Τα κατά Μάρκον: Ένα ρεμπέτικο σύμπαν καθήλωσε την Παραμυθιά

“‘Αρπαζα το μπουζούκι κι εκείνο έβγανε φωτιές. Μέσα σε ένα χρόνο δεν πιανόμουνα. Τα βράδια μάζευα τους φίλους μου και παίζαμε στις γειτονιές, στον Πειραιά, στα πέριξ. Κόσμος; Ολάκερος, σαν σύμπαν!” Και σε ολόκληρο αυτό το ρεμπέτικο σύμπαν, κατάφερε να μας μεταφέρει ο Τάκης Χρυσικάκος με την παράσταση «Τα κατά Μάρκον!.. Μια ρεμπέτικη λειτουργία» που παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στο 3ο Φεστιβάλ Παραμυθιάς στο Θέατρο Κατασκήνωσης Παραμυθιάς, χώρος ο οποίος λειτούργησε ενισχυτικά στην ατμόσφαιρα της παράστασης, αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές και θερμή υποδοχή από το κοινό της Θεσπρωτίας. Μια πολύ ξεχωριστή θεατρική-μουσική παράσταση σε κείμενα και μουσική επιμέλεια του Λάμπρου Λιάβα και σε σκηνοθεσία και ερμηνεία του Τάκη Χρυσικάκου.

Η παράσταση ερευνά και προβάλει τις ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες που γέννησαν την παράδοση του Ρεμπέτικου και προσδιόρισαν το ύφος και το ήθος του. Αφετηρία αποτελούν οι δραματοποιημένες αφηγήσεις δύο από τους κορυφαίους ρεμπέτες, του Μάρκου Βαμβακάρη και του Μιχάλη Γενίτσαρη, από τις αρχές του 20ου αιώνα έως τη δεκαετία του ’60, καθώς και άλλα αντιπροσωπευτικά κείμενα της περιόδου.
Μέσα από τις μνήμες, τις διηγήσεις και τα τραγούδια τους, ξεκινάμε από την παλιά Σύρα του Μάρκου, για να καταλήξουμε στον Πειραιά της εποχής του Μεσοπολέμου, όπου η σμυρναίικη σχολή παραχωρεί τη θέση της στο πειραιώτικο ρεμπέτικο. Σε μιαν εποχή κρίσιμη και μεταβατική, με τους πρόσφυγες και τους εργάτες του λιμανιού να εξωθούνται στο περιθώριο, παρακολουθούμε τη μύησή τους στον κόσμο της «πιάτσας» και τη γεμάτη πάθος κι ένταση ζωή του ρεμπέτη, με την ιδιαίτερη ιδεολογία, τις αξίες και τα σύμβολά της.Κύριο μέσο έκφρασης και σύμβολο ταυτότητας αυτού του κόσμου αποτελούν το τραγούδι, η μουσική και ο χορός, μέσα από τα οποία γίνεται και η αντίστοιχη «μύηση» του θεατή στο ύφος και το ήθος του κλασικού Ρεμπέτικου.
Στο θεατρικό μονόλογο των δύο πρωταγωνιστών ξεδιπλώνονται η ξεχωριστή θέση και ο ρόλος των μουσικών ανάμεσα στους μάγκες, η τελετουργία του καφενείου και του τεκέ, η βιωματική σχέση με το μπουζούκι, η σημειολογία του ζεϊμπέκικου, το κυνηγητό από την αστυνομία, η λογοκρισία και οι εκτοπισμοί από τη δικτατορία του Μεταξά, ο ρόλος της δισκογραφίας, η διαφοροποίηση στην επιτέλεση του Ρεμπέτικου μετά τον Πόλεμο με την αστικοποίηση και το πέρασμα στους επώνυμους δεξιοτέχνες-σταρ του τραγουδιού.
Η όλη θεατρική προσέγγιση αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στον «τελετουργικό» χαρακτήρα της επιτέλεσης του Ρεμπέτικου, με τη δομή της παράστασης και τη διαμόρφωση του σκηνικού χώρου να υποβάλλουν την ατμόσφαιρα μιας «Λαϊκής Λειτουργίας», όπου «ο Ευαγγελιστής Μάρκος (Βαμβακάρης) συναντά τον Αρχάγγελο Μιχαήλ (Γενίτσαρη)». Τις αφηγήσεις των δύο κορυφαίων ρεμπετών ζωντανεύει επί σκηνής ο Τάκης Χρυσικάκος, που υπογράφει και τη σκηνοθεσία της παράστασης.

Εξ αρχής, η σκηνική λιτότητα της παράστασης φανερώνει τη σκηνοθετική επένδυση στη δυναμικότητα του θεατρικού λόγου και στην ερμηνευτική δυνατότητα του Τάκη Χρυσικάκου, ο οποίος μεταμορφώνεται με απόλυτη φυσικότητα από τον δωρικό και εσωτερικό Μάρκο Βαμβακάρη στον ορμητικό και επαναστατικό Μιχάλη Γενίτσαρη. Η ικανότητά του να πλάθει εικόνες με το λόγο του, ισορροπεί με μαεστρία ανάμεσα στο αυθεντικό λαϊκό χιούμορ και τον βαθύ υπαρξιακό σπαραγμό των ηρώων. Επιβλητική και καθηλωτική η ερμηνεία του, από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό, κρατάει το κοινό σε απόλυτη σιωπή και προσήλωση, δημιουργώντας μια κατανυκτική ατμόσφαιρα. Στο φινάλε της παράστασης, ο Τάκης Χρυσικάκος υποκλίνεται και αποχωρεί από τη σκηνή με απόλυτη ταπεινότητα, πράξη που δείχνει το σεβασμό του προς τον κόσμο που τον παρακολούθησε με εκκλησιαστική σχεδόν αφοσίωση.

Το κείμενο του Λάμπρου Λιάβα αποθεώνεται για την ιστορική του ακρίβεια και τη λογοτεχνική του αξία. Δεν ωραιοποιεί καταστάσεις αλλά αναδεικνύει τις σκληρές κοινωνικές συνθήκες, τις διώξεις και τη φτώχεια της εποχής με απόλυτο σεβασμό στην ιστορία του τόπου και της μουσικής μας.

H παράσταση «Τα κατά Μάρκον!.. Μια ρεμπέτικη λειτουργία» παρουσιάζεται σε καλοκαιρινή περιοδεία και αξίζει τη θέασή σας σε όποιο μέρος της Ελλάδας την πετύχετε.