Κερασία Σαμαρά: Ποια είναι «Η Σκύλα;»

ΣχετικάΆρθρα

Ηθοποιός με μεγάλη και σπουδαία στόφα και σπάνιος άνθρωπος ξεχωριστός για την εποχή μας. Η ποιότητα είναι το λάβαρο της σε όλες τις εκφάνσεις της επαγγελματικής και προσωπικής της ζωής! Η χαρισματική και πολυτάλαντη Κερασία Σαμαρά είναι η επιτομή της πραγματικής σημασίας της λέξης ηθοποιός. Πάντα επιζητεί και αναζητεί έργα και ρόλους που θα την εξελίξουν ακόμη περισσότερο στη μεστή και ουσιώδη πορεία της και στην τέχνη της υποκριτικής. Δεν αναλώθηκε ποτέ – και εξακολουθεί να μην αναλώνεται- σε προκλήσεις και ανούσιες ατάκες για να αυτοπροβληθεί και να υπάρχει στην επικαιρότητα. Γιατί πατά γερά στα πόδια της και δεν το έχει ανάγκη. Προβάλλει τις δουλειές της και μόνο, που είναι αξιόλογες και δημιουργικές, ψάχνει έργα που δεν ανεβαίνουν συχνά και ανεβάζει παραστάσεις για να γνωρίσει το κοινό και άλλους συγγραφείς ρεπερτορίου που δεν παρουσιάζονται συχνά στην ελληνική σκηνή. Ένα από τα πολλά της τάλαντα είναι και η σκηνοθεσία. Ό,τι κάνει το κάνει με αγάπη σεβόμενη τους συναδέλφους της, τον συγγραφέα και το κοινό. Δηλαδή κάνει καλό θέατρο! Σε δική της θεατρική απόδοση και σκηνοθεσία είναι και η παράσταση ”Η Σκύλα” του Georges de la Foucardiere στο θέατρο Αλκμήνη. Η αισθαντική ηθοποιός, η αξιοζήλευτη σκηνοθέτις και η κυρία του θεάτρου και της ζωής Κερασία Σαμαρά από το Α ως το Ω.

Απαξίωση: Συχνά αποτελεί προσωπείο του ζηλόφθονου, άλλοτε πάλι, μάστιγα εκ μέρους του συστημικού περιβάλλοντος και τελικά, καμιά φορά, καταφύγιο και παρηγοριά του πονεμένου, απέναντι σε ό,τι τον απογοήτευσε οικτρά.

Βίαιος: Βίαιος είναι ο έρωτας, που δεν υπακούει σε τίποτα, που τυραννάει και τυφλώνει και εκτοξεύει την ψυχή σου στον αιθέρα και συχνά σε γελοιοποιεί κι άλλοτε πάλι σε θεοποιεί κι άλλοτε σ’ αφήνει σακατεμένο, ένα ατιμώρητο έγκλημα χωρίς τέλος…

Georges de la Foucharderiere: Πολυγραφότατος, ανελέητος και ανάλαφρος, αστείος και σπαρακτικός, μακρινός και επίκαιρος. Στα 150 χρόνια ακριβώς από τη γέννησή του, έχω τη χαρά να διασκευάζω, να σκηνοθετώ και να παρουσιάζω για πρώτη φορά στη θεατρική σκηνή το εμβληματικό του μυθιστόρημα‘’Η Σκύλα’’(La Chienne, 1929). Μια γοητευτική κόλαση, μια σαρκαστική ιστορία εγκλήματος, πόθου και διαφθοράς.

Δόλιος: Δεν έχω κανέναν άνθρωπο στο περιβάλλον μου που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί έτσι. Κι αν κατά καιρούς με πλησίαζαν τέτοιοι άνθρωποι, τους απομάκρυνα γρήγορα και οριστικά.

Εξπρεσιονισμός: Μέσα από τις αιχμηρές, γωνιώδεις, παραμορφωμένες σκιές του εξπρεσιονισμού, προσπαθώ να αποδώσω την ατμόσφαιρα της εποχής του Μεσοπολέμου, που τόσο πολύ θυμίζει τη δική μας, σε όλα τα χαρακτηριστικά της εκτός από ένα: την έκρηξη της καλλιτεχνικής δημιουργικότητας. Ο εξπρεσιονισμός αναδεικνύει τον ζόφο και στηλιτεύει την εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Πρεσβεύει απαξίωση κάθε παραδεδομένου θεσμού. Καταδεικνύει την έλλειψη κάθε τρέχουσας ηθικής, την αναξιοπρέπεια και την επικράτηση των ενστίκτων.

Ζηλόφθονος: Φθόνος -φθίνω-φθορά. Το μεγαλείο της ελληνικής γλώσσας όπου οι λέξεις συμπεριλαμβάνουν τη φιλοσοφία της!

Η Σκύλα: Ειρωνικός είναι ο τίτλος της παράστασής μας. Ποια είναι ‘’Η Σκύλα’’; Μία γυναίκα που την εκμεταλλεύονται, την καθοδηγούν, την εξαπατούν, τη χειραγωγούν, την εγκαταλείπουν, την κακοποιούν; Μήπως είναι ένα μήνυμα από την πλευρά του συγγραφέα, μήπως σαρκάζει μια κοινωνία που έχει μάθει να κατηγορεί τις γυναίκες για όλα τα κακά του κόσμου, από το προπατορικό αμάρτημα μέχρι σήμερα;

Θέατρο Αλκμήνη: Μια πολυφωνική καλλιτεχνική φωλιά, χαμηλών τόνων και υψηλού ήθους, μια πολύβουη κυψέλη, ένας φιλικός, όμορφος, φιλόξενος χώρος με καλούς και έντιμους ανθρώπους στο τιμόνι της.Είμαι πολύ χαρούμενη που, για τρίτη φορά, θα παρουσιάσω εκεί παράστασή μου, μετά από τις ‘’Επικίνδυνες Μαγειρικές’’, του Ανδρέα Στάικου (2019 και 2020) και το’’ Πορτρέτο μιας Μαντόνα’’ , τoυ Tennessee Williams (1919). Η Ειρήνη Παπαδημάτου και ο Μανώλης Ιωνάς που μου δίνει τη χαρά να πρωταγωνιστεί και στη ‘’Σκύλα’’, αγκαλιάζουν με όλη τους την αγάπη τη δουλειά μας.

Ισότητα: Προς το παρόν, μόνο μια διεκδίκηση, αφού είναι αδύνατον να ξεπεραστεί σε λίγα μόνο χρόνια η προκατάληψη που παγιώθηκε στη διάρκεια ολόκληρων χιλιετιών, ως προς τα δικαιώματα των δύο φύλων. Ας ελπίσουμε ότι η ισότητα σύντομα θα αποτελέσει χαρά και ανάγκη και όχι απρόθυμη προσαρμογή σε νομικούς περιορισμούς.

Καρδιά: Χτυπάει δυνατά και με μεγάλο ενθουσιασμό, στη λαχτάρα της δημιουργίας. Συνάδελφοι και φίλοι χωρούν στα μέσα της. Στα βάθη της, η οικογένεια. Αυτή που μου χαρίστηκε και αυτή που επιλέγω…

Λόγια: Στο χαρτί, μόνο στίγματα μελανιού, στα χείλη, μόνο φθόγγοι. Στη σκηνή, ζωή, ανάσα, αίσθημα, επικοινωνία.

Μεσοπόλεμος: Εκείνη η οργιώδης, γκρίζα, γοητευτική περίοδος στην καρδιά της παγκόσμιας κρίσης, που χαρακτηρίζεται από το σαρκασμό του κινδύνου, τον οργασμό της Τέχνης, την έκρηξη της σεξουαλικότητας, αλλά και τη γέννηση του φασισμού. Εκεί, ειπώθηκαν όλα στον χώρο της τέχνης και έκτοτε μόνο επαναλαμβάνονται.

Noir μυθιστόρημα: Στο μυθιστόρημά του ‘’Η Σκύλα’’ (1929) ο Georges de la Fouchardiere υμνεί τον αγοραίο έρωτα και διαχέει στο μυθιστόρημα άκρατη σεξουαλικότητα, απλώνοντας το εξπρεσιονιστικό του πέπλο πάνω από τον βούρκο μιας κοινωνίας σε αδιέξοδο και παραφορά. Ο στόχος του είναι να φέρει στο φως την έλλειψη κάθε ηθικής. Ο κόσμος είναι άδικος, σκληρός, ηλίθιος και βίαιος και η ζωή δεν έχει αξία. Η δικαιοσύνη είναι ανίσχυρη και «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Μόνες διέξοδοι η τέχνη και το γέλιο, έστω κι αν αυτό αντηχεί μέσα από το έρεβος.

Ξένοι σκηνοθέτες αγαπημένοι: Αγαπώ και σέβομαι πολύ τον Stanley Kubrick και νομίζω ότι η ματιά του μ’ έχει σημαδέψει, κατά κάποιον τρόπο. Μου αρέσει, επίσης, ο Luis Buñuel. Όσον αφορά στο θέατρο, είχα την χαρά να δουλέψω με τον σπουδαίο Juri Lyubimov σε έναν εμβληματικό ρόλο, τη Νίνα, από το ‘’Γλάρο’’, του Τσέχοφ. Υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες του κόσμου. Ήμουν πολύ τυχερή που είχα αυτή την εμπειρία.

Όρια: Πολύ ευαίσθητη για την υπογράφουσα η συζήτηση των ορίων. Δεν μου αρέσει να είμαι επιφυλακτική. Επιθυμώ να μην χρειάζεται να οριοθετήσω τη συμπεριφορά ενός συμπαίκτη ή συνανθρώπου, γενικότερα. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, δυστυχώς, χωρίς καμία εξαίρεση, αναγκάζομαι να οριοθετήσω, τελικά. Όσο για τα όρια των άλλων, φυσικά τα σέβομαι, όμως κάποιες φορές, αργά είναι αλήθεια, αφού τα αντιληφθώ…

Παραφορά: Στο έργο μας, η παραφορά κυριαρχεί. Η αναρχική διάσταση του μυθιστορήματος, η ειρωνεία, η αδιαμφισβήτητη εξουσία της λαγνείας, το ατιμώρητο έγκλημα, η χαρά της εκδίκησης, είναι όλα δείγματα παραφοράς.

Ρόλοι: Διάλεξα να παίξω στο συγκεκριμένο έργο το ρόλο της μιας από τους δύο αφηγητές, που μεταμορφώνονται και σε κριτικό και έμπορο τέχνης. Θέλω, μέσα από την παράσταση, να φωτίσω αυτό που κυρίως ήθελε και ο συγγραφέας να πει, ότι σε όλες τις εποχές, οι έμποροι τέχνης είναι εκείνοι που κινούν τα νήματα και «κατασκευάζουν» καλλιτεχνικές «αξίες», για να μπορέσουν κατόπιν να καρπωθούν το κέρδος, από την εκτόξευσή τους. Η εμπορευματοποίηση της τέχνης είναι ο κύριος άξονας της παράστασης. Τόσο σημερινό ζήτημα..

Σεξουαλικότητα (έργο): Άκρατη σεξουαλικότητα διαχέεται στο έργο ‘’Η Σκύλα’’ και στην εποχή του, ως αντίδοτο στο βαρύ σύννεφο των δύο πολέμων, της οικονομικής καταστροφής και του θανάτου, που διαρκώς καραδοκεί. Η σάρκα εξουσιάζει και ο πόθος τυφλώνει και οδηγεί στην απόλυτη αναξιοπρέπεια. Σημείο των καιρών;

Τέχνη: Το δικαίωμα στο ‘ονειρο. Ο λόγος για τον οποίο αγαπάμε ακόμη τον άνθρωπο. Αυτή του η ανάγκη να φθάσει «λίγο ψηλότερα…»..

Υπαρξισμός: Είμαστε απολύτως υπεύθυνοι για το αποτέλεσμα της εξέλιξής μας; Καθορίζουμε οι ίδιοι την ουσία μας; Είμαστε ελεύθεροι; Ο Jean-Paul Sartre ‎‎λέει: «Ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος. Καταδικασμένος, γιατί δεν δημιούργησε ο ίδιος τον εαυτό του και ταυτόχρονα ελεύθερος, γιατί από τη στιγμή που ήρθε στον κόσμο, είναι υπεύθυνος για ό,τι κάνει». Ο κόσμος είναι απόμακρος και μας περικλείει, βέβαια, αλλά δεν αποτελεί το φιλόξενο σπίτι της ύπαρξής μας. Ίσως, ο ‘’Ξένος’’, του Camus, να καθρεφτίζει μια τέτοια αντίληψη. Ναι, έχω νιώσει έτσι και δεν ξέρω αν έχω αποκοπεί από αυτή την αίσθηση.

Φαυλότητα: Αισθάνομαι ότι έχω αποφύγει την εμπλοκή μαζί της. Τη βλέπω, είναι διακριτή, όμως, τα αντανακλαστικά μου μ’ έχουν ως τώρα βοηθήσει να γλιτώσω απ’ αυτήν. Θα ασχοληθώ μαζί της μόνο μέσα από την παράστασή μας, για να αποκαλυφθεί μια ανθρώπινη πλευρά, που καραδοκεί να κυριαρχήσει, σε κάθε επείγουσα κατάσταση, κάθε φορά που νιώθουμε ότι τα βασικά μας ένστικτα (ο φόβος, η πείνα και η γενετήσια ορμή) αναλαμβάνουν το τιμόνι της ύπαρξής μας.

Χάρισμα: Η παραβολή των Μωρών Παρθένων είναι μία πολύ χρήσιμη συμβολική ιστορία. Είμαστε προικισμένοι με δώρα,που έχουν μια χρησιμότητα για τη δική μας ζωή και του συνόλου. Συχνά, τα καταστρέφουμε, τα υποτιμούμε ή αμελούμε να ασχοληθούμε μαζί τους. Κάποιες φορές, δεν τα αναγνωρίζουμε καν κι άλλοτε τα παραχώνουμε, για να αποφύγουμε την ευθύνη με την οποία μας επιφορτίζουν. Έχει συμβεί και σ’ εμένα αυτό. Μου πήρε χρόνια για να το αντιμετωπίσω.

Ψυχολογικό θρίλερ: Απ’ όλα τα έργα που έχω δημιουργήσει ή παρουσιάσει, αυτά που θα μπορούσαν περισσότερο να χαρακτηριστούν ως «ψυχολογικό θρίλερ» είναι δύο: το δικό μου ‘’ Έλα να παίξουμε’’ (εμπνευσμένο από το Funny Games του Haneke) και ‘’Το σπίτι στη λίμνη’’, του Aidan Fennessee. Νομίζω ότι το ψυχολογικό θρίλερ είναι το αγαπημένο μου είδος, μετά την τραγωδία…

Ωραίες δουλειές: Κάποια στιγμή, γύρισα και κοίταξα πίσω. Και δεν είδα σβησμένα κεριά, είδα ομορφιά, λαχτάρα, γέλια, κόπο γόνιμο, σπουδαίες γνωριμίες, στιγμές έκστασης. Ωραίες δουλειές. Είμαι τόσο τυχερή που είχα την ευκαιρία να πραγματοποιήσω σχεδόν όλα μου τα θεατρικά όνειρα, με κορυφαία στιγμή την ‘’Υπόθεση Μακρόπουλος’’, του Τσέχου Karel Čapek, το 2023. Μένουν πολλά ακόμη, που θέλω να κάνω, όμως, δεν υποτιμώ όσα έχουν ήδη γίνει, είμαι αληθινά ευγνώμων που μεγάλωσα μαζί τους.