης. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν την εικόνα ενός ηθοποιού έτοιμου για τα μεγάλα! Όχι ως φιλοδοξία, αλλά ως φυσική εξέλιξη. Γιατί ο Νίκος Ιωαννίδης έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί απέναντι στα δυσκολότερα υλικά με αξιοπρέπεια και βαθιά ανθρωπιά. Το ελληνικό θέατρο διαθέτει στο πρόσωπό του ένα δημιουργό που, όταν θα του εμπιστευτούν τις κορυφές του ρεπερτορίου, δεν θα τις κατακτήσει με θόρυβο, αλλά με αλήθεια.

ΣχετικάΆρθρα

– Γιατί απείχες ένα διάστημα από το καλλιτεχνικό γίγνεσθαι; Σε στεναχώρησε κάτι;

Δεν απείχα ακριβώς, απλώς δούλευα πιο επιλεκτικά… Δοκίμασα κάποια δικά μου projects και, παράλληλα, το διάστημα αυτό που φάνηκε σαν «απουσία» συνέπεσε με μια περίεργη περίοδο για τη χώρα — πανδημία, ανατροπές, παγώματα, μετατοπίσεις. Όλα αυτά επηρέασαν το ρυθμό, τις επιλογές και τις προτεραιότητές μου.

– Διαθέτεις ταλέντο και σκηνική παρουσία! Μήπως θα έπρεπε να βρίσκεσαι σε διαφορετική θέση ιεραρχικά στο χώρο;

Μπορεί. Αλλά δεν ήταν ποτέ στόχος μου. Η ιεραρχία αλλάζει συνεχώς — ειδικά στο χώρο μας. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα αλλάζει με ρυθμούς «σκρολαρίσματος»!.. Από την άλλη, είναι και παγίδα: να κάνεις διαρκώς κάτι για να διατηρηθείς, να επιβεβαιώσεις τη θέση σου, να προλάβεις το «τώρα που γυρίζει». Ευτυχώς, η δουλειά μας δεν εξαρτάται από την ηλικία. Ίσα-ίσα, όσο μεγαλώνεις, αποκτάς εμπειρίες, γνώσεις και ουσία για να αναμετρηθείς με ισχυρούς ρόλους — αν αυτός είναι ο στόχος σου βέβαια Γιατί οι μεγάλοι ρόλοι θέλουν χρόνο, δουλειά και εξάσκηση.

– Με τον ρόλο του Δημήτρη Τσαφέντα απέσπασες διθυραμβικές κριτικές και η παράσταση σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Ήταν σαν να έκανες μια καινούργια αρχή στην πορεία σου;

Η παράσταση «Σκότωσα τον νταή του απαρτχάιντ – Δημήτρης Τσαφέντας» έδωσε πολλά δώρα! Μας ξάφνιασε η απήχησή της — τόσο από τις κριτικές και τις υποψηφιότητες σε βραβεία, όσο και από το κοινό που έφτανε μέχρι την τελευταία παράσταση. Δεν ξέρω αν ήταν μια καινούργια αρχή ή η σωστή εξέλιξη της πορείας μου. Ίσως και τα δύο…

– Η επαφή σου με τη συγγραφή, πώς προέκυψε; Θέλεις να εκφράζεσαι ακόμη πιο ελεύθερα και από την υπόδυση;

Η συγγραφή είναι χόμπι. Κάποια από αυτά που έγραψα τόλμησα να τα ανεβάσω ως παραστάσεις — κάποια όχι ακόμα. Η συγγραφή μού δίνει τεράστια ελευθερία. Δεν απαιτεί τίποτα, απλώς περιμένει την αλήθεια σου και την ψυχή σου. Σου θυμίζει, θα έλεγα, μια δωρεάν συνεδρία ψυχανάλυσης.

– Στο έργο ”Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν” γιατί αποφάσισες να συνεργαστείς;

Αρχικά, δεν είχα σκοπό, χρόνο ούτε διάθεση για νέα παράσταση, καθώς ήμουν στα γυρίσματα της «Ηλέκτρας» και ετοιμάζαμε το δεύτερο ανέβασμα του μονόλογου του Τσαφέντα. Όταν ο Δημήτρης μου έστειλε το έργο, του είπα αστειευόμενος: «Εύχομαι να μην μου αρέσει». Και διαψεύστηκα. Με την πρώτη ανάγνωση είπα «ναι». Δεν χρειάστηκε δεύτερη. Το έργο, γραμμένο το 1930, σοκάρει με το πόσο σύγχρονο είναι — πολιτικό, κοινωνικό, ρεαλιστικό και προφητικό για ό,τι ζούμε σήμερα. Μιλά για τον άνθρωπο που παλεύει με τα όρια του, ψυχικά και σωματικά, για να επιβιώσει, ακόμα και αν χρειαστεί να γίνει θήραμα σε μια αρένα για την ικανοποίηση της αγέλης που τον παρακολουθεί.

– Πώς είναι ο Δημήτρης Καρατζιάς ως σκηνοθέτης;

Ο Δημήτρης είναι υπέροχος, τόσο ως σκηνοθέτης όσο και ως άνθρωπος. Πρώτη φορά δουλέψαμε μαζί, αν και γνωριζόμαστε χρόνια στο χώρο. Αγαπά τη λεπτομέρεια, ξέρει τι θέλει να πετύχει και μπορεί να επιμείνει, να δουλέψει κάτι με πολλούς τρόπους, να πειραματιστεί και να συνεργαστεί πραγματικά με τον ηθοποιό. Έχει αισθητική, φροντίζει τα πάντα, ζει την πρόβα και ως σκηνοθέτης και ως ηθοποιός. Δεν ψάχνει το εύκολο, δεν ψάχνει το απλό. Φτιάχνει θίασο — ομάδα. Είναι δημιουργός με ουσία και αλήθεια.

– Ποιο ρόλο υποδύεσαι; Πώς τον προσέγγισες ρεαλιστικά ή συναισθηματικά;

Στο έργο υποδύομαι τον Ρόκι, τον διοργανωτή και παρουσιαστή του μαραθωνίου, που οδηγεί τους παίκτες στα άκρα και μετατρέπει τους θεατές σε συμμέτοχους . Είναι μια βαθιά διφορούμενη προσωπικότητα: από τη μία θυσιάζει τα πάντα για το θέαμα και το χρήμα, και από την άλλη, σε κάποιες στιγμές, δείχνει κι ο ίδιος εγκλωβισμένος μέσα σε αυτό το σύστημα.

Τον προσέγγισα τόσο ρεαλιστικά, κατανοώντας την εποχή και τις συνθήκες επιβίωσης, όσο και συναισθηματικά, εστιάζοντας στο πώς ένας άνθρωπος σαν αυτόν μπορεί να εκμεταλλεύεται τόσο ακραία την ανάγκη και τα όρια των άλλων — κάποιες στιγμές και χωρίς οίκτο — και ταυτόχρονα να είναι κι ο ίδιος προϊόν αυτού του μηχανισμού και συστήματος

-Αν σου έλεγα να μου συμπυκνώσεις τον κόσμο σου μέσα σε λίγες γραμμές τι θα μου έλεγες;

Ο κόσμος μου είναι μνήμη, αξίες, φόβοι, όνειρα, πίστη. Είναι η προσπάθεια συμφιλίωσης φωτός και σκοταδιού, μέσα μου και γύρω μου. Αντιφάσεις, θυμός, ευαισθησία και άρνηση κάθε επιβολής.

– Τι σου αρέσει στη ζωή;
Μου αρέσει η ηρεμία και η ησυχία, η εμπιστοσύνη, τα σπορ, το έξυπνο χιούμορ και τα ταξίδια σε μέρη που έχουν κάτι να σου διηγηθούν.

– Υπήρξε κάποια στιγμή που να επιδίωξες να αλλάξεις τη ζωή σου;

Όχι ενεργά, αλλά κοιτάζοντας πίσω, δεν βρίσκω τίποτα να έχει παραμείνει ίδιο — μόνο οι άνθρωποι που αγαπώ και έχω επιλέξει. Πολλές φορές, η ζωή αποφασίζει για εμάς…

– Κάποια περίοδος που ήθελες να ξεχάσεις;

Κοίτα είχα πάντα ένα ρητό για τη ζωή . ‘’Πάμε παρακάτω ‘’ με όποιο κόστος. Ό,τι έγινε, έγινε. Δεν έχω νιώσει ανάγκη να ξεχάσω ή να διαγράψω κάτι από τη μνήμη μου.

– Θεωρείς ότι στη ζωή πορευόμαστε μόνοι μας;

Κυρίως. Και συναντιόμαστε στην πορεία μας με άλλους σαν κι εμάς να μοιραστούμε και να δημιουργήσουμε κοινές στιγμές!

– Φοβάσαι την αποτυχία;
Με τα χρόνια έχω αγαπήσει περισσότερο το ρίσκο. Άρα η αποτυχία δεν μου λέει και πολλά…πια.

– Εσύ πως ανακάλυψες το ταλέντο σου;

Η πρώτη μου επαφή με το θέατρο ήταν στα 13, στη θεατρική ομάδα του δήμου Νέας Φιλαδέλφειας. Τυχαία είδα μια παράσταση και είπα: «Θέλω κι εγώ». Πήγα. Κόλλησα. Δεν είχα όνειρο να γίνω ηθοποιός — ο αθλητισμός ήταν ο στόχος μου — αλλά δεν βρέθηκα μάλλον τυχαία εκεί.

– Ισχύει ότι δεν είσαι άνθρωπος που του αρέσει η δημοσιότητα;

Την αντέχω, σε σωστές δόσεις. Και μόνο με ό,τι έχει να κάνει με τη δουλειά μου. Και νομίζω ότι το έχω καταφέρει να περιοριστεί εκεί τόσο όσο.

– Τι θα σε ευχαριστούσε και θα σε έκανε πλήρη και ικανοποιημένο στη δουλειά σου;

Με γεμίζουν δουλειές που με εξελίσσουν και δεν με εγκλωβίζουν. Έχω επαγγελματική «κλειστοφοβία» — δεν αντέχω την επανάληψη. Μου αρέσει να δοκιμάζω, να ρισκάρω, να μπαίνω σε πράγματα που με ξεβολεύουν. Επίσης αν θες να με πείσεις για κάτι, πες μου ότι δεν γίνεται — τότε θα γίνει για εμένα μονόδρομος και εμμονή .

– Ποιος είναι ο τηλεοπτικός ρόλος σου στην ”Ηλέκτρα” που προβάλλεται από την ΕΡΤ1;

Στην “Ηλέκτρα” υποδύομαι τον Κωνσταντή — έναν ναυτικό της δεκαετίας του ’70, έναν άντρα με βαρύ παρελθόν, που διαρκώς φλερτάρει με το πρόβλημα: λάθος ανθρώπους, σκοτεινές συναναστροφές, λάθος επιλογές. Όταν η ζωή του καταρρέει σε όλα τα επίπεδα, κάνει την πιο δύσκολη επιλογή: να πετάξει ό,τι τον καθόριζε μέχρι τότε, να αλλάξει τρόπο ζωής και σκέψης και να ακολουθήσει την καρδιά του. Να διεκδικήσει την γυναίκα που αγάπησε πραγματικά — με όποιο κόστος. Ένας άνθρωπος που, στα δύσκολα, διάλεξε το πιο δύσκολο.

– Τι καινούριο ετοιμάζεις;

Υπάρχουν πολλά projects στο μυαλό μου: μια σκηνοθεσία σε ένα έργο που έχω διασκευάσει, ένα έργο με έξι γυναίκες που θέλω να ανεβάσω, ένα δικό μου έργο που έχει τιμηθεί από την Ένωση Συγγραφέων Ελλάδος το «The Van», που εδώ και χρόνια αναβάλλω αλλά παραμένει στο πλάνο μου. Θέλω,επίσης, να οργανώσω περιοδεία του μονολόγου μου «Σκότωσα τον νταή του απαρτχάιντ» Δημήτρη Τσαφέντα, στην Ελλάδα και ίσως στο εξωτερικό. Αυτή τη στιγμή όμως απολαμβάνω αυτά που κάνω τώρα, παρατηρώντας και πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα γύρω μου….