ΤΩΡΑ |
Στο σύγχρονο θεατρικό ορίζοντα, όπου η σκηνοθετική πράξη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην αισθητική ευθύνη και την κοινωνική εγρήγορση, η παρουσία του Τάκη Τζαμαργιά αναδεικνύεται ως ένα φωτεινό και αδιαμφισβήτητο σημείο αναφοράς. Βαθύς γνώστης της θεατρικής τέχνης, με στέρεες περγαμηνές και πλούσια βραβευμένη πορεία ανήκει δικαιωματικά στους πλέον ιδιοφυείς σκηνοθέτες της γενιάς του, καθώς προσεγγίζει το θέατρο όχι απλώς ως μορφή έκφρασης, αλλά ως ζωντανό οργανισμό σκέψης, ήθους και πνευματικής καλλιέργειας. Η σκηνοθετική του ταυτότητα συγκροτείται μέσα από μια αδιάκοπη αναζήτηση σύγχρονων κειμένων που συνομιλούν με τα καίρια ζητήματα της εποχής. Mε ευαισθησία και βαθύ σεβασμό τόσο προς τον συγγραφέα όσο και προς τον ηθοποιό, οικοδομεί παραστάσεις που δεν εξαντλούνται στην επιφάνεια της θεατρικότητας, αλλά διεισδύουν στον πυρήνα της ανθρώπινης εμπειρίας. Το αποτέλεσμα αυτής της δημιουργικής διεργασίας είναι έργα που, όταν φτάνουν ενώπιον του κοινού λάμπουν με την καθαρότητα και την ακρίβεια πολύτιμων λίθων, αποκαλύπτοντας την εσωτερική τους αλήθεια. Από θεατρολογική άποψη, ο Τάκης Τζαμαργιάς δύναται να ιδωθεί ως σκηνοθέτης που υπηρετεί μια σύνθεση ρεαλιστικής προσέγγισης και στοχαστικής δραματουργικής ανάγνωσης. Η σκηνοθεσία του δεν επιδιώκει τον εντυπωσιασμό, αλλά την ουσία- οργανώνει το σκηνικό χώρο ως πεδίο διαλεκτικής, όπου οι χαρακτήρες αναμετρώνται όχι μόνο μεταξύ τους αλλά και με τις ιδέες που τους διαπερνούν. Η προσήλωσή του στη λεπτομέρεια της ερμηνείας, η ικανότητά του να αναδεικνύει τις αποχρώσεις του λόγου και η βαθιά κατανόηση της θεατρικής οικονομίας τον καθιστούν ένα δημιουργό που γεφυρώνει το κείμενο με την παράσταση με τρόπο οργανικό και ουσιαστικό. Στο έργο του, η αλήθεια δεν επιβάλλεται- αποκαλύπτεται μέσα από τη σύγκρουση, τη σιωπή και την εύθραυστη ισορροπία των ανθρωπίνων σχέσεων. Ενδεικτική της καλλιτεχνικής του στάσης είναι η φετινή επιλογή να παρουσιάσει στο Σύγχρονο Θέατρο το έργο της Αγγλίδας συγγραφέως Νίνας Ρέιν ”Η συναίνεση”. Αναγνωρίζοντας τον πολύτιμο χειρισμό της γλώσσας της, ο Τζαμαργιάς αναδεικνύει ένα έργο βαθιά επίκαιρο και συνάμα διαχρονικό, το οποίο φωτίζει τις ρωγμές και τα αδιέξοδα της θεσμικής δικαιοσύνης. Στον πυρήνα του έργου, οι χαρακτήρες υπερασπίζονται με πάθος τη δική τους εκδοχή της αλήθειας, υπενθυμίζοντας πως η επικράτηση μιας και μόνης αλήθειας δύναται να αποβεί καταστροφική για τον άλλον. Μέσα από αυτή τη δραματουργική συνθήκη, αναδεικνύεται η επιτακτική ανάγκη για ενσυναίσθηση, για την υπέρβαση του εγωισμού και για την ουσιαστική κατανόηση των ορίων της προσωπικής ελευθερίας σε συνάρτηση με την ελευθερία του άλλου. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης υπογραμμίζει πως το θέατρο αποτελεί τον κατ’ εξοχήν χώρο, όπου η αλήθεια μπορεί να υπάρξει ”εκ του ασφαλούς”, για όσο διαρκεί η παράσταση- μια θέση που αποκαλύπτει τη βαθιά του πίστη στην λυτρωτική και αποκαλυπτική δύναμη της σκηνής. Παράλληλα, παρατηρεί με οξυδέρκεια τις μεταβολές της νέας γενιάς των ηθοποιών, αναγνωρίζοντας τόσο την ασφάλεια όσο και την αντιδραστική αυτοπεποίθηση που την διακρίνει, ενώ επισημαίνει τον κίνδυνο της αλαζονείας όταν η αναγνωρισιμότητα αποσυνδέεται από την ουσιαστική αποστολή της τέχνης. Η κριτική του ματιά επεκτείνεται και στο ίδιο το θεατρικό τοπίο του 2026, όπου διαπιστώνει τον περιορισμό των παραγωγών λόγω υψηλού κόστους και την επικυριαρχία συγκεκριμένων δραματουργικών τάσεων εις βάρος μεγάλων έργων, διατηρώντας ωστόσο άκαιρη την πίστη του στη δύναμη του θεάτρου ως φορέα πολιτισμού και παιδείας. Στο ίδιο πνεύμα, η επικείμενη καλοκαιρινή του συμμετοχή στο πρόγραμμα ”Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός”, με πρόταση βασισμένη στο δίτομο μυθιστόρημα του Γιώργου Θεοτοκά ”Ασθενείς και Οδοιπόροι”, επιβεβαιώνει τη διαρκή του διάθεση για δημιουργική συνομιλία με την ελληνική λογοτεχνική παράδοση. Πέραν της καλλιτεχνικής του υπόστασης, ο Τάκης Τζαμαργιάς ενσαρκώνει και μια στάση ζωής σπάνια για την εποχή μας: εκείνη του αληθινού gentleman. Με ήθος, διακριτικότητα και εσωτερική ευγένεια, προσφέρει ένα φωτεινό παράδειγμα ανθρώπου που υπηρετεί την τέχνη και τον συνάνθρωπο με ακεραιότητα, αποδεικνύοντας πως η αισθητική καλλιέργεια και η ηθική στάση μπορούν- και οφείλουν- να συμπορεύονται!
– Η Νίνα Ρέιν είναι πολύ δημοφιλής συγγραφέας στην Αγγλία. Τι είναι αυτό που την κάνει να είναι τόσο αγαπητή στο φιλοθεάμον κοινό;
Η ιδιαιτερότητα της γραφής της Νίνα Ρέιν, ο πολύσημος χειρισμός της γλώσσας και ο ανοικτός τρόπος με μεγάλες δόσεις χιούμορ, που εισάγει σύγχρονα θέματα με ερωτήματα είναι που εγείρουν και μετακινούν το θεατή και την κάνουν τόσο αγαπητή στο κοινό . Στο συγκεκριμένο έργο όντως καταπιάνεται με ένα επίκαιρο και ευαίσθητο θέμα, όπως ο βιασμός, αλλά αυτό αποτελεί αφορμή για να διερευνήσει τη σχετικότητα της Συναίνεσης στο χώρο της θεσμικής δικαιοσύνης στα δικαστήρια από τη μια και της βιωμένης εμπειρίας στην εντός των τειχών ιδιωτικής ζωής μας από την άλλη. Τι γίνεται αλήθεια όταν οι εκπρόσωποι της δικαιοσύνης, δικηγόροι και εισαγγελείς, μεταφέρουν τη δικαστική λογική και τα νομικίστικα επιχειρήματα τους στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Τι είδους Συναίνεση μπορεί να υπάρξει στη σχέση ενός ζευγαριού, όταν δεν υπάρχει ειλικρίνεια και κυριαρχεί η λογική της υποκρισίας και του βολέματος;
– Πόσο επίκαιρη είναι η ”Συναίνεση”;
Στο συγκεκριμένο έργο καταπιάνεται με τις ρωγμές και τα αδιέξοδα κάποιες φορές της θεσμικής δικαιοσύνης στο δυτικό κόσμο και επικεντρώνεται στους νομικούς χειρισμούς και διαδικασίες των εκπροσώπων της. Δεν πρόκειται για επίκαιρο έργο αλλά για διαχρονικό, γιατί στο μικροσκόπιο του διερευνά τη σχέση των δύο φύλων, όπως αυτά χτίζονται και διαμορφώνονται υπό το πρίσμα πατριαρχικών δεδομένων και στερεοτύπων. Το ότι καταπιάνεται με τις ανθρώπινες σχέσεις και όλα είναι ρευστά, το ότι τίποτα στο έργο δεν είναι άσπρο – μαύρο και κινείται σε μια γκρίζα περιοχή. Οι παθιασμένες θέσεις των ηρώων μετατοπίζονται με τόση ευκολία που γίνονται αστείες. Τελικά Συναίνεση δεν μπορεί να υπάρξει παρά μόνον αν αφήσουμε τον εγωϊσμό μας στην άκρη και με τη σιωπή μας αφουγκρασθούμε την ανάγκη του άλλου. Όλοι οι χαρακτήρες του έργου υπερασπίζονται τη δική τους αλήθεια, στα δικαστήρια, όμως, μία θα κυριαρχήσει. Η αλήθεια όμως αυτή μπορεί και να καταστρέψει τη ζωή του άλλου…
– Οι σεξουαλικές επιθέσεις είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο στην εποχή μας. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Πάντα ήταν, απλώς καλύπτονταν για να μη γκρεμιστούν οι κοινωνικές συμβάσεις. Δεν είναι εύκολο να πει κανείς γιατί συμβαίνει, γιατί είναι πολλά τα αίτια. Όπως λέει η Ρέιτσελ, που είναι δημόσιος κατήγορος, εισαγγελέας στο δικό μας νομικό σύστημα: Αλήθεια υπάρχει κάτι που να μη ξεκινάει από το σεξ; Αυτό που κυρίως εντοπίζω εγώ είναι ότι δεν εκπαιδευόμαστε ως προς τα όρια της ελευθερίας μας. Δεν ασκούμαστε στο σεβασμό της ελευθερίας του άλλου…
– Η αλήθεια πάντα λάμπει στο τέλος;
Η αλήθεια λάμπει μόνο στο θέατρο, γιατί μόνο εκεί μπορώ να είμαι αληθινός και εκ του ασφαλούς και για όσο διαρκεί η παράσταση. Στην πραγματική ζωή τα ζωτικά μας ψεύδη γίνονται η εμπροσθοφυλακή μας στην επικοινωνία μας με τους άλλους, γιατί φοβόμαστε πως αν αποκαλύψουμε τις αλήθειες μας θα μείνουμε μόνοι.
– Η νέα γενιά των ηθοποιών κυνηγά την αναγνωρισιμότητα με ταχύτατους ρυθμούς και δεν την ενδιαφέρει να εντρυφήσει στο λειτούργημα που επιτελεί… Συμφωνείς με την άποψη αυτή;
Δεν πιστεύω στις γενικεύσεις, διαφορετικές είναι οι καταστάσεις που βιώνει η νέα γενιά από τη γενιά μου, ως προς τους ρυθμούς γενικώς και τα μεγέθη. Το ίδιο το λειτούργημα συνίσταται από διαφορετικά συστατικά σήμερα. Η ανασφάλεια πάντα είναι κυρίαρχη στο χώρο μας, η σημερινή γενιά αντιστέκεται σε αυτή με μια άλλοτε αξιοθαύμαστη αυτοπεποίθηση, που κάποτε μπορεί να μοιάζει και αλλαζονική. Νομίζω, αυτός που έχει να πει κάτι σημαντικό θα φανεί από τη διάρκεια στο χρόνο. Ζούμε μια δύσκολη μετάβαση που όλα αλλάζουν, η αναγνωρισιμότητα είναι πρόσκαιρη, όταν δεν συνδέεται με την αποστολή και λειτουργία της θεατρικής τέχνης…
– Πώς θα χαρακτήριζες τη συμπεριφορά της;
Θα ήταν επιπόλαιο από πλευράς μου να χαρακτηρίσω γενικεύοντας τη συμπεριφορά της νέας γενιάς. Σίγουρα, τολμά πολύ περισσότερο από τη δική μου γενιά. Άλλοτε η τόλμη αυτή πηγάζει από καλλιτεχνική ανάγκη και άλλοτε από το να υπάρχεις απλώς στο χώρο.
– Πώς κρίνεις το θέατρο εν έτει 2026;
Νομίζω πως υπάρχει μια επικυριαρχία συγκεκριμένων δραματουργικών τάσεων σε βάρος μεγάλων έργων, που αποτρέπονται από τους παραγωγούς λόγω του υψηλού κόστους.
– Καλοκαιρινά σχέδια έχεις;
Συμμετέχω στο Όλη η Ελλάδα, ένας Πολιτισμός με μια πρόταση βασισμένη στο δίτομο μυθιστόρημα του Γιώργου Θεοτοκά‘’Ασθενείς και Οδοιπόροι’’, αξιοποιώντας το κεφάλαιο του δεύτερου τόμου ‘’Οι Επιζώντες’’.
Σχόλια για αυτό το άρθρο